ใบชะพลู สรรพคุณดียังไง ดื่มน้ำต้มใบชะพลูช่วยบรรเทาอาการอะไรได้บ้าง

           กองโภชนาการ กรมอนามัย แสดงคุณค่าทางโภชนาการของใบชะพลูต่อน้ำหนัก 100 กรัม ดังนี้

• พลังงาน 54 กิโลแคลอรี

• น้ำ 81.7 กรัม

• โปรตีน 4.85 กรัม

• ไขมัน 1.54 กรัม

• คาร์โบไฮเดรต 1.72 กรัม

• ใยอาหาร 7.2 กรัม

• เถ้า 2.96 กรัม

• แคลเซียม 405 มิลลิกรัม

• ฟอสฟอรัส 30 มิลลิกรัม

• แมกนีเซียม 105 มิลลิกรัม

• โซเดียม 42 มิลลิกรัม

• โพแทสเซียม 926 มิลลิกรัม

• ธาตุเหล็ก 7.60 มิลลิกรัม

• ทองแดง 0.29 มิลลิกรัม

• สังกะสี 0.93 มิลลิกรัม

• ไอโอดีน 7.48 ไมโครกรัม

• เบต้าแคโรทีน 1,708 ไมโครกรัม

• วิตามินเอ 142 ไมโครกรัม

• วิตามินบี 1 (ไทอามีน) 0.02 มิลลิกรัม 

• วิตามินบี 2 (ไรโบฟลาวิน) 0.28 มิลลิกรัม

• วิตามินบี 3 (ไนอะซิน) 2.24 มิลลิกรัม

• วิตามินซี 21 มิลลิกรัม

• วิตามินอี 1.52 มิลลิกรัม

          ดังที่เคยกล่าวไว้เบื้องต้นว่า ชะพลูจัดเป็นสมุนไพรที่มีสรรพคุณทางยา โดยในตำรับยาโบราณระบุสรรพคุณของชะพลูไว้ตามนี้

• รากชะพลู บำรุงธาตุ แก้ธาตุพิการ แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ ขับลม แก้บิด ขับเสมหะ

• ผล ใช้เป็นส่วนผสมของยารักษาโรคหืด แก้บิด

• ต้น แก้เสมหะ แก้อุระเสมหะ (เสมหะในหน้าอก)

• ดอก ใบ ขับเสมหะ แก้ธาตุพิการ บำรุงธาตุ

          ทั้งนี้ ชะพลูเป็นสมุนไพรที่มีรสเผ็ดร้อน จึงช่วยเสริมธาตุไฟ ลดธาตุน้ำที่มีมากเกิน ซึ่งไม่ใช่แค่เพียงลดเมือกเสมหะ แต่ชะพลูสามารถลดน้ำส่วนเกินในร่างกายได้แทบทุกส่วน จึงเป็นหนึ่งในสมุนไพรสำคัญในตำรับยาเบญจกุล ยาปรับธาตุแพทย์แผนไทย ซึ่งมีส่วนผสมของสมุนไพร 5 ตัว ได้แก่ รากชะพลู ดอกดีปลี เถาสะค้าน รากเจตมูลเพลิงแดง และเหง้าขิงแห้ง เป็นยาที่ใช้ปรับธาตุทั้ง 5 ของร่างกายให้สมดุล

          แม้จะเป็นสมุนไพรที่มีประโยชน์มากมาย แต่ใบชะพลูก็มีข้อควรระวังเช่นกัน โดยเฉพาะหากรับประทานในปริมาณมากเกินไปหรือติดต่อกันเป็นเวลานาน อาจทำให้เกิดปัญหาสุขภาพได้ ดังนี้

• การรับประทานใบชะพลูในปริมาณมากและติดต่อกันเป็นเวลานาน อาจมีอาการไม่พึงประสงค์ เช่น เวียนศีรษะ เป็นต้น

• ใบชะพลูสดมีสารแคลเซียมออกซาเลต (Calcium oxalate) ซึ่งเป็นสารที่อาจก่อให้เกิดนิ่วในไตได้ จึงไม่ควรรับประทานมากเกินไป หลังจากกินใบชะพลูแล้วให้ดื่มน้ำตามมาก ๆ และรับประทานอาหารจำพวกโปรตีนร่วมด้วย ส่วนผู้ป่วยที่มีปัญหาตับและไตในระดับที่ควบคุมไม่ได้ ไม่ควรรับประทานใบชะพลู

• ผู้ที่มีระดับน้ำตาลต่ำอาจมีภาวะหน้ามืด ใจสั่น เป็นลม เหงื่อออกมือได้ เมื่อรับประทานน้ำต้มใบชะพลู ซึ่งมีฤทธิ์ลดน้ำตาลในเลือด

• ผู้ป่วยเบาหวานควรระมัดระวังการรับประทานใบชะพลูในปริมาณมากเกินไป เพราะอาจเสริมฤทธิ์ยาเบาหวาน 

• ไม่ควรใช้ใบชะพลูในขนาดที่เทียบเท่ากับยา โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัว หญิงตั้งครรภ์ และให้นมบุตร

• 7 เมนูจากใบชะพลู แจกสูตรอาหารไทยเพื่อสุขภาพกลิ่นหอมอร่อยเพลิน
• 15 ผักที่มีธาตุเหล็กสูง เป็นผักบำรุงเลือด เพื่อสุขภาพ
• 13 ผักพื้นบ้านลดน้ำตาลในเลือด กินสบายไม่ทำลายตับ
• 12 ผักแคลเซียมสูง ทางเลือกเสริมกระดูกแข็งแรง
• 8 ต้นไม้ใบสวยกินได้ ปลูกไว้เด็ดทำอาหาร แถมใช้แต่งจานก็ดูดี