East-Kaap

East-Kaap eMpuma Kapa Oos-Kaap
Provinsje yn Súd-Afrika
Algemien
Lân	Súd-Afrika
Haadstêd	Bhisho
Grutste stêd	Gqeberha
Befolking
Ynwennertal	7.230.204 (2022)
Befolkingsticht.	42,8 ynw./km²
Folken	Xhosa 86,3% kleurlingen 8,3% blanken 4,7%
Religy	kristendom 89,1% tradisjoneel 5,5% gjin 4,6%
Talen	Xhosa 81,8% Afrikaansk 9,6% Ingelsk 4,8% Sotho 2,4%
Geografy
Oerflak	168.966 km²
Hichte	0 - 3019 m
Oar
Tiidsône	UTC+2 (SAST)
Offisjele webside
http://www.ecprov.gov.za/
Kaart
Prince Alfred's Guard Memorial, Port Elizabeth

De East-Kaap (Afrikaansk: Oos-Kaap, Ingelsk: Eastern Cape, Xhosa: eMpuma Kapa, Khoekhoe: Aiǂoas!hub) is in provinsje yn it suden fan Súd-Afrika dy't bekend stiet om de rûge kustline. It lânskip fariearret fan 'e drûge flakten fan 'e Karoo oant de griene piken fan 'e Drakensbergen. East-Kaap is rûchwei fjouwer kear sa grut as Nederlân.

Geografy

Lânskip

Coffee Bay

It lânskip fan 'e East-Kaap bestiet út in rûge kustline fan 'e Wylde Kust oant de sniebedekte piken fan 'e Drakensbergen. De provinsje hat ferskillende natuerparken, lykas it ferneamde Nasjonaal Park Addo Elephant, dêr't de "Big Seven" (oaljefant, noashoarn, liuw, buffel, loaihoars, súdkaper en wite haai) foarkomme. It binnenlân bestiet foar in grut part út de drûge Karoo.

Grutste plakken

In soad plakken hawwe resint in nije offisjele namme krigen (lykas Gqeberha en Makhanda). Yn 'e tabel steane de nammen dy't hjoed-de-dei offisjeel fêstlein binne. De Afrikaanske nammen wurde yn it deistich libben troch de Afrikaansktalige befolking noch hieltiten in soad brûkt.

De wichtichste stêden binne:

Offisjele namme	Afrikaanske namme	Ynwenners (x 1000)	Bysûnderheden
Gqeberha	Port Elizabeth (Die Baai)	312.000	Grutste stêd; foarhinne Port Elizabeth; yndustrieel sintrum.
East-Londen	Oos-Londen	267.000	Wichtige havenstêd oan 'e mûning fan 'e Buffalo-rivier.
Mthatha	Umtata	96.000	Eardere haadstêd fan it thúslân Transkei.
Uitenhage (Kariega)	Uitenhage	103.000	Bekend om de grutte autofabryk fan Volkswagen.
Makhanda	Grahamstad	67.000	Foarhinne Grahamstown; bekend om de Rhodes Universiteit.
Bhisho	Bisho	11.000	Haadstêd fan 'e provinsje; eardere haadstêd fan it thúslân Ciskei.
Queenstown (Komani)	Queenstown	78.000	Kommersjeel sintrum fan 'e lânbouregio yn it binnenlân.
Graaff-Reinet	Graaff-Reinet	36.000	Ien fan 'e âldste plakken fan Súd-Afrika.
King William's Town (Qonce)	Koning Willemstad	34.000	Belangryk histoarysk en bestjoerlik sintrum tichtby de haadstêd.
Cradock (Nxuba)	Cradock	37.000	Wichtich lânbouplak yn 'e delling fan 'e Grutte Fiskrivier.

Skiednis

De skiednis fan 'e provinsje is nau ferbûn mei de Xhosa-kultuer en de koloniale striid. Yn 1488 kamen de Portugezen hjir as earste Europeanen oan lân, folge troch de Britten yn 1820. It gebiet wie it toaniel fan 'e saneamde grinskrigen tusken de Xhosa, de Britske kolonisten en de Afrikaners. Under it apartheidsrezjym bestie in grut part fan 'e provinsje út de thúslannen Transkei en Ciskei. Yn 1994 waarden dizze gebieden mei it eastlike part fan 'e âlde Kaapprovinsje gearfoege ta de hjoeddeiske provinsje East-Kaap.

Bestjoer

It bestjoerlik sintrum fan 'e provinsje is de haadstêd Bhisho. It provinsjaal bestjoer stiet ûnder lieding fan in premier en in Utfierende Ried (kabinet), wylst de wetjaande macht by it Provinsjaal Parlemint fan de East-Kaap leit.

Kaart mei distrikten en gemeenten.

Op lokaal nivo is de provinsje opdield yn ferskate bestjoerslagen:

• 2 metropoalgemeenten (grutte stêdsgebieten dy't selsstannich bestjoerd wurde): Nelson Mandela Bay (Gqeberha/Port Elizabeth en omkriten) en Buffalo City (East-Londen en omkriten).
• 6 distriktsgemeenten. Distriktsgemeenten bestjoere de gruttere, meastentiids lannelike regio's en koördinearje it belied foar ferskate lytse gemeenten.
• 31 lokale gemeenten Distrikten binne fierder ûnderferdield yn totaal 31 lokale gemeenten, dy't de direkte tsjinstferliening oan 'e boargers regelje.

Befolking

De grutte mearderheid fan 'e befolking (mear as 85%) is fan Afrikaanske ôfkomst, benammen Xhosa. De provinsje is de iennichste yn Súd-Afrika dêr't Xhosa de absolute mearderheidstaal is. Dêrnjonken wurdt Afrikaansk, Ingelsk en Sotho praat. De befolkingstichtens is relatyf leech, om't grutte dielen fan 'e provinsje lannelik binne.

Religy

Grutte Tsjerke fan Graaff-Reinet.

It kristendom hat mei likernôch 85-90% de grutste oanhing. In soad minsken binne lid fan de tradisjonele tsjerken lykas de Methodistentsjerke, de Anglikaanske Tsjerke of de Nederdútsk Grifformearde Tsjerke (NGK). Dêrnjonken ha de saneamde African Independent Churches in soad leden. De islam, it hindoeïsme en joadedom ha in lytse oanhing fan minder as 1%.

Befolkingsûntwikkeling (1996–2022)

Jier	1996	2001	2011	2022
Inwennertal	6.147.244	6.278.651	6.562.053	7.230.204
Groei (%)	—	+2,1%	+4,5%	+10,2%

Boarne: Statistics South Africa (Census 2022 Statistical Release)

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory East Kaap fan Wikimedia Commons.