Metauten
| Metauten | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Metautengo Udaletxea | |||||||||||
| |||||||||||
![]() | |||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Herrialdea | |||||||||||
| Lurraldea | |||||||||||
| Merindadea | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | |||||||||||
| Erkidegoa | |||||||||||
| Izen ofiziala | |||||||||||
| Alkatea | Juan Miguel Zudaire Landa (Sartzaleta Herri Taldea) | ||||||||||
| Posta kodea | 31241 | ||||||||||
| INE kodea | 31168 | ||||||||||
| Herritarra | metautendar | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 42°40′43″N 2°07′31″W / 42.678611111111°N 2.1252777777778°W | ||||||||||
| Azalera | 22,16 km² | ||||||||||
| Garaiera | 522 metro | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 263 (2025: | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 0,12 bizt/km² | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak[1] | % 19.9 + % 16.7 hartzaile (2021) | ||||||||||
| Kaleko erabilera [2] | % | ||||||||||
Metauten[3] Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da, Lizarrako merindadekoa. 1852an, Allin udalerritik bereizi ziren udalerri hau osatzeko mendebaldeko herri hauek: Arteaga, Gauza, Metauten (herriburua), Ollobarren, Ollogoien eta Zufia. Metautenek 22,4 kilometro koadro dauka; eta 263 biztanle, 2025. urteko erroldaren arabera.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Inguru naturala eta kokapena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Metauten Lizarrako merindadearen ipar-erdialdean kokatzen da. Herrira heltzeko, NA-132 errepidea hartu behar da Lizarra-Acedoko norabidean eta zazpi kilometrora herri errepidea eskuinera hartu eta lau kilometro egin ondoren Metautenera ailegatzen da.
Herriak Allinekin egiten du muga iparraldean eta ekialdean, eta Iguzkitzarekin hegoaldean. Metauten Lokiz mendizerraren magalean dago, haran irregular batean.
Klima eta landaredia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Klima aldakorra da udalerriaren kokapenaren arabera, udalerriaren erdialdean eta iparraldean azpimediterraneoa da, hegoaldean, berriz, mediterraneoa. Urteko batez besteko tenperatura 10 gradukoa da iparraldean, eta 12 gradukoa hegoaldean. Prezipitazioak ere aldakorrak dira, hegoaldean 500mm baino ez dira jausten urtebetean, iparraldean, berriz, 1.000mm edo gehiago. Urteroko egun euritsuak 80 eta 120 inguru dira, kokagunearen arabera.
Jatorrizko zuhaitz ugari gordetzen da oraindik ere, XX. mendearen amaieran arteek 273 hektarea hartze zituzten (1906. urtean 336 hektarea zeuden), eta ameztiek eta hariztiek 127 hektarea (XX. mendearen hasierako azaleraren antzekoa).
Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Allin eta Iguzkitza.
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erdi Aroan zehar Allin ibarreko herria izan zen eta XIV. mendean gizartearen konposaketa anitza zen, petxa ordaintzen zuten nekazariak eta nobleak zeuden. Lizarrako San Frantzisko eta San Agustin komentuek hainbat jabetza izan zituzten herrian. Erdi Aroan zehar udalerriaren ipar-ekialden dagoen Argisanon jendea bizi izan zela uste da.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 149 gizon, 114 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 36,5 udalerri berean jaioak ziren[6], probintziako batez bestekoaren (% 37,3) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 11,8 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 3 —probintzian % 19,8—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 8 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 50)[7]. Jaiotza herrialde nagusiak Erresuma Batua, Frantzia, Nikaragua dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 202 etxebizitza zeuden: 111 (% 55,0) nagusiak eta 91 (% 45,0) ez-nagusiak.[8] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 3 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 15 plazarekin (5 plaza etxebizitzako).[9]
Etxebizitza multzoa
Nafarroako mapa
Guztira 111 etxegune zeuden, eta horietatik 30 (% 27,0) pertsona bakarrekoak ziren.[10]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 243 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 41,2 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 23,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 29,6; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 6,2.[11] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 37,7 zen 2021ean eta % 41,2 2024an; beraz, 3,5 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 12,3 izatetik % 6,2 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 48,1 ziren, eta gizonen artean % 36,0; 12,1 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 8,7 eta gizonen % 4,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 100 | % 41,2 | 50 | % 36,0 | 50 | % 48,1 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 56 | % 23,0 | 36 | % 25,9 | 20 | % 19,2 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 72 | % 29,6 | 47 | % 33,8 | 25 | % 24,0 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 15 | % 6,2 | 6 | % 4,3 | 9 | % 8,7 |
| Guztira | 243 | % 100,0 | 139 | % 100,0 | 104 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 37,7 | % 21,2 | % 28,8 | % 12,3 | 260 |
| 2022 | % 38,3 | % 21,1 | % 30,9 | % 9,8 | 256 |
| 2023 | % 39,0 | % 22,5 | % 29,7 | % 8,8 | 249 |
| 2024 | % 41,2 | % 23,0 | % 29,6 | % 6,2 | 243 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko hiru etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %1,07 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).
Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 23.885 euro-koa zen[12], eta etxegune bakoitzeko 56.593 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (17.701 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 26.854 euro zen. Errenta gordina 29.258 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 38,3[13]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 23,3), beste diru-sarrerak (% 35,2), langabezia-prestazioak (% 1,6), beste prestazioak (% 1,7).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[14][oh 1]. Udalerrian indizea 36,1 da, probintziakoaren (30,4;
Nafarroako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,7 da, probintziakoaren (2,6;
Nafarroako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Metauten udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 129 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 53,5; gainerako % 46,5 inaktibo zeuden.[15] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,8 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 55,5 zen eta emakumezkoena % 51,0; langabezia-tasa, aldiz, % 6,6 eta % 9,4 zen, hurrenez hurren.[15]
Okupatuen kopurua 110 zen 2023ean, 2021eko 118etik behera.[16] Emakumeek okupatuen % 39,1 osatzen dute, eta gizonek % 60,9.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 119 | % 49,4 | 71 | % 51,8 | 48 | % 46,2 |
| Langabeak | 10 | % 4,1 | 5 | % 3,6 | 5 | % 4,8 |
| Inaktiboak | 112 | % 46,5 | 61 | % 44,5 | 51 | % 49,0 |
| Guztira | 241 | % 100,0 | 137 | % 100,0 | 104 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 56,4), industria (% 17,3), eraikuntza (% 13,6) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 12,7).[16]
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 50,0; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 31,8), eta oinarrizko okupazioak % 8,2.[17] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 52,2 eta emakumeen % 46,5).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 35 | % 31,8 | 19 | % 28,4 | 16 | % 37,2 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 55 | % 50,0 | 35 | % 52,2 | 20 | % 46,5 |
| Oinarrizko okupazioak | 9 | % 8,2 | 3 | % 4,5 | 6 | % 14,0 |
| Ez dago jasota | 11 | % 10,0 | 10 | % 14,9 | 1 | % 2,3 |
| Guztira | 110 | % 100,0 | 67 | % 100,0 | 43 | % 100,0 |
Okupatuen % 70,0 besteren konturako langileak dira, eta % 30,0 norberaren konturakoak.[18]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 33 | % 30,0 | 28 | % 41,8 | 5 | % 11,6 |
| Besteren kontura | 77 | % 70,0 | 39 | % 58,2 | 38 | % 88,4 |
| Guztira | 110 | % 100,0 | 67 | % 100,0 | 43 | % 100,0 |
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 47 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 1.486 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[19][oh 2]. Udalerriaren azalera 22,2 km² denez, NAE lurraldearen % 67,1 da[20]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 78,9 lur goldagarria (1.172 ha, 44 ustiategitan), % 19,3 larre iraunkorrak (287 ha, 10 ustiategitan), % 1,8 arbolak (26,7 ha, 19 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,42 ha, 14 ustiategitan)[oh 3].
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 1.543 behi, 63 ardi eta ahuntz eta 62 hegazti zeuden[21][oh 4].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 187 gidari zeuden erroldatuta: 113 gizon (% 60,4) eta 74 emakume (% 39,6)[22]. Biztanleen % 71,1 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 335 ibilgailuk osatzen zuten: 178 turismo, 54 furgoneta, 37 kamioi, 31 motozikleta eta 7 ziklomotor[22]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 677 turismokoa zen, probintziako (512) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.
Turismoen batez besteko adina 13,3 urtekoa zen; turismoen % 9k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 10,1k 25 urte baino gehiago[22]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 71,5 diesel zen eta % 26 gasolinazko; 7 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 2,2; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 6,5k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 34,4k ez zuen etiketarik[oh 5].
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udal hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Azken urteetan Metautengo alkatea Sartzaleta Herri Taldea (AISHT) herri ekimeneko Juan Miguel Zudaire Landa da. 2007an Udaletxeko zazpi zinegotzietatik lau lortu zituen, gehiengo osoa; aurrean beste zerrenda bat izan zuen, Agrupación Progresista de Metauten (APM, 3 hautetsi). Baliogabeko botoak bi izan ziren (emandako guztien %2,46) eta boto zuriak hamaika (botoen %5,56). Abstentzioa %21,32koa izan zen.
| Alderdia | Botoak | Zinegotziak |
| Sartzaleta Herri Taldea (SHT) | 98 | 4 |
| Agrupación Progresista de Metauten (APM) | 89 | 3 |
2011ko udal hauteskundeetan, ordea, Sartzaleta izan zen aurkeztutako zerrenda bakarra; 127 boto eta zazpi zinegotziak lortu zituen.
Udaletxea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- HELBIDEA: Ganuzako errepidea, z/g
Alkateen zerrenda
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| 2007-2011 | Juan Miguel Zudaire Landa | Sartzaleta Herri Taldea |
| 2011-2015 | Juan Miguel Zudaire Landa | Sartzaleta Herri Taldea |
Garraioa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Araba Bus sareko
lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:
|
Euskara
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Mendigorria eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen.
2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.
Museoak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Boilurraren Museoa
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- San Roman eliza, XVI. mendean eginiko eliza gotiko-errenazentista da. Bi zatitan banaturiko nabe bakarra dauka.
- Santa Barbara baseliza.
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
- ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
- ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
- ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Nafarroa.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Nafarroa.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1647918.
- ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Bibliografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXIII, Iruñea, 1995. ISBN 84-235-1341-6
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Gaztelaniaz) Metauteni buruzko informazioa Nafarroako gobernuaren webgunean.
- Herrigunea NA-7310 errepidetik ikusia Google Street View-n.
| Metautengo kontzejuak | ||
|---|---|---|

