Portè

Portè
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Okzitania
Departamendua	Ekialdeko Pirinioak
Barruti	Pradeseko barrutia
Historic comarca of North Catalonia	Alta Cerdanya
Alkatea	Jean Ribot (en)
Izen ofiziala	Porté-Puymorens Porté
Posta kodea	66760
Geografia
Koordenatuak	42°32′54″N 1°49′54″E
Azalera	49,42 km²
Altitudea	1.557 m, 2.827 m eta 2.130 m
Mugakideak	L'Espitalet, Merens las Vals, Canillo, Angostrina i Vilanova de les Escaldes, Dorres, Enveig eta Porta
Demografia
Biztanleria	100 (2023ko urtarrilaren 1a)
55 (%55)   (%45) 45
Dentsitatea	2 bizt/km²
Hizkuntza ofiziala	katalan
puymorens.fr

Udalerria Alta Cerdanyan kokatua.

Portè edo Portè i Pimorent, izen zaharra Portesa (katalanez; frantsesez eta ofizialki: Porté-Puymorens) Katalan Herrietako udalerri bat da, Cerdanya eskualdean kokatua. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 100 biztanle zituen 49,4 km²-ko azaleran.

Geografia

Querol ibarraren goialdean, udalerrian Portè herriaz gain Pimorent mendatea ere (okzitanieraz Puimorèn) dago, Katalunia eta Okzitaniaren arteko muga natural argia markatzen duena.

Portè i Pimorent izeneko eski estazioa dago; aurreikuspenen arabera denborarekin Andorrako Grandvalirarekin bat egingo du.

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: L'Espitalet, Merens las Vals, Canillo, Angostrina i Vilanova de les Escaldes, Dorres, Enveig eta Porta.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa

Portè

Porta (2,5 km)

l'Espitalet (5,1 km)

la Tor de Querol (10,4 km)

Dorres (11,4 km)

Merens las Vals (12,0 km)

Enveig (12,1 km)

Angostrina i Vilanova de les Escaldes (12,8 km)

Ur (13,0 km)

Klima

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta ekialdeko Pirinioetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); aire lehorra, batez ere neguan; laino gutxi). RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago.

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 6,6 °C-koa da, 14,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 885 mm-koa da, urtarrilean 8,2 euri-egun eta uztailean 6,8 egun izanik. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Formiguera udalerrian dago, 24,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 7,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 737,3 mm-koa delarik. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 35,2 °C-koa da, 2012ko abuztuaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -18,6 °C-koa da, 2010ko martxoaren 11an lortua.

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 4,2 °C-koa da. Hilabeterik beroena uztaila da (12,3 °C) eta hotzena otsaila (−2,4 °C). Urteko prezipitazioa 924 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (96 mm) eta lehorrena otsaila (57 mm).

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,24 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (3,7 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (6,1 °C) eta hotzena 1963 (2,5 °C).

Datu klimatikoak (Portè)
Hila	Urt	Ots	Mar	Api	Mai	Eka	Uzt	Abu	Ira	Urr	Aza	Abe	Urtekoa
Batez besteko tenperatura (ºC)	-1.9	-2.4	-0.2	1.6	5.5	9.7	12.3	12.2	8.3	5.4	1.0	-0.9	4.2
Pilatutako prezipitazioa (mm)	80	57	63	79	96	87	73	79	77	75	93	67	924
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua

Berotze-marrak, 1959–2025

Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (3,7 °C).

