Tièrn

Tièrn; Thiers
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
	La viala de Tièrn
	Armas
	Armas
	Geografia fisica
Coordenadas	45° 51′ 26″ N, 3° 32′ 54″ E
Superfícia	44,49 km²
Altituds; · Maximala; · Mejana; · Minimala	; 793 m; 340 m; 283 m
	Geografia politica;
País	Auvèrnhe;
Parçan	Liuradés;
Estat	França;
Region; 84	Auvèrnhe Ròse Aups;
Departament; 63	Puèi de Doma ;
Arrondiment; 635	Thiers;
Canton; 6346	Thiers;
Intercom; 246301063	de Thiers communauté;
Cònsol	Stéphane Rodier ; (2020-2026)
	Geografia umana
Populacion; Populacion totala; (2018)	11 778 ab. Evolucion de la populacion; 12 142 ab.
Densitat	254,17 ab./km²
	Autras informacions
Escais	bitòrt/-da ; bitòrç/-za
Gentilici	tiernoès/-oesa
Còde postal	63300
Còde INSEE	63430

Vila d'Occitània

Tièrn es una viala d'Occitània, en Auvèrnhe. Es v-una de las quatre sosprefecturas (embei Soire, Riòm e Embèrt) dau departament dau Puèi de Doma de la region oficiala d'Auvèrnha-Ròse-Aups.

Tièrn es una granda viala de cotelariá, per la quantitat de cotèls produits mas maitot per le saubre-faire irremplaçable qu'òm tròba dins questa viala.

Le gentilici es tiernés -esa o bitòr, bitòrza.^[1] N'i a que supausan que la segonda forma podriá venir de bestòrt o bestòrs («dos còps tòrt») per causa de lhor trabalh dur de cotelariá. Lhors vesins dison d'ilhs: «Bitòr! Cuol tòrt, chamba de pòrc! Bòca mon cuol, serem d'acòrd!»^[2].

Geografia

Tièrn es bastit sobre diferents nivèls de colèiras que dominan la valada de Duròla. Aqueste desnivèl bailava la fòrça idromotritz que permetiá d'esmòler los cotiaus.

Comunas limitròfas

Comunas confrontantas de **Tièrn**
Dorat	Palhèiras	Sant Ramèi de Duròla
v-Orlhac		La Moneiriá e le Montelh, Cèla
Peschadoiras	Escotaon	Senta Aga

Idrografia

La viala es traversada per Duròla que rejonh Dòra a l'oèst de la comuna.

Toponimia

Las atestacions ancianas son castrum Tigernum, castellum Tigernense au sègle VI, Tihernum en 1373, Tiernium en 1392^[3].

Son nom ven dau gallés tigerno- «senhor», es a dire «viala dominanta, capitala».^[3]^[4]^[5]^[6]

Localament, lo nom de la comuna se pronóncia ['tʃjɛ],^[7] ['tʃe], ['tʃɛr], ['tʃar]^[8] o ['tjar].^[9]

Masatges e escarts:

[sichà?/sishà?] (fr. Seyehal)

Istòria

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda es benvenguda !

Edat Mejana

Article detalhat: Vescomtat de Tièrn.

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda es benvenguda !

Administracion

Lista daus cònsols màgers successius
Periòde		Identitat	Etiqueta
2014	2020	Claude Nowotny	PCF
març 2001	2014	Thierry Deglon
1977	2001	Maurice Adevah-Pœuf	PS
	1977
Totas las donadas non son pas encara conegudas.

Demografia

modificar « persona »
v · d · m

Evolucion demografica
Populacion comunala actuala (2013): 11308, totala: 11685

11 970

9 981

-

-

16 343

-

-

17 437

-

16 369

13 338

12 196

12 045
12 446

2009

2010

11 531
11 932

11 250
11 645

Fonts

Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE

Evolucion de la populacion 1962-2008

Luòcs e monuments

Glèisa de Sent Genieis: granda glèisa romanica vodada a 'queste sent martir de la region.

Personalitats liadas amb la comuna

Le comedian Montdory (1594 - 1653)
Clara Chasal (1956), presentaira a la television francesa.

Vejatz tanben

Liams intèrnes

Lista daus sobeirans de Tièrn
Piaron Pinha, organizacion tiernesa.

