Materie - Scholastik

Nach den Valentinianern ist die Materie eine ousia amorphos (Iren. I, 4; II, 29, 3), ein Nichtiges, sie hat eine physik horm, ein Streben (l.c. I, 2, 4; von einem Streben Dach Dasein in der Materie spricht schon PLOTIN, Enn. III, 6, 7). Das Materielle entstand durch den Fall der sophia, aus deren path die Elemente wurden (Iren. II, 10, 3). Die Qualittslosigkeit der Materie behauptet HERMOGEXES (Tertull., Adv. Herm. 35, 37). Die Materie ist weder gut noch bse (l.c. 37), ist ursprnglich in ungeordneter (incondite) Bewegung (l.c. 42). Ihre Teile haben alle von allem etwas (l.c. 39). ORIGENES lehrt die Schpfung (s. d.) der Materie durch Gott (De princ. II, 164). Sie ist qualittslos, aber fhig, qualitativ bestimmt zu werden (Contr. Cels. III, 41), existiert nur mit den Qualitten: Haec tamen materia quamvis secundum suam propriam rationem sine qualitatibus sit, umquam tamen subsistere extra qualitatem invenitur (De princ. II, 1). AUGUSTINUS definiert: Hylen dico quandam penitus informem et sine qualitate materium, unde istae, quae sentimus qualitates, formantur (De trin. VIII, 358c). Sie enthlt die Potenz zu allen Dingen, ist niemals zeitlich ohne Form, wenn sie auch logisch der Form (als deren Grund) vorhergeht (Conf. XII, 8; 40; De civ. Dei XXII, 2). An sich ist sie quaedam informitas sine ulla specie (Conf. XII, 3). Nach JOH. PHILOPONUS ist die Materie von Gott aus dem Nichts geschaffen, sie kann nicht ohne Form sein (De aetern. mund. XI, 1; XII, 1). Nach GREGOR VON NYSSA besteht die Materie aus immateriellen Qualitten (s. d.) (De hom. opif. 24). So auch nach JOH. SCOTUS ERIUGENA: Ipsa etiam materies, si quis intentus aspexerit, ex incorporeis qualitatibus copulatur (De div. nat. I, 42; vgl. I, 61 f.). Die Materie ist invisibilis, incorporea (l.c. III, 14), eine privatio (l.c. I, 56), keine Substanz.

DAVID von Dinant nennt Gott die materia omnium (Alb. Magn., Sum. th. I, 20, 2). Die Materie ist primum indivisibile, ex quo constituuntur corpora (Thom., In sent. 2, d. 17, qu. 1, 1). Nach AVICENNA ist die Materie ewig, das Prinzip der Individuation (Met. VI, 2). Nach AVERROS hat die Materie die Formen der Dinge potentiell in sich. Nach IBN GEBIROL ist eine (von Gott emanierende) Materie auch in der (ireisterwelt, allem liegt eine materia universalis zugrunde, nur der Gottheit nicht (STCKL II, 62; M. EISLER, Jd. Philos. I, 62 ff.). - hnlich BONAVENTURA. Die geistigen Wesen haben weil aus Potentialitt und Aktualitt zusammengesetzt, eine materia spiritualis (In sent. 2, d. 3, 17). - Nach MAIMONIDES ist die Materie von Gott geschaffen.