1959: 3,8 °C (+0,06 °C)1960: 3,3 °C (−0,42 °C)1961: 4,5 °C (+0,84 °C)1962: 3,5 °C (−0,24 °C)1963: 2,5 °C (−1,17 °C)1964: 3,9 °C (+0,16 °C)1965: 3,0 °C (−0,70 °C)1966: 3,6 °C (−0,12 °C)1967: 4,1 °C (+0,42 °C)1968: 3,9 °C (+0,20 °C)1969: 3,3 °C (−0,42 °C)1970: 3,9 °C (+0,18 °C)1971: 3,4 °C (−0,26 °C)1972: 2,8 °C (−0,90 °C)1973: 3,5 °C (−0,16 °C)1974: 3,3 °C (−0,37 °C)1975: 3,3 °C (−0,39 °C)1976: 3,2 °C (−0,49 °C)1977: 3,4 °C (−0,28 °C)1978: 3,2 °C (−0,49 °C)1979: 3,4 °C (−0,29 °C)1980: 3,2 °C (−0,49 °C)1981: 4,1 °C (+0,43 °C)1982: 4,4 °C (+0,65 °C)1983: 5,0 °C (+1,34 °C)1984: 2,8 °C (−0,89 °C)1985: 4,1 °C (+0,36 °C)1986: 4,1 °C (+0,37 °C)1987: 4,2 °C (+0,54 °C)1988: 4,1 °C (+0,42 °C)1989: 4,8 °C (+1,10 °C)1990: 4,5 °C (+0,78 °C)1991: 3,7 °C (−0,05 °C)1992: 4,0 °C (+0,34 °C)1993: 3,7 °C (−0,05 °C)1994: 5,0 °C (+1,29 °C)1995: 4,4 °C (+0,70 °C)1996: 3,5 °C (−0,21 °C)1997: 4,5 °C (+0,80 °C)1998: 3,9 °C (+0,15 °C)1999: 3,7 °C (+0,02 °C)2000: 4,1 °C (+0,36 °C)2001: 3,8 °C (+0,07 °C)2002: 4,0 °C (+0,30 °C)2003: 4,5 °C (+0,82 °C)2004: 3,6 °C (−0,09 °C)2005: 3,5 °C (−0,17 °C)2006: 5,1 °C (+1,38 °C)2007: 4,2 °C (+0,49 °C)2008: 3,9 °C (+0,16 °C)2009: 4,5 °C (+0,81 °C)2010: 3,1 °C (−0,65 °C)2011: 4,9 °C (+1,21 °C)2012: 4,5 °C (+0,77 °C)2013: 3,8 °C (+0,08 °C)2014: 4,4 °C (+0,72 °C)2015: 4,8 °C (+1,09 °C)2016: 4,2 °C (+0,51 °C)2017: 4,7 °C (+1,01 °C)2018: 4,6 °C (+0,88 °C)2019: 4,8 °C (+1,11 °C)2020: 5,3 °C (+1,62 °C)2021: 4,6 °C (+0,86 °C)2022: 6,1 °C (+2,41 °C)2023: 5,6 °C (+1,91 °C)2024: 5,5 °C (+1,80 °C)2025: 5,3 °C (+1,55 °C)

195919922025

hotzagoabatez bestekoaberoagoa

Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain

urtarrila: 1961–1990, −2,4 °C · 1991–2020, −1,9 °C (+0,5)

otsaila: 1961–1990, −2,5 °C · 1991–2020, −2,4 °C (+0,1)

martxoa: 1961–1990, −1,3 °C · 1991–2020, −0,2 °C (+1,1)

apirila: 1961–1990, 0,6 °C · 1991–2020, 1,6 °C (+1,0)

maiatza: 1961–1990, 4,4 °C · 1991–2020, 5,5 °C (+1,0)

ekaina: 1961–1990, 8,5 °C · 1991–2020, 9,7 °C (+1,2)

uztaila: 1961–1990, 11,9 °C · 1991–2020, 12,3 °C (+0,4)

abuztua: 1961–1990, 11,5 °C · 1991–2020, 12,2 °C (+0,8)

iraila: 1961–1990, 9,1 °C · 1991–2020, 8,3 °C (−0,8)

urria: 1961–1990, 5,3 °C · 1991–2020, 5,4 °C (+0,2)

azaroa: 1961–1990, 0,8 °C · 1991–2020, 1,0 °C (+0,2)

abendua: 1961–1990, −1,5 °C · 1991–2020, −0,9 °C (+0,5)

UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe

+0,5+0,1+1,1+1,0+1,0+1,2+0,4+0,8−0,8+0,2+0,2+0,5

1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 15 °C.

Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025

°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (3,7 °C)

+3 °C−3 °C

1959: +0,06 °C (3,8 °C)

1960: −0,42 °C (3,3 °C)

1961: +0,84 °C (4,5 °C)

1962: −0,24 °C (3,5 °C)

1963: −1,17 °C (2,5 °C)

1964: +0,16 °C (3,9 °C)

1965: −0,70 °C (3,0 °C)

1966: −0,12 °C (3,6 °C)

1967: +0,42 °C (4,1 °C)

1968: +0,20 °C (3,9 °C)

1969: −0,42 °C (3,3 °C)

1970: +0,18 °C (3,9 °C)

1971: −0,26 °C (3,4 °C)

1972: −0,90 °C (2,8 °C)

1973: −0,16 °C (3,5 °C)

1974: −0,37 °C (3,3 °C)

1975: −0,39 °C (3,3 °C)

1976: −0,49 °C (3,2 °C)

1977: −0,28 °C (3,4 °C)

