Mont Blanc
Ovo je glavno značenje pojma Mont Blanc. Za druga značenja, pogledajte Mont Blanc (razdvojba).| Planina | |
 Mont Blanc iznad jezera Cheserys | |
 | |
| Položaj | |
| Koordinate | 45°50′01″N 06°51′54″E / 45.83361°N 6.86500°E |
| Država |  Francuska i  Italija |
| Najbliži gradovi | Courmayeur, Chamonix, Aosta |
| Dio gorja | Alpe |
| Fizikalne osobine | |
| Najviši vrh | 4808,73 m |
| Ostali vrhovi | Dôme du Goûter, Mont Maudit i Mont Blanc du Tacul |
| Geologija | |
| Geološka starost | 30 milijuna godina |
| Planinarstvo | |
| Prvi uspon | 8. kolovoza 1786. Jacques Balmat Michel-Gabriel Paccard |
| Najlakša staza | Normalna ruta od skloništa Goûter (težina PD) |
  Mont Blanc Mont Blanc na zemljovidu Alpi  | |
Mont Blanc ili Montblanc, tal. Monte Bianco što znači „Bijela planina”, je masiv i planina planinskog sustava Alpa (Savojske Alpe), najviši u Francuskoj i Italiji i drugi po veličini u Europi s 4808,73 metara nadmorske visine (izmjereno 2015.). Nalazi se na francusko-talijanskoj granici, između rijeka Arve i Dora Baltea.[1]
Od 2000. godine masiv Mont Blanc nalazi se na francuskom, ali i talijanskom preliminarnom popisu mjesta svjetske baštine UNESCO-a.[2]
Mont Blanc je smješten na mjestu zakrivljenosti alpskog luka, gdje je lanac najuži i gdje se ostali veći masivi povlače u daljinu. On čini razvođe između porječja Rhône i Pada, tj. dolina Montjoie i Arve u Francuskoj, te Ferret i Veny u Italiji. Mont Blanc je sastavljen od granita i ima dvije potpuno različite strane: na sjeveru je zaobljen i gotovo u potpunosti zaleđen, dok s juga izgleda kao upečatljiva stjenovita masa sa strmim stijenama. Na sjeverozapadu greben Bosses prelazi u Dôme du Goûter (4304 m) i Aiguille du Goûter (3863 m), koji se nalaze iza prijevoja Col du Dôme. Na sjeveroistoku nastavlja se u spojni greben do svojih satelitskih vrhova, Mont Maudit i Mont Blanc du Tacul. Dva divlja stjenovita grebena protežu se prema jugu, spuštajući se preko 3500 metara u talijansku dolinu Veny s grebenom Brouillardom (na zapadu) i grebenom Peutereyom (na istoku). Između njih nalaze se kraći greben Innominata i tri Frêney stupa. Glavni su prijevoji Géant (3369 m) i Miage (3403 m). Zaleđenje Mont Blanca, koje pokriva površinu od 170 km², karakterizira velika raznolikost ledenjačkih reljefnih oblika.[2] Na sjeverozapadnim obroncima su mnogobrojni ledenjaci koji pokrivaju oko 100 km² (odatle naziv masiva), najpoznatiji je Mer de Glace (41 km²) koji se spušta prema dolini Chamonix.
Stjenovit vrh visok 4792 m prekriven je slojem vječnog snijega i leda čija debljina varira (do 14 m), pa se mijenja i ukupna visina vrha (4810,45 m izmjereno je 2009.).[1] Dugo je godina navođen i kao najviši vrh Europe. Tumačenjima određenja Europe kao kontinenta od Atlantskog oceana do Urala i Kavkaza, koja su u posljednje vrijeme opet postala aktualna, Elbrus mu je oduzeo taj naslov.
Chamonix je jedna od najvažnijih baza za penjanje na planinu, a na sjeverozapadu su još dvije važne polazne točke za ture na Mont Blanc: Saint-Gervais-les-Bains i Les Houches. Na jugoistoku to je talijanski grad Courmayeur u dolini Aoste.
Masiv Mont Blanc odlikuje jedinstven i izniman prirodni okoliš planinske flore i faune. Okružen je dubokim, teško prohodnim dolinama koje karakterizira vrlo širok visinski raspon (800-4800 metara) i jedinstvena podjelba na brojne doline s višestrukim nagibima. To je biogeografsko raskrižje gdje se susreću flora, fauna i odgovarajuća staništa Zapadnih i Istočnih Alpa.[2]
Najviši vrh osvojen je prvi put 1786., a osvojili su ga Michel-Gabriel Paccard i Jacques Balmat iz Savojskog Vojvodstva. Danas se prvi uspon na Mont Blanc smatra jednim od početaka modernog alpinizma i izrazom sve manjeg straha ljudi od opasnosti planina te okretanja prirodi u razdoblju rokokoa. Godine 1787. Balmat se drugi put popeo na planinu, a tijekom trećeg uspona vodio je Horacea Bénédicta de Saussurea do vrha, gdje je de Saussure provodio znanstvene eksperimente.
Zapadno od njega podignut je 1890. opservatorij Vallot. Žičare voze do visine od približno 3800 m na prijelazu Col du Géant. Ispod Mont Blanca prokopan je 11,6 km dug cestovni tunel, otvoren za promet 1965., koji povezuje Chamonix u Francuskoj s Courmayeurom u Italiji.[1]
Prvi čovjek koji je osvojio Mont Blanc uz pomoć štaka jest zenički Hrvat Anto Šakić 1984. godine.[3]
Godine 1991. Italija, Francuska i Švicarska osnovale su Prekograničnu konferenciju o području Mont Blanca (CTMB), a pod predsjedanjem francuskog ministra zaštite okoliša. Cilj CTMB-a je postići međunarodnu zaštitu i unapređenje masiva Mont Blanca.[2]
Pogled na Mont Blanc iz zapadnog Lyona ljeti
Vrh Mont Blanc iz zrakopolova
Povijesna fotografija iz balona (Eduard Spelterini, 1893.)
Pogled na Mont Blanc, Mont Maudit i Mont Blanc du Tacul s ledenjaka Géant
Dôme du Goûter
Planinarski dom Vallot
Ruta normalne rute preko Goûtera.
 |
Zajednički poslužitelj ima još građe o temi Mont Blanc |
- 1 2 3 Mont Blanc, Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2013. – 2026. Pristupljeno 23.9.2026.
- 1 2 3 4 Massif du Mont-Blanc, UNESCO (engl.) Pristupljeno 23. rujna 2026.
- ↑ (boš.) Klix.ba E. M./Klix.ba: Zeničanin Anto Šakić je prvi čovjek koji je osvojio Mont Blanc uz pomoć štaka, 11. ožujka 2018. (pristupljeno 1. travnja 2019.)
.svg){kind=small} |
Portal Francuske: pristup člancima s tematikom o Francuskoj |