ALBERTUS MAGNUS erklrt: Materia est primum subiectum eius quod est (Sum. th. II, 4, 1). Materia appetit formam (l.c. I, 26, 1). Die Urmaterie (materia prima) ist potentia inchoationis formae (l.c. II, 4, 4). Materia numquam separata est a formis omnibus propter sui imperfectionem, quae adesse non safficit sine forma, et haec imperfectio numquam relinquit materiam; et ideo cum forma semper erit secundam actum (In phys. I, 2, 4). Es gibt materia incorruptibilium et corruptibilium (Sum. th. II, 47). Die schon von einer bestimmten Form gestaltete Materie ist materia signata (Met. VII, 3, 2). Nach THOMAS ist die Materie das, ex quo est generatio (De princ. nat., Op. 31), sie ist potentia pura (Opusc. 15, 7), id, quod est in potentia (Sum. th. I, 3, 2 c), ex qua aliquid fit (l.c. I, 92, 2 ad 2), primum subieclum, ex quo aliquid fit per se (1 phys. 15; Sum. th. III 72, 2). Ihre prima dispositio it quantitas dimensiva (Sum. th. III, 72, 2). Sie wird substantia genannt, non quasi ens aliquid actu existens in se considerata, sed quasi in potentia, ut sit aliquid actu (8 met. 1 f.). Materia prima ist dasjenige, quod est in genere substantiae ut potentia queedam intellecta praeter omnem speciem et formam et etiam praeter privationem, qune tamen est susceptiva et formarum et privationum (Spir. 1 c). Es gibt eine, materia sensibilis und intelligibilis (Sum. th. I, 85, 1 c; C. gent. II, 75, III, 105). Zu unterscheiden sind ferner: materia composita und simplex (C. gent. III, 97), materia corporalis und spiritualis (Sum. th. I, 12, 11 c), materia elementaris (l.c. I, 71, 1 ad 1), materia communis und particularis (Sum. th. I, 3, 3c; C. gent. II, 30, III, 41), materia prima (pura) und ultima (Sum. th. I, 3, 8c; C. gent. I, 17), materia demonstrata, designata, signata (Sum. th. I, 75, 4e; C. gent. I, 21, 65; De ente et ess. 2; De verit. II, 6 ad 1). Materia signata (individualis) ist die schon von einer Form gestaltete Materie (z.B. ein Knochen, ein Stock Fleisch, Sum. th. I, 85, 1). Signatio materiae est esse sub certis dimensionibus, quae faciunt esse hoc et nune ad sensum demonstrabile (Sum. th. III, 77, 2). Sie ist principium individuationis (s. d.) (1 anal. 38c; 1 cael. 19b). Es gibt endlich eine materia enunciationis und syllogismi. DUNS SCOTUS schreibt allen endlichen Dingen eine (auch ohne Form wirkliche) Materie, als subiectum omnis receptionis (De rer. princ. qu. 8, 4, 26) zu. Die formlose Urmaterie (actus entitativus) ist materia primo prima (l.c. qu. 8, 3, 19). materia secundo prima ist subiectum generationis et corruptionis (l.c. qu. 8, 3, 20). Materia tertio prima ist die Materie cuiuslibet artis et materia cuiuslibet agentis naturalis particularis (ib.). Nach SUAREZ ist die Materie subiectum primum der Vernderung (Met. disp. 13, sct. 1, 8), die bleibende Potentialitt der Krper (l.c. 3, sct. 4 5). - GOCLEN erklrt: Materia est causa interna, ex qua ens producitur. Materia propria est materia disposita, id est, praeparata et adepta (Lex. philos. p 669). MICRAELIUS bestimmt: Materia est altera causa naturalis interna et essentialis, ex qua corpora fiunt et constant. Materia sumitur vel obiective pro materia circa quam, quae dicitur obiectum; vel subiective, pro materia in qua et dicitur subiectum inhaerentiae; vel constitutive pro materia ex qua, ita ut insit composito materiato; vel logice pro genere (Lex. philos. p. 622). Als Grnde fr die Annahme der Materie bei den Scholastikern wird angegeben: 1) ex mutua elementorum transmutatione, 2) ex generatione rerum, 3) ex puro actu, 4) ex contrarietate privationis et formae (l.c. p. 624).

NICOLAUS CUSANUS bezeichnet die Materie als das (aus dem Nichts geschaffene) Werden-knnen, als posse fieri; die intelligible Materie ist eins mit dem schpferischen Vermgen Gottes (De venat. sap. 39). PARACELSUS bestimmt die Urmaterie als limbus mundi (limbus maior), yliaster (hyl, astrum), hyaster, in welchem die Keime zu allen Dingen lagen; sie ist mysterium magnum (Paramir. I, 1). Die materiellen Elemente sind die Mtter aller Dinge, sind beseelt. Nach CARDANUS ist die Materie das in allen Dingen Gemeinsame, das Konstante im Entstehen und Vergehen (De subtil. p. 358 ff.). Als trge, tote Masse, corporea moles, bestimmt die Materie TELESIUS, der ihr eine Widerstandskraft gegen alle Vernderung zuschreibt, der zufolge ihre Menge stets konstant bleibt (De rer. nat. I, 4 ff.). Von einer resistentia, antitypia (s. d., wie die Stoiker) der Materie spricht PATRITIUS, der die Materie als fluor seu humor primogenius bestimmt (Panaug. 6, p. 78).


 © textlog.de 2004 06.09.2026 16:00:13
Seite zuletzt aktualisiert: 14.11.2004 
bibliothek
text
  Home  Impressum  Copyright  A  B  C  D  E  F  G  H  I  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  Z