Here naverokê

dan

Ji Wîkîferheng

Bilêvkirin

[biguhêre]
  • IPA(kilîd): /ˈdɑːn/
  • Deng (Amed): guhdar bike(file)
  • Kîtekirin: dan

Lêker 1

[biguhêre]
dan (gerguhêz)   
Rehê dema niha: -d-
RP.
Niha
ez didim
tu didî
ew dide
em, hûn, ew didin
Fermanî Yekjimar bide
Pirjimar bidin
Rehê dema borî: -da-
RP.
Boriya
sade
min da
te da
wê/wî da
me, we, wan da
Formên din: Tewîn:dan
Kesek gulekê dide yekî.

dan gerguhêz (lêkera xwerû)

  1. Diyarî kirin, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin.
    Min gulek da wê.
    • 1898, Mîqdad Mîdhet Bedirxan, “Bîsmîllahîrrehmanîrrehîm”, bi amadekariya Mehmet Emîn Bozarslan, li ser Kurdistan[1], cild 1, hejmar 1, Weşanxana Deng, di 1998 de hate weşandin, rûpel 1:
      Sed hezar şikir û hemd ji Xwedê teala re, em Musulman xelq kirin û zanîna ilm û marîfetê re hiş û zeka da me.
  2. anîn dinyayê, ruh danê.
    Xwedê tu kengî dayî?
  3. çêbûn, lê peyda bûn.
    Rengê xwe dan. (reng lê peyda bûn, rengîn bûn)
    Berhem dan. (berhem pê ve şên bûn)
  4. danîn
    • 1857, Mela Mûsayê Hekarî, amadekariya Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, di 2022 de hate weşandin, rûpel 90:
      Deqyanûs bi şîrek hilanî da bin lîbasê xwe.

Ji wêjeya klasîk

[biguhêre]
  • ~ 1640, Melayê Cizîrî, Dîwan:
    Ji lebê le'leşeker bêj û ji şekker meke behs
    Bi ser enguştê 'eqîqê bide fincana rehîq
    Abê heywan te çi yin nav-i ji kewser meke behs

Tewandin

[biguhêre]

Bi alfabeyên din

[biguhêre]

Formên alternatîv

[biguhêre]

Etîmolojî

[biguhêre]

Ji proto-îranî *de¹- (dan) ji proto-hindûewropî *deh₃- (dan). Hevreha soranî [skrîpt hewce ye] (dan-, dan), avestayî [skrîpt hewce ye] (da-, dan), farisiya kevn da- (dan), partî dh- (dan), farisiya navîn dy- (dan), farisî [skrîpt hewce ye] (daden-, dan), belûçî [skrîpt hewce ye] (dā-, dan), hewramî [skrîpt hewce ye] (dā-, dan), zazakî dayen- (dan), sanskrîtî [skrîpt hewce ye] (dā-, dan), yûnanî didonai- (dan), latînî dare- (dan), fransî donner- (dan), hîtîtî [skrîpt hewce ye] (dā-, dan), semnanî dāī- ("dan")

Çavkanî: Cheung p.44, Watkins p.21, Etymonline

Werger

[biguhêre]
[biguhêre]

dan m

  1. hediye, bexşîn, diyarî

Tewandin

[biguhêre]
Tewandina dan
Zayenda mê ya binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî dan dan
Îzafe dana danên
Çemandî danê danan
Nîşandera çem. danê wan danan
Bangkirin danê danino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî danek danin
Îzafe daneke danine
Çemandî danekê daninan

Werger

[biguhêre]
[biguhêre]
Kîsek danî.

dan n

  1. Dexl, dexlûdan, genim, ceh, tov.

Bi alfabeyên din

[biguhêre]

Formên alternatîv

[biguhêre]

Etîmolojî

[biguhêre]

Ji proto-hindûewropî *dʰoHnéh₂ (dan, dexl), hevreha avestayî dāna, sanskrîtî धानाdhānā́, farisî دانهdāne, pehlewî dān(ag). tane ya tirkî ji zimanekî îranî ye.

Werger

[biguhêre]
[biguhêre]

dan n

  1. dem, çax, beşek ji rojê.
    danê sibê
    danê êvarê
  2. cem, xwarin, wecibe

Formên alternatîv

[biguhêre]

Werger

[biguhêre]

Bilêvkirin

[biguhêre]

Hoker

[biguhêre]

dan

  1. Hingê, demê.
[biguhêre]

dan

  1. Roj, ne şev.
  2. Roj, 24 seet.

Bi alfabeya kirîlî

[biguhêre]

Bilêvkirin

[biguhêre]

Lêker

[biguhêre]

dan

  1. Ji dar.