1978: −0,49 °C (3,2 °C)

1979: −0,29 °C (3,4 °C)

1980: −0,49 °C (3,2 °C)

1981: +0,43 °C (4,1 °C)

1982: +0,65 °C (4,4 °C)

1983: +1,34 °C (5,0 °C)

1984: −0,89 °C (2,8 °C)

1985: +0,36 °C (4,1 °C)

1986: +0,37 °C (4,1 °C)

1987: +0,54 °C (4,2 °C)

1988: +0,42 °C (4,1 °C)

1989: +1,10 °C (4,8 °C)

1990: +0,78 °C (4,5 °C)

1991: −0,05 °C (3,7 °C)

1992: +0,34 °C (4,0 °C)

1993: −0,05 °C (3,7 °C)

1994: +1,29 °C (5,0 °C)

1995: +0,70 °C (4,4 °C)

1996: −0,21 °C (3,5 °C)

1997: +0,80 °C (4,5 °C)

1998: +0,15 °C (3,9 °C)

1999: +0,02 °C (3,7 °C)

2000: +0,36 °C (4,1 °C)

2001: +0,07 °C (3,8 °C)

2002: +0,30 °C (4,0 °C)

2003: +0,82 °C (4,5 °C)

2004: −0,09 °C (3,6 °C)

2005: −0,17 °C (3,5 °C)

2006: +1,38 °C (5,1 °C)

2007: +0,49 °C (4,2 °C)

2008: +0,16 °C (3,9 °C)

2009: +0,81 °C (4,5 °C)

2010: −0,65 °C (3,1 °C)

2011: +1,21 °C (4,9 °C)

2012: +0,77 °C (4,5 °C)

2013: +0,08 °C (3,8 °C)

2014: +0,72 °C (4,4 °C)

2015: +1,09 °C (4,8 °C)

2016: +0,51 °C (4,2 °C)

2017: +1,01 °C (4,7 °C)

2018: +0,88 °C (4,6 °C)

2019: +1,11 °C (4,8 °C)

2020: +1,62 °C (5,3 °C)

2021: +0,86 °C (4,6 °C)

2022: +2,41 °C (6,1 °C)

2023: +1,91 °C (5,6 °C)

2024: +1,80 °C (5,5 °C)

2025: +1,55 °C (5,3 °C)

195919922025

batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Historia

Udalerria 1860an sortu zen, Portatik bereizi zenean.

Demografia

Biztanleria

2007an Portè udalerrian erroldatutako biztanleak 124 ziren. Familiak 54 ziren, horien artean 23 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 45 gizon, 55 emakume
% Gizonak Adina Emakumeak % 0.00   95+   0.00 0.00   90-94   0.00 11.11   85-89   9.09 0.00   80-84   9.09 0.00   75-79   0.00 11.11   70-74   9.09 33.33   65-69   9.09 0.00   60-64   27.27 22.22   55-59   9.09 0.00   50-54   9.09 0.00   45-49   9.09 0.00   40-44   0.00 0.00   35-39   0.00 0.00   30-34   0.00 0.00   25-29   0.00 22.22   20-24   0.00 0.00   15-19   0.00 0.00   10-14   0.00 0.00   5-9   9.09 0.00   0-4   0.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta.

Hazkunde begetatiboa

Urtea	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	2	1	1	−2	0	−1	0	1	−1	−2	−2	0	0	1	2	−1	−2	0
Jaiotzak	2	3	1	0	0	0	1	1	0	0	0	0	0	1	2	0	1	0
Heriotzak	0	2	0	2	0	1	1	0	1	2	2	0	0	0	0	1	3	0

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Familiak eta etxeguneak

2023 erroldaren arabera, Porté-Puymorens udalerrian 100 biztanle zeuden eta 60 elkarbizitza unitate, hau da, 1,67 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 25 kide bakarrekoak ziren, 20 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 5 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.

100biztanle

60elkarbizitza-unitate

1,67lagun elkarbizitza-unitateko

35familia

5Bikotea seme-alabekin

20Bikotea seme-alabarik gabe etxean

10Guraso bakarrekoak

25Kide bakarrekoa

Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 35 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (20). Guraso bakarreko 10 familietatik 10etan ama zen guraso bakarra. 20 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.

