Edukira joan

Rupià

Wikipedia, Entziklopedia askea
Artikulu hau Kataluniako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Rupia (argipena)».
Rupià
Kataluniako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Katalunia
ProbintziaGironako probintzia
EskualdeaBaix Empordà
AlkateaDaniel Serrano Torró (en) Itzuli
Izen ofizialaRupià
Posta kodea17131
INEk ezarritako kodea17153
HerriburuaRupià
Geografia
Koordenatuak42°01′13″N 3°00′38″E / 42.02037°N 3.01068°E / 42.02037; 3.01068
Mapa
Azalera5,3 km²
Altitudea66 m
MugakideakFoixà, Parlavà, Corçà eta La Pera
Demografia
Biztanleria325 (2025)
alt_left 169 (%52,3) (%47,7) 154 alt_right
Dentsitatea61 bizt/km²
Etxebizitzak50
MatrikulaGI
Hizkuntza ofizialakatalan
rupia.cat

Rupià Kataluniako udalerria da, Baix Empordà eskualdean eta Gironako probintzian kokatuta dagoena. 5,30 km²-ko azalera du eta Azken erroldaren arabera 325 biztanle zituen 5,3 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Foixà, Parlavà, Corçà eta La Pera.

Mapa
Rupià eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea15020025030035040045050017001750180018501900195020002050RupiàBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 154 gizon, 169 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
1.18
1.30
 
90-94
 
2.37
1.30
 
85-89
 
0.59
1.30
 
80-84
 
2.37
5.19
 
75-79
 
3.55
9.09
 
70-74
 
3.55
3.90
 
65-69
 
4.73
4.55
 
60-64
 
7.10
7.14
 
55-59
 
9.47
8.44
 
50-54
 
5.33
11.04
 
45-49
 
7.69
5.19
 
40-44
 
8.28
5.19
 
35-39
 
5.92
4.55
 
30-34
 
3.55
6.49
 
25-29
 
3.55
2.60
 
20-24
 
5.33
7.14
 
15-19
 
6.51
6.49
 
10-14
 
7.10
7.79
 
5-9
 
7.10
1.30
 
0-4
 
4.73
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 26,3 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 30,8) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 3,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 16,7 —probintzian % 27,3—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Gironako mapa
Udal
Prob
Erki
Esta
Udalerri berean · % 26,3Probintzia berean · % 22,3Erkidegoan · % 31Beste erkidegoa · % 3,7Estatutik kanpo · % 16,7
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 54 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 57,4)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Errumania, Ukraina, Herbehereak dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 31,5Europa · % 57,4Afrika · % 5,6Asia · % 5,6
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
4
Errumania
5
4
Ukraina
4
1
Herbehereak
4
1
Honduras
4
2
Argentina
2
2
Erresuma Batua
1
1
Ameriketako Estatu Batuak
1
1
Frantzia
1
1
Kolonbia
1
1
Maroko
1
1
Paraguai
1
1
Alemania
0
1
Dominikar Errepublika
0
0
Ekuador
1
0
Filipinak
1
1
Italia
0
1
Suedia
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 201 etxebizitza zeuden: 114 (% 56,7) nagusiak eta 87 (% 43,3) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 12 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 101 plazarekin (8,42 plaza etxebizitzako).[5]

201etxebizitza
114etxegune
12etxebizitza turistiko (2026) Gironako mapa

Etxebizitza multzoa Gironako mapa

114
87
Etxebizitza nagusia (114)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (87)

Guztira 114 etxegune zeuden, eta horietatik 34 (% 29,8) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 134
2 pertsona24
3 pertsona25
4 pertsona21
5 edo gehiago10

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 271 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 53,9 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 23,2; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 20,7; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 2,2.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 51,5 zen 2021ean eta % 53,9 2024an; beraz, 2,4 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 3,7 izatetik % 2,2 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 56,5 ziren, eta gizonen artean % 51,1; 5,4 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 2,2 eta gizonen % 2,3 ziren.

271biztanle 15 urte edo +, 2024
% 53,9goi-mailako ikasketak+2,4 puntu 2021etik mapa
% 2,2lehen hezkuntza edo gutxiago−1,5 puntu 2021etik mapa
% 20,7
% 23,2
% 53,9
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 2,2Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 20,7Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 23,2Goi-mailako ikasketak · % 53,9
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Gironako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Rupià, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak146% 53,968% 51,178% 56,5
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa63% 23,236% 27,127% 19,6
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)56% 20,726% 19,530% 21,7
Lehen hezkuntza edo gutxiago6% 2,23% 2,33% 2,2
Guztira271% 100,0133% 100,0138% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Rupià, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 51,5% 23,7% 21,2% 3,7241
2022% 52,7% 22,4% 22,4% 2,4245
2023% 52,3% 23,4% 21,9% 2,3256
2024% 53,9% 23,2% 20,7% 2,2271
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 21.083 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 55.978 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.986 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 26.250 euro zen. Errenta gordina 28.625 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 58,9[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 12,4), beste diru-sarrerak (% 26), langabezia-prestazioak (% 0,6), beste prestazioak (% 2,2).

59%
12%
26%
Soldata · % 58,9Pentsioak · % 12,4Langabezia · % 0,6Beste prestazioak · % 2,2Beste sarrerak · % 26
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 30,3 da, probintziakoaren (30,5; Gironako mapa) parean eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,6; Gironako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Rupià udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 148 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 55,2; gainerako % 44,8 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 1,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 56,8 zen eta emakumezkoena % 53,7; langabezia-tasa, aldiz, % 0,0 eta % 2,7 zen, hurrenez hurren.[11]

Okupatuen kopurua 142 zen 2023ean, 2021eko 130etik gora.[12] Emakumeek okupatuen % 46,5 osatzen dute, eta gizonek % 53,5.

142okupatu, 2023+% 9,2 2021etik
% 46,5emakumeak okupatuen artean
% 55,2jarduera-tasa, 2024
% 1,4langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 54,5
% 44,8
Okupatuak · % 54,5Langabeak · % 0,7Inaktiboak · % 44,8
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Rupià, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak146% 54,575% 56,871% 52,2
Langabeak2% 0,70% 0,02% 1,5
Inaktiboak120% 44,857% 43,263% 46,3
Guztira268% 100,0132% 100,0136% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 78,2), industria (% 12,7), eraikuntza (% 5,6) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 3,5).[12]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Gironako mapa
% 12,7
% 78,2
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 3,5Industria · % 12,7Eraikuntza · % 5,6Zerbitzuak · % 78,2

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak dira talderik ugariena, okupatuen % 50,7; ondoren, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak daude (% 39,4), eta oinarrizko okupazioak % 7,0.[13] Bi sexuetan goi eta erdi maila dira nagusi (gizonen % 44,7 eta emakumeen % 57,6).

% 50,7
% 39,4
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 50,7Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 39,4Oinarrizko okupazioak · % 7,0Ez dago jasota · % 2,8
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Rupià, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak72% 50,734% 44,738% 57,6
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak56% 39,433% 43,423% 34,8
Oinarrizko okupazioak10% 7,07% 9,23% 4,5
Ez dago jasota4% 2,82% 2,62% 3,0
Guztira142% 100,076% 100,066% 100,0

Okupatuen % 68,3 besteren konturako langileak dira, eta % 31,7 norberaren konturakoak.[14]

% 31,7
% 68,3
Norberaren kontura · % 31,7Besteren kontura eta beste egoera bat · % 68,3
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Rupià, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura45% 31,726% 34,219% 28,8
Besteren kontura97% 68,350% 65,847% 71,2
Guztira142% 100,076% 100,066% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 349 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 5,3 km² denez, NAE lurraldearen % 65,8 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 98,5 lur goldagarria (344 ha, 9 ustiategitan), % 1,5 arbolak (5,3 ha, 6 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,03 ha, ustiategi batean)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
66%
34%
NAE · 349 ha (% 65,8)Gainerako azalera · 181 ha (% 34,2)
NAE, lur-erabileraren arabera
98%
Lur goldagarria · 344 ha (% 98,5)Arbolak · 5,3 ha (% 1,5)Baratzeak · 0,03 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 192 gidari zeuden erroldatuta: 95 gizon (% 49,5) eta 97 emakume (% 50,5)[17]. Biztanleen % 59,4 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 366 ibilgailuk osatzen zuten: 224 turismo, 45 motozikleta, 44 furgoneta, 27 kamioi eta 17 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 693 turismokoa zen, probintziako (523) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 10,7 urtekoa zen; turismoen % 9,8k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 30,4k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 59,3 gasolinazko zen eta % 36,5 diesel; 7 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,9; probintzian % 1,1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 7,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 42k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
29%
22%
42%
0 etiketa · 9 (% 2,5)ECO · 19 (% 5,2)C etiketa · 104 (% 28,6)B etiketa · 79 (% 21,7)Etiketarik gabe · 153 (% 42)
Turismoak, adinaren arabera
10%
18%
24%
17%
30%
< 4 urte · 22 (% 9,8)4–8 urte · 41 (% 18,3)8–15 urte · 54 (% 24,1)15–25 urte · 39 (% 17,4)≥ 25 urte · 68 (% 30,4)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Banaketa administratiboa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiru herritan banaturik dago:

Herriaren izena Biztanleak
Rupià 161
Sobrevila 25
la Talaia 15

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Girona.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Girona.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Girona.tab.
  9. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Girona.tab.
  10. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Girona.tab (Wikimedia Commons).
  16. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q13520.
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Girona.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Rupià&oldid=11787098"(e)tik eskuratuta