Glipizyd

Glipizyd
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
	1-cykloheksylo-3-{[4-(2-{[(5-metylopirazyn-2-ylo)karbonylo]amino}etylo)fenylo]sulfonylo}mocznik
	Inne nazwy i oznaczenia
farm.	łac. glipizidum
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	biały lub prawie biały, krystaliczny proszek
Wzór Hilla	C21H27N5O4S
Masa molowa	445,54 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	29094-61-9
PubChem	3478
DrugBank	DB01067
SMILES
	CC1=NC=C(N=C1)C(=O)NCCC2=CC=C(C=C2)S(=O)(=O)NC(=O)NC3CCCCC3
InChI
	InChI=1S/C21H27N5O4S/c1-15-13-24-19(14-23-15)20(27)22-12-11-16-7-9-18(10-8-16)31(29,30)26-21(28)25-17-5-3-2-4-6-17/h7-10,13-14,17H,2-6,11-12H2,1H3,(H,22,27)(H2,25,26,28)
	InChIKey
	ZJJXGWJIGJFDTL-UHFFFAOYSA-N
Właściwości
	Rozpuszczalność w wodzie
	praktycznie nierozpuszczalny: 37,2 mg/l
	w innych rozpuszczalnikach
	rozpuszczalny w 0,1 N roztworze NaOH, dobrze w DMF, bardzo słabo w dichlorometanie i acetonie, praktycznie nierozpuszczalny w etanolu
Temperatura topnienia	200–203 °C; 208–209 °C;
logP	1,91
Wartość pK	pKa 5,9
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Substancja nie jest klasyfikowana jako; niebezpieczna według kryteriów GHS.
Numer RTECS	YS7640000
Dawka śmiertelna	LD50 powyżej 4000 mg/kg (szczur, drogą pokarmową)
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
	Klasyfikacja medyczna
ATC	A10BB07
Farmakokinetyka
Działanie	hipoglikemizujące
Procent wchłaniania	80–100% (doustnie)
Okres półtrwania	2–5 h
Wiązanie z białkami osocza i tkanek	92–99%
Metabolizm	wątrobowy
Wydalanie	60–90% z moczem, 5–20% z kałem
Uwagi terapeutyczne
Stosowanie w ciąży	kategoria C
Drogi podawania	doustnie
Objętość dystrybucji	11 l
	Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych
	Multimedia w Wikimedia Commons

Glipizyd (łac. glipizidum) – organiczny związek chemiczny będący pochodną sulfonylomocznika, stosowany jako lek przeciwcukrzycowy. Lek stymuluje wydzielanie insuliny w wyspecjalizowanych komórkach trzustki, prowadząc tym samym do wzmożonego jej wydzielania.

Farmakokinetyka

Glipizyd szybko wchłania się z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie w osoczu krwi osiąga po ok. 1 godzinie. W 98% wiąże się z białkami osocza. Biologiczny okres półtrwania wynosi około 7 godzin.

Wskazania

cukrzyca typu 2

Przeciwwskazania

nadwrażliwość na lek
cukrzyca typu 1
śpiączka cukrzycowa
ketonuria
kwasica cukrzycowa
ostre choroby zakaźne
przebyte urazy
zaburzenia czynności wątroby lub nerek

Działania niepożądane

hipoglikemia
ból brzucha
nudności
wymioty
brak apetytu
ból głowy
skórne reakcje alergiczne
żółtaczka

Preparaty

Preparaty dopuszczone do obrotu w Polsce (stan na kwiecień 2026)^[5]:

Glibenese GITS
Glipizide BP.

W przeszłości występował również m.in. pod nazwami handlowymi^[6]:

Mindiab
Minidiab
Minodiab.

Dawkowanie

Doustnie. Dawkę oraz częstotliwość stosowania leku ustala lekarz w zależności od przebiegu choroby. Dawka dobowa wynosi 2,5–20 mg, najczęściej w jednej dawce przed śniadaniem.

Uwagi

Lek nie powinien być stosowany u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Podczas leczenia należy kontrolować stężenie glukozy w krwi i w moczu.

Przypisy

1 2 Farmakopea Polska VIII, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491, ISBN 978-83-88157-53-0 .
1 2 3 4 Glipizide, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB01067 [dostęp 2026-04-24] (ang.).
1 2 3 4 4477. Glipizide, [w:] Merck Index. An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals, Maryadele J. O’Neil (red. nacz.), wyd. 15, Cambridge: Royal Society of Chemistry, 2013, s. 820, ISBN 978-1-84973-670-1, OCLC 825559753 (ang.).
↑ Glipizide [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 27 grudnia 2024, numer katalogowy: G117 [dostęp 2026-04-24] .
↑ Glipizidum, [w:] Rejestr Produktów Lecznicznych [online], Ministerstwo Zdrowia [dostęp 2026-04-24] , wynik wyszukiwania po nazwie powszechnie stosowanej.
↑ Glipizide, [w:] Jan KazimierzJ.K. Podlewski Jan KazimierzJ.K., AlicjaA. Chwalibogowska-Podlewska AlicjaA., Leki współczesnej terapii, wyd. 9, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1990, s. 284, ISBN 83-200-0943-X .

Bibliografia

Indeks leków Medycyny Praktycznej, Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005, ISBN 83-7430-006-X .

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

[FP8-1] 1 2 Farmakopea Polska VIII, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491, ISBN 978-83-88157-53-0 .

[DB-2] 1 2 3 4 Glipizide, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB01067 [dostęp 2026-04-24] (ang.).

[Merck-3] 1 2 3 4 4477. Glipizide, [w:] Merck Index. An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals, Maryadele J. O’Neil (red. nacz.), wyd. 15, Cambridge: Royal Society of Chemistry, 2013, s. 820, ISBN 978-1-84973-670-1, OCLC 825559753 (ang.).

[SA-4] Glipizide [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 27 grudnia 2024, numer katalogowy: G117 [dostęp 2026-04-24] .

[5] Glipizidum, [w:] Rejestr Produktów Lecznicznych [online], Ministerstwo Zdrowia [dostęp 2026-04-24] , wynik wyszukiwania po nazwie powszechnie stosowanej.

[6] Glipizide, [w:] Jan KazimierzJ.K. Podlewski Jan KazimierzJ.K., AlicjaA. Chwalibogowska-Podlewska AlicjaA., Leki współczesnej terapii, wyd. 9, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1990, s. 284, ISBN 83-200-0943-X .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]