Liams extèrnes

Nòtas e referéncias

Nòtas

Referéncias

↑ Tiène Codert, dins la revista Parlem-vai-i qu'as paur.
↑ [biˈtɔ tʃu tɔ ˈʃãbɔ də pwɔ ˈbɔkɔ mɔ̃ tʃu saˈrɛ̃ dɔˈkɔ]
1 2 Ernèst Negre. Toponymie générale de la France: Formations préceltiques, celtiques, romanes, p. 125.
↑ "Dictionnaire de la langue gauloise", Xavier Delamarre, 2023 e Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne (-500 / +500, 2012 https://books.google.fr/books?id=33AqEAAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr#v=snippet&q=Thiers&f=false}}
↑ "Un des noms du « chef » en celtique", Joseph Vendryes, Revue des Études Anciennes, volum 42-1-4 https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1940_num_42_1_3156|pages=682-685}}
↑ Aqueste tipe de nom se retròba fins en celtic dins l'etnonim Tigurini, tribu de la Soïssa actuala, e probable dins Thiernu (luòc dau departament francés d'Aisne, d'una forma compausada *Tigerno-ialon). Es atestat tanben en celtic insular: dins lo vielh irlandés tigern, tigirn «senhor, chap», dins lo vielh breton Tigern, Tiarn, «senhor, chap». La significacion del Castrum Tigernum seriá donc la de fòrt senhoriu. Se tròba maitot la forma arcaïzanta locala Tigèrn, empleiada per l'escrivan Tiène Codert. La forma Tigèrna, empleiada per la gent de Tièrn, apareis dins la revista tiernesa Parlem. Dins las autras regions d'Auvèrnhe s'empleia mai la forma Tièrn.
↑ Jules Gilliéron, Atlas Linguistique de la France, 1902-1910, carta "noms patois des localités".
↑ Christian Hérilier, Les noms de commune de l'arrondissement de Thiers (P-de-D), Tièrn, 1989, p. 19.
↑ Jean Chataing, Vocabulaire Français-Patois de la vallée supérieure de l'Ance, Clarmont-Ferrand, 1934, p. 83.

Portal d'Auvèrnhe

[1] Tiène Codert, dins la revista Parlem-vai-i qu'as paur.

[2] [biˈtɔ tʃu tɔ ˈʃãbɔ də pwɔ ˈbɔkɔ mɔ̃ tʃu saˈrɛ̃ dɔˈkɔ]

[NomNegre-3] 1 2 Ernèst Negre. Toponymie générale de la France: Formations préceltiques, celtiques, romanes, p. 125.

[4] "Dictionnaire de la langue gauloise", Xavier Delamarre, 2023 e Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne (-500 / +500, 2012 https://books.google.fr/books?id=33AqEAAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr#v=snippet&q=Thiers&f=false}}

[5] "Un des noms du « chef » en celtique", Joseph Vendryes, Revue des Études Anciennes, volum 42-1-4 https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1940_num_42_1_3156|pages=682-685}}

[6] Aqueste tipe de nom se retròba fins en celtic dins l'etnonim Tigurini, tribu de la Soïssa actuala, e probable dins Thiernu (luòc dau departament francés d'Aisne, d'una forma compausada *Tigerno-ialon). Es atestat tanben en celtic insular: dins lo vielh irlandés tigern, tigirn «senhor, chap», dins lo vielh breton Tigern, Tiarn, «senhor, chap». La significacion del Castrum Tigernum seriá donc la de fòrt senhoriu. Se tròba maitot la forma arcaïzanta locala Tigèrn, empleiada per l'escrivan Tiène Codert. La forma Tigèrna, empleiada per la gent de Tièrn, apareis dins la revista tiernesa Parlem. Dins las autras regions d'Auvèrnhe s'empleia mai la forma Tièrn.

[7] Jules Gilliéron, Atlas Linguistique de la France, 1902-1910, carta "noms patois des localités".

[8] Christian Hérilier, Les noms de commune de l'arrondissement de Thiers (P-de-D), Tièrn, 1989, p. 19.

[9] Jean Chataing, Vocabulaire Français-Patois de la vallée supérieure de l'Ance, Clarmont-Ferrand, 1934, p. 83.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]