Bormánico

Códigos e identificadores
Freebase
Freebase	/m/0ltkg

Bormánico
	Instancia de deidade da auga; deidade celta
	Venerado por pobo galo; pobos galaicos
Biografía
	Sexo home
Familia
	Cónxuxe Damona
Freebase
Códigos e identificadores
Freebase
Freebase	/m/0ltkg
Fontes e ligazóns
	Descrito pola fonte Paulys Realenzyklopädie der klassischen Altertumswissenschaft ; Tema: Bormo (Pauly-Wissowa), Borvo (Pauly-Wissowa); A Dictionary of Celtic Mythology (en)
	Wikidata

Bormánico, tamén chamado Borvo ou Bormo (en galo: *Borwō, Bormō), foi un antigo deus da relixión celta asociada coa curación e coas fontes de auga^[1] adorado polos galos e os galaicos.^[2]^[3] Ás veces foi identificado co deus grecorromano Apolo, aínda que o seu culto mantivo un alto grao de autonomía durante o período romano.^[4]

Nome

O teónimo galo Boruō quere dicir fonte quente ou fonte cálida. Procede da raíz verbal protocelta *berw- ('ferver, preparar'; cf. irlandés antigo berbaid, galés medio berwi), do protoindoeuropeo *bʰerw- ('ferver, preparar'; cf. latín ferueō ser intensamente quente, ferver, sánscrito bhurváni axitado, salvaxe).^[5]^[6] O río Bhearú (río Barrow) de Irlanda tamén se vinculou a esta raíz celta.^[7] Unha variante apofónica *bʰreh₁w, deu orixe a varias palabras indoeuropeas para "fonte, primavera", incluíndo o grego phréar (φρέαρ), o armenio ałbiwr, o xermánico *brunnōn e o latín Furrina (*Frūrina).^[5]

A variante Bormō podería ter xurdido da lenición, unha diferenza de sufixos ou da disimilación.^[5]^[3] Os derivados coñecidos inclúen Bormanicus (Caldas de Vizela), de *Borwānicos, e Bormanus ou Borbanus (Aix-en-Diois, Aix-en-Provence), dun anterior *Borwānos.^[8]^[9] Tamén se atopou en Utrecht unha deusa chamada Boruoboendoa, quizais reflectindo o galo *Buruo-bouinduā ou *Buruo-bō-uinduā.^[10]

Os topónimos Bourbon-l'Archambault, Bourbon-Lancy, Bourbonne-les-Bains, Boulbon, Bormes, Bourbriac, La Bourboule e Worms derivan de Borvo ou de Bormo.^[5]^[3]^[8] Os nomes de varios ríos pequenos en Francia tamén proceden do teónimo, incluíndo Bourbouillon, Bourban e Bourbière.^[8]

Notas

↑ A relixión dos antigos celtas: Capítulo III. Os deuses da Galia e dos celtas continentais
↑ MacKillop 2004, s.v. Borvo.
1 2 3 Busse & vaan de Weil 2006, pp. 230–231.
↑ Green 1986, p. 162: "Borvo, like Belenus, appears more often by himself than linked with Apollo, emphasising the essentially Celtic nature of the cult."
1 2 3 4 Delamarre 2003, p. 83.
↑ Matasović 2009, p. 63.
↑ Monnier, Nolwena (2019). "Nommer la nature : toponymie de la nature dans la Topographia Hibernica de Gerald of Wales". Études irlandaises (44-1): 31–46. ISSN 0183-973X. doi:10.4000/etudesirlandaises.6884.
1 2 3 Charrière 1975, pp. 130–131.
↑ Quintela, Marco (2005). "Celtic Elements in Northwestern Spain in Pre-Roman times". e-Keltoi: Journal of Interdisciplinary Celtic Studies 6 (1). ISSN 1540-4889.
↑ Delamarre 2003, pp. 79, 83.

Véxase tamén

Outros artigos

Galaicos

Bibliografía

Busse, Peter E.; vaan de Weil, Caroline (2006). "Borvo/Bormo/Bormanus". En Koch, John T. Celtic Culture: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO. pp. 195–200. ISBN 978-1-85109-440-0.
Charrière, Georges (1975). "La femme et l'équidé dans la mythologie française". Revue de l'histoire des religions 188 (2): 129–188. ISSN 0035-1423. JSTOR 23668651.
Delamarre, Xavier (2003). Dictionnaire de la langue gauloise: Une approche linguistique du vieux-celtique continental. Errance. ISBN 9782877723695.
Green, Miranda J. (1986). The Gods of the Celts. A. Sutton. ISBN 978-0-389-20672-9.
MacKillop, James (2004). A dictionary of Celtic mythology. Oxford University Press. ISBN 0-19-860967-1.
Matasović, Ranko (2009). Etymological Dictionary of Proto-Celtic. Brill. ISBN 9789004173361.

[autogenerated1-1] A relixión dos antigos celtas: Capítulo III. Os deuses da Galia e dos celtas continentais

[MacKillop-2] MacKillop 2004, s.v. Borvo.

[FOOTNOTEBussevaan_de_Weil2006230–231-3] 1 2 3 Busse & vaan de Weil 2006, pp. 230–231.

[4] Green 1986, p. 162: "Borvo, like Belenus, appears more often by himself than linked with Apollo, emphasising the essentially Celtic nature of the cult."

[FOOTNOTEDelamarre200383-5] 1 2 3 4 Delamarre 2003, p. 83.

[FOOTNOTEMatasović200963-6] Matasović 2009, p. 63.

[7] Monnier, Nolwena (2019). "Nommer la nature : toponymie de la nature dans la Topographia Hibernica de Gerald of Wales". Études irlandaises (44-1): 31–46. ISSN 0183-973X. doi:10.4000/etudesirlandaises.6884.

[FOOTNOTECharrière1975130–131-8] 1 2 3 Charrière 1975, pp. 130–131.

[9] Quintela, Marco (2005). "Celtic Elements in Northwestern Spain in Pre-Roman times". e-Keltoi: Journal of Interdisciplinary Celtic Studies 6 (1). ISSN 1540-4889.

[FOOTNOTEDelamarre200379,_83-10] Delamarre 2003, pp. 79, 83.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

v c e Deuses celtas
Deuses antigos da Galia, Britania e Gallaecia por rexión
Supra-rexional	Alaunus Alisanos Andarta Anextiomarus Artio Aveta Belenus Belisama Bormánico Brigantia Bríxida (deusa) Camulus Cernunnos Cicolluis Cissonius Condatis Damona Matrona Dis Pater Epona Erecura Esus Genii Cucullati Grannus Ialonus Contrebis Lenus Litavis Loucetios Lugh Maponos Matres Mogons Nantosuelta Ogmios Rosmerta Segomo Sirona Sucellos Suleviae Taranis Teutates Virotutis Visucius	Roda celta Taranis
Britania	Abandinus Alaisiagae Ancasta Andraste Belatucadros Britannia Cocidius Coventina Iouga Latis Nodens Ricagambeda Satiada Senuna Sulis Verbeia Veteris
Gallia Aquitania	Abellio Fagus
Gallia Belgica	Abnoba Ancamna Arduinna Arvernus Gontia Icovellauna Inciona Intarabus Iovantucarus Ritona Veraudunus Vindonnus Vosego Xulsigiae
Gallia Celtica	Anvallus Atepomarus Bricta Icaunis Luxovius Nemetona Moritasgus Mullo Naria Robor Sequana Souconna Smertrios Telo
Gallia Cisalpina	Ambisagrus
Gallia Narbonensis	Artaius Buxenus Catubodua Lero et Lerina Nemausus Rudianos
Xermania Inferior	Aufaniae Gebrinius Nehalennia
Gallaecia	Aernus Bandua Berobreo Bormánico Cosso Coventina Edovius Endovélico Navia Reva Sannoava Suleviae Vestio Alonieco