Yōon

Yōon (Japans: 拗音, [joːoɴ], Hepburn: yōon; Nederlands: Gebogen klank) is een fonologische klasse van palataliserende morae gebruikt in het Japans. Yōon worden weergegeven als digraven, het zijn combinaties van kana en de sutegana (kleine kana) ゃ / ゅ / ょ voor hiragana en ャ / ュ / ョ voor katakana. Een gepalataliseerde mora houdt in dat deze wordt voorzien van een zachte j-klank /ʲ/, het is de mediaal in de aanzet. Yōon worden uitsluitend gevormd met kana uit de gojūon-i-dan: き [ki], し [shi], ち [chi], に [ni], ひ [hi], み [mi], en り [ri]. Deze combinaties staan allemaal voor één mora.

Etymologie

Het woord yōon (kanji: 拗音; hiragana: [ようおん]; katakana: [ヨーオン]; bestaande uit 4 morae: yo.o-o.n) is de rōmaji-transliteratie in het hepburnsysteem. De samenstelling bestaat uit een bijvoeglijk naamwoord en een zelfstandig naamwoord. Het is een kango-lexeem.

• Het eerste deel van de samenstelling is de kanji 拗 [yō] "buigen" of "draaien" in de on-lezing.
• Het tweede karakter is: 音 [on] "geluid" of "klank" in de on-lezing.

De term yōon kan worden vertaald naar het Nederlands als: Gebogen klank.

Tabel

In het Japans wordt de klinkerzijde 段 [dan] of "kolom" genoemd en de medeklinkerzijde wordt 行 [gyō] of "rij" genoemd. Yōon bestaat uit drie groepen, reguliere gepalataliseerde morae; stemhebbende gepalataliseerde morae; en plosieve gepalataliseerde morae, de laatste worden gevormd met dakuten en handakuten.

拗音 (yōon) Gebogen klank

				Gyō
				Digrafen - Yōon								Digrafen - Yōon met (han)dakuten
				/ki/	/si/	/ti/	/ni/	/hi/	/mi/	/ri/		/gi/	/ji/	/ji/	/bi/		/pi/
	ya	Hiragana		きゃ	しゃ	ちゃ	にゃ	ひゃ	みゃ	りゃ		ぎゃ	じゃ	ぢゃ	びゃ		ぴゃ
		Katakana		キャ	シャ	チャ	ニャ	ヒャ	ミャ	リャ		ギャ	ジャ	ヂャ	ビャ		ピャ
		Rōmaji	H	kya	sha	cha	nya	hya	mya	rya		gya	ja	ja	bya		pya
			K	kya	sya	tya	nya	hya	mya	rya		gya	zya	zya	bya		pya
		IPA		[kʲa]	[ɕa]	[t͡ɕa]	[ɲa]	[ça]	[mʲa]	[ɾʲa]		[ɡʲa]	[(d)ʑa]	[(d)ʑa]	[bʲa]		[pʲa]
	yu	Hiragana		きゅ	しゅ	ちゅ	にゅ	ひゅ	みゅ	りゅ		ぎゅ	じゅ	ぢゅ	びゅ		ぴゅ
		Katakana		キュ	シュ	チュ	ニュ	ヒュ	ミュ	リュ		ギュ	ジュ	ヂュ	ビュ		ピュ
Dan		Rōmaji	H	kyu	shu	chu	nyu	hyu	myu	ryu		gyu	ju	ju	byu		pyu
			K	kyu	syu	tyu	nyu	hyu	myu	ryu		gyu	zyu	zyu	byu		pyu
		IPA		[kʲɯ]	[ɕɯ]	[t͡ɕɯ]	[ɲɯ]	[çɯ]	[mʲɯ]	[ɾʲɯ]		[ɡʲɯ]	[(d)ʑɯ]	[(d)ʑɯ]	[bʲɯ]		[pʲɯ]
	yo	Hiragana		きょ	しょ	ちょ	にょ	ひょ	みょ	りょ		ぎょ	じょ	ぢょ	びょ		ぴょ
		Katakana		キョ	ショ	チョ	ニョ	ヒョ	ミョ	リョ		ギョ	ジョ	ヂョ	ビョ		ピョ
		Rōmaji	H	kyo	sho	cho	nyo	hyo	myo	ryo		gyo	jo	jo	byo		pyo
			K	kyo	syo	tyo	nyo	hyo	myo	ryo		gyo	zyo	zyo	byo		pyo
		IPA		[kʲo]	[ɕo]	[t͡ɕo]	[ɲo]	[ço]	[mʲo]	[ɾʲo]		[ɡʲo]	[(d)ʑo]	[(d)ʑo]	[bʲo]		[pʲo]
​ Kana zijn niet langer meer in gebruik. Rōmaji in blauw geven aan waar Hepburn en Kunrei-shiki van elkaar verschillen. ゛ - Dakuten geeft de stemhebbendheid van een kana aan. ゜ - Handakuten geeft de plofklank van een kana aan.

Zie ook

• Rōmaji
• Hepburnsysteem
• Kunrei-shiki
• Hiragana
• Katakana
• Gojūon

Externe links

· ·

De Japanse taal (日本語 Nihongo)

Japanse literatuur · Japanse dichtkunst · Japanse kalligrafie · Japanse woorden met Nederlandse oorsprong

Bronnen, noten en/of referenties