20

5

10

Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023

	Kopurua
Elkarbizitza-unitateak
Seme-alabekin bizi ziren bikoteak	5
Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak	20
Guraso bakarrekoak	10
Kide bakarrekoak	25
Bestelakoak	0
Familiak
Seme-alabarik gabeko bikoteak	20
Seme-alabadun bikoteak	5
Guraso bakarrekoak	10
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean	20
Seme-alaba bat	15
Bi seme-alaba	0
Hiru seme-alaba	0
Lau seme-alaba edo gehiago	0
Egoera zibila (15 urte edo gehiago)
Ezkonduta	41
Izatezko bikotean	13
PACS bidez lotuta	6
Ezkongabea	20
Alarguna	8
Dibortziatuta	4
Erreferentziazko pertsonaren lanbidea
Nekazariak	0
Artisau, merkatari eta enpresa-buruak	5
Goi-mailako langileak	0
Erdi-mailako lanbideak	0
Enplegatuak	20
Eskulangileak	5
Erretiratuak	30
Bestelakoak	0
Iturria: INSEE, RP2023. Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ehunekorik ez da ematen udalerriaren tamaina dela eta.

Etxebizitza

2023 erroldaren arabera, udalerrian 393 etxebizitza zeuden. Talderik handiena bigarren egoitza edo noizbehinkakoa ziren (328), 59 egoitza nagusiekin alderatuta eta 6 hutsik. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (247), eta apartamentuak gutxi ziren (144). Egoitza nagusietatik 37 beren jabearen bizilekuak ziren, 17 alokairuan zeuden, 7 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 5 doan lagata.

393etxebizitza

59egoitza nagusi

247etxe

144apartamentu

Etxebizitza multzoa

59

328

Egoitza nagusia (59)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (328)Hutsik (6)

Etxe mota

247

144

Etxea (247)Apartamentua (144)

Jabetza egoera

37

17

7

Jabeak (37)Alokairuan (17)HLM (7)Doan lagata (5)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik3

1919-19455

1946-197010

1971-199019

1991-200513

2006-20208

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (25). 23 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 39 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 30 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 25tan bi edo gehiago.

Gela kopurua

1 gela2

2 gela7

3 gela12

4 gela12

5 gela edo gehiago25

Berogailu mota

8

16

9

23

Gas sarea (3)Fuel-olioa (8)Elektrizitatea (16)Gas botila (9)Bestelakoak (23)

Aparkalekua eta ibilgailuak

39aparkalekua

30ibilgailu 1

25ibilgailu 2+

Taula osoa: etxebizitzak, 2023

	Kopurua	%
Etxebizitza multzoa
Egoitza nagusia	59	% 15,0
Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa	328	% 83,5
Hutsik	6	% 1,5
Etxe mota
Etxeak	247	% 62,8
Apartamentuak	144	% 36,6
Gela kopurua (egoitza nagusiak)
1 gela	2	% 3,4
2 gela	7	% 11,9
3 gela	12	% 20,3
4 gela	12	% 20,3
5 gela edo gehiago	25	% 42,4
Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak)
1919 aurretik	3	% 5,1
1919-1945	5	% 8,5
1946-1970	10	% 16,9
1971-1990	19	% 32,2
1991-2005	13	% 22,0
2006-2020	8	% 13,6
Jabetza egoera (egoitza nagusiak)
Jabeak	37	% 62,7
Alokairuan	17	% 28,8
HLM	7	% 11,9
Doan lagata	5	% 8,5
Berogailu mota (egoitza nagusiak)
Gas sarea	3	% 5,1
Fuel-olioa	8	% 13,6
Elektrizitatea	16	% 27,1
Gas botila	9	% 15,3
Bestelakoak	23	% 39,0
Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak)
Aparkalekua	39	% 66,1
Ibilgailu bat	30	% 50,8
Bi ibilgailu edo gehiago	25	% 42,4
Iturria: INSEE, RP2023.

Ekonomia

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 64 biztanleetatik 51 aktibo ziren (% 79,7), horietako 45 lanean (% 70,3) eta 6 langabezian (aktiboen % 11,8).

6415-64 urteko biztanle

% 79,7aktibo

% 70,3lanean

% 11,8langabezia-tasa

13 ez-aktibotik 1 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 7,7), 10 erretiraturik zeuden (% 76,9) eta 2 bestelako ez-aktibo ziren (% 15,4).

Ez-aktiboak

% 77

% 15

Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 93 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 45 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.

93enplegu udalerrian

% 80,6soldatapeko

% 19,4ez-soldatapeko

Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 35 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 12 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.

2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 6 jatetxeak.

2009an zeuden 4 establezimendu komertzial guztiak kirol-dendak ziren.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Kanpo estekak

• (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
• (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
• (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.

• Datuak: Q1072001
• Multimedia: Porté-Puymorens / Q1072001