İçeriğe atla

Meyhane

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Bulgaristan'daki bir meyhane

Meyhane ya da taverna, yemekli ve müzikli içkili eğlence mekânıdır. Meyhanelerde genellikle meze türü yemekler yenir.

Tarihi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı'ya meyhane kültürü Bizans'tan geçmiştir. İstanbul'un fethinden sonra Galata'da çok büyük ve ünlü meyhaneler olduğu bilinmektedir.[1]

Etimolojisi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kelimenin aslı Farsçadır.[2] Meyhane, "şarap evi " anlamına gelir ve iki Farsça kelimeden oluşmaktadır. : mey (şarap) ve Khaneh (ev) [3]

Türkiye'deki tarihi meyhaneler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de meyhane geleneği Bizans döneminin şarap evlerinden (kapeleia) köken almakta olup Osmanlı İmparatorluğu döneminde gedikli (devlet lisanslı) meyhaneler sistemiyle kurumsallaşmıştır.[4] İstanbul'un en eski meyhanelerinin büyük çoğunluğu Rum, Ermeni ve Levanten topluluklar tarafından kurulmuştur.[5]

Erdir Zat'ın 2014 yılında yayımlanan Türkiye Meyhaneler Rehberi adlı eserinde, 27 muhabirlik bir ekiple yerinde ziyaret edilerek belgelenen 1.230 meyhane yer almaktadır.[5]

Aşağıda Türkiye'de yarım yüzyılı aşkın süredir faaliyet gösteren veya meyhane kültürü tarihinde önemli yere sahip olan bazı mekânlar listelenmiştir:

İstanbul

[değiştir | kaynağı değiştir]
MekânKuruluşSemtKurucuDurum
Agora Meyhanesi1890BalatAsteri Dulidis (Rum)Faal
Safa Meyhanesi~1895YedikuleArnavut aileFaal
Pandeli1901Eminönü (Mısır Çarşısı)Pandeli Çobanoğlu (Rum)Faal
Cumhuriyet Meyhanesi~1923BeyoğluRum işletmecilerFaal
Koço Restaurant1928Moda, KadıköyKonstantinos Koço Korontos (Rum)Faal
Kör Agop1938KumkapıAgop İnciyan (Ermeni)Faal
Karışma Sen1938AhırkapıNacar ailesiFaal
Krepen'deki İmroz1941NevizadeTanaş & İspiro Usta (Rum)Kapalı (2015)
Madam Despina~1946KurtuluşDespina (Gökçeadalı Rum)Faal
İsmet Baba1951Kuzguncuk, ÜsküdarMehmet İsmet DökmecierFaal
Refik1954Asmalımescit, BeyoğluRefik Arslan (Hemşinli)Faal
Yakup 21977Asmalımescit, BeyoğluYakup Arslan (Hemşinli)Faal

İstanbul dışı

[değiştir | kaynağı değiştir]
MekânKuruluşŞehirKurucu / NotDurum
Gazi Baba Meyhanesi1867 (tartışmalı)EdirneTarihi ahşap binaFaal
Yalova Restaurant1940ÇanakkaleZiya BeyFaal
Asmalı Meyhane1960Bozcaadaİstirati Daly (Rum)Faal (2011'de yeniden açıldı)
Özen Lokantası1971AnkaraSadık ÖzenFaal

Tarihî öneme sahip kapanmış meyhaneler

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Lambo'nun Meyhanesi (1940'lar–1950'ler, Nevizade, İstanbul) — Orhan Veli, Sait Faik, Sadri Alışık gibi isimlerin uğrak yeri olan küçük bir bohem meyhaneydi.[4]
  • Degüstasyon (1940'lar, Çiçek Pasajı, İstanbul) — Orhan Veli'nin "Canan ki Degüstasyon'a gelmez" dizesiyle ölümsüzleştirdiği İtalyan lokanta-meyhane.
  • Bulgar'ın Yeri (1930'lar öncesi, Yeşilköy, İstanbul) — Makedon göçmeni Yorgi tarafından kurulmuş; Atatürk, Florya Köşkü'nden sefer tasıyla yemek sipariş ederdi.[4]
  • Rejans (1932–2011, İstiklal Caddesi, İstanbul) — Beyaz Rus göçmenler tarafından kurulan efsanevi lokanta; sarı votka ve Boeuf Stroganoff ile ünlüydü.
  • Aslan Yasef'in Yeri (1940'lar sonuna kadar, İkiçeşmelik, İzmir) — Musevi meyhaneci Yasef tarafından işletilen; İzmir'in çok kültürlü meyhane geleneğinin simgelerindendi.[4]

Meyhane kültürü üzerine başlıca eserler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
Özel
  1. ↑ Çalışkan, Kerem. Herkes için Osmanlı. İstanbul: Caretta Yayınları, 2017.
  2. ↑ "meyhane (Nisanyan Sözlüğü)". 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2014.
  3. ↑ "meyhane". Nişanyan Sözlük. 5 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2024.
  4. 1 2 3 4 "Tarihten Meyhaneler". IWSA. 17 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2026.
  5. 1 2 "Meyhanelerin yok edilmesine direnen kitap: Türkiye Meyhaneler Rehberi". Cumhuriyet. 19 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2026.
Genel

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Türkiye Turizm Ansiklopedisi'nde Meyhane
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Meyhane&oldid=37213319" sayfasından alınmıştır