Edukira joan

Esponellà

Wikipedia, Entziklopedia askea
Esponellà
Kataluniako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Katalunia
ProbintziaGironako probintzia
EskualdeaPla de l'Estany
AlkateaDavid Juan i Garganta (en) Itzuli
Izen ofizialaEsponellà
Posta kodea17832
INEk ezarritako kodea17065
HerriburuaEsponellà
Geografia
Koordenatuak42°10′44″N 2°47′42″E / 42.178925°N 2.795061°E / 42.178925; 2.795061
Mapa
Azalera16,1 km²
Altitudea142 m
MugakideakCrespià, Cabanelles, Vilademuls, Fontcoberta, Serinyà eta Maià de Montcal
Demografia
Biztanleria446 (2025)
alt_left 215 (%48,4) (%51,6) 229 alt_right
Dentsitatea28 bizt/km²
Etxebizitzak73
MatrikulaGI
Hizkuntza ofizialakatalan
esponella.cat

Esponellà Kataluniako udalerria da, Pla de l'Estany eskualdean eta Gironako probintzian kokatuta dagoena. 16,0 km²-ko azalera du eta Azken erroldaren arabera 446 biztanle zituen 16,1 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Crespià, Cabanelles, Vilademuls, Fontcoberta, Serinyà eta Maià de Montcal.

Mapa
Esponellà eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea300400500600700800900100017001750180018501900195020002050EsponellàBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 229 gizon, 215 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.00
0.44
 
90-94
 
0.93
1.31
 
85-89
 
2.79
3.49
 
80-84
 
6.05
3.93
 
75-79
 
3.26
9.17
 
70-74
 
6.05
5.24
 
65-69
 
7.91
5.68
 
60-64
 
4.65
6.99
 
55-59
 
6.05
12.66
 
50-54
 
9.30
6.55
 
45-49
 
8.37
6.11
 
40-44
 
7.91
3.49
 
35-39
 
3.72
4.37
 
30-34
 
5.12
2.62
 
25-29
 
3.26
6.11
 
20-24
 
5.12
9.17
 
15-19
 
4.65
5.24
 
10-14
 
7.44
6.11
 
5-9
 
4.19
1.31
 
0-4
 
3.26
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 34 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 30,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 4,1 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 11,9 —probintzian % 27,3—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Gironako mapa
Udal
Prob
Erki
Esta
Udalerri berean · % 34Probintzia berean · % 34,2Erkidegoan · % 15,8Beste erkidegoa · % 4,1Estatutik kanpo · % 11,9
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 53 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 41,5)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Frantzia, Ukraina, Ekuador dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 41,5Europa · % 41,5Afrika · % 15,1Asia · % 1,9
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
3
Frantzia
2
3
Ukraina
2
3
Argentina
1
2
Ekuador
2
2
Erresuma Batua
2
4
Gambia
0
1
Norvegia
2
2
Peru
1
2
Uruguai
1
1
Alemania
1
1
Ameriketako Estatu Batuak
1
1
Brasil
1
0
Dominikar Errepublika
2
1
Maroko
1
1
Belgika
0
0
Errusia
1
0
Filipinak
1
0
Kolonbia
1
1
Mali
0
0
Mexiko
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 227 etxebizitza zeuden: 153 (% 67,4) nagusiak eta 74 (% 32,6) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 11 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 72 plazarekin (6,55 plaza etxebizitzako).[5]

227etxebizitza
153etxegune
11etxebizitza turistiko (2026) Gironako mapa

Etxebizitza multzoa Gironako mapa

153
74
Etxebizitza nagusia (153)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (74)

Guztira 153 etxegune zeuden, eta horietatik 25 (% 16,3) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 125
2 pertsona36
3 pertsona39
4 pertsona31
5 edo gehiago22

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 375 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 40,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 19,7; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 27,2; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,3.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 38,3 zen 2021ean eta % 40,8 2024an; beraz, 2,5 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 12,2 izatetik % 12,3 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 50,3 ziren, eta gizonen artean % 32,1; 18,1 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 14,5 eta gizonen % 10,2 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

375biztanle 15 urte edo +, 2024
% 40,8goi-mailako ikasketak+2,5 puntu 2021etik mapa
% 12,3lehen hezkuntza edo gutxiago+0,0 puntu 2021etik mapa
% 12,3
% 27,2
% 19,7
% 40,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 12,3Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 27,2Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 19,7Goi-mailako ikasketak · % 40,8
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Gironako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Esponellà, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak153% 40,863% 32,190% 50,3
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa74% 19,749% 25,025% 14,0
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)102% 27,264% 32,738% 21,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago46% 12,320% 10,226% 14,5
Guztira375% 100,0196% 100,0179% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Esponellà, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 38,3% 19,8% 29,7% 12,2384
2022% 40,0% 19,5% 29,4% 11,1405
2023% 39,5% 19,2% 28,9% 12,4395
2024% 40,8% 19,7% 27,2% 12,3375
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 21.139 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 62.984 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.986 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 24.150 euro zen. Errenta gordina 29.023 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 45,5[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 14,2), beste diru-sarrerak (% 37,6), langabezia-prestazioak (% 0,9), beste prestazioak (% 1,7).

46%
14%
38%
Soldata · % 45,5Pentsioak · % 14,2Langabezia · % 0,9Beste prestazioak · % 1,7Beste sarrerak · % 37,6
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 27,4 da, probintziakoaren (30,5; Gironako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 1,9 da, probintziakoaren (2,6; Gironako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Esponellà udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 204 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 55,6; gainerako % 44,4 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 3,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 56,5 zen eta emakumezkoena % 54,5; langabezia-tasa, aldiz, % 4,6 eta % 2,1 zen, hurrenez hurren.[11]

Okupatuen kopurua 202 zen 2023ean, 2021eko 208etik behera.[12] Emakumeek okupatuen % 47,0 osatzen dute, eta gizonek % 53,0.

202okupatu, 2023−% 2,9 2021etik
% 47,0emakumeak okupatuen artean
% 55,6jarduera-tasa, 2024
% 3,4langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 53,7
% 44,4
Okupatuak · % 53,7Langabeak · % 1,9Inaktiboak · % 44,4
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Esponellà, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak197% 53,7103% 53,994% 53,4
Langabeak7% 1,95% 2,62% 1,1
Inaktiboak163% 44,483% 43,580% 45,5
Guztira367% 100,0191% 100,0176% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 71,8), industria (% 14,9), eraikuntza (% 7,9) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 5,4).[12]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Gironako mapa
% 14,9
% 71,8
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 5,4Industria · % 14,9Eraikuntza · % 7,9Zerbitzuak · % 71,8

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 44,1; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 41,1), eta oinarrizko okupazioak % 8,9.[13] Sexuaren arabera, gizonen artean langile kualifikatuak dira nagusi (% 54,2), eta emakumeen artean goi eta erdi maila (% 54,7).

% 41,1
% 44,1
% 8,9
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 41,1Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 44,1Oinarrizko okupazioak · % 8,9Ez dago jasota · % 5,9
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Esponellà, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak83% 41,131% 29,052% 54,7
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak89% 44,158% 54,231% 32,6
Oinarrizko okupazioak18% 8,99% 8,49% 9,5
Ez dago jasota12% 5,99% 8,43% 3,2
Guztira202% 100,0107% 100,095% 100,0

Okupatuen % 75,7 besteren konturako langileak dira, eta % 24,3 norberaren konturakoak.[14]

% 24,3
% 75,7
Norberaren kontura · % 24,3Besteren kontura eta beste egoera bat · % 75,7
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Esponellà, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura49% 24,336% 33,613% 13,7
Besteren kontura153% 75,771% 66,482% 86,3
Guztira202% 100,0107% 100,095% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 629 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 16,1 km² denez, NAE lurraldearen % 39,1 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 95,1 lur goldagarria (598 ha, 26 ustiategitan), % 4,2 arbolak (26,2 ha, 8 ustiategitan), % 0,7 larre iraunkorrak (4,7 ha, 4 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,2 ha, 6 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
39%
61%
NAE · 629 ha (% 39,1)Gainerako azalera · 981 ha (% 60,9)
NAE, lur-erabileraren arabera
95%
Lur goldagarria · 598 ha (% 95,1)Larre iraunkorrak · 4,7 ha (% 0,7)Arbolak · 26,2 ha (% 4,2)Baratzeak · 0,2 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 777 behi, 1.604 ardi eta ahuntz eta 9.369 txerri zeuden[17][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 282 gidari zeuden erroldatuta: 148 gizon (% 52,5) eta 134 emakume (% 47,5)[18]. Biztanleen % 63,5 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 483 ibilgailuk osatzen zuten: 273 turismo, 73 motozikleta, 51 kamioi, 42 furgoneta eta 25 ziklomotor[18]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 615 turismokoa zen, probintziako (523) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 11,4 urtekoa zen; turismoen % 14,3k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 12,1k 25 urte baino gehiago[18]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 49,3 gasolinazko zen eta % 48,4 diesel; 9 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,9; probintzian % 1,1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 7,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 31,7k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
35%
26%
32%
0 etiketa · 12 (% 2,5)ECO · 23 (% 4,8)C etiketa · 168 (% 35,2)B etiketa · 123 (% 25,8)Etiketarik gabe · 151 (% 31,7)
Turismoak, adinaren arabera
14%
17%
29%
27%
12%
< 4 urte · 39 (% 14,3)4–8 urte · 47 (% 17,2)8–15 urte · 79 (% 28,9)15–25 urte · 75 (% 27,5)≥ 25 urte · 33 (% 12,1)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Girona.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Girona.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Girona.tab.
  9. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Girona.tab.
  10. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Girona.tab (Wikimedia Commons).
  16. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q13611.
  17. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Girona.tab (Wikimedia Commons).
  18. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Girona.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Esponellà&oldid=11787106"(e)tik eskuratuta