یخ
یَخ حالت جامد آب (H₂O) است. در شرایط معمول زمین، فاز بلوری رایج یخ «یخ Ih» نام دارد و ساختار بلوری آن شش‌گوش است. مولکول‌های آب در این ساختار با پیوندهای هیدروژنی به یکدیگر پیوسته‌اند.[۱][۲]
چگالی یخ خالص از نوع Ih در نزدیکی صفر درجهٔ سلسیوس حدود ۰٫۹۱۶۷ گرم بر سانتی‌متر مکعب است؛ ازاین‌رو، چگالی آن از آب مایع کمتر است و روی آب شناور می‌ماند.[۳]
در فشار معلول جو، آب خالص در دمای نزدیک به صفر درجهٔ سلسیوس منجمد می‌شود و یخ در همان دما ذوب می‌شود. دمای ذوب و انجماد با فشار تغییر می‌کند. همچنین در فشارها و دماهای متفاوت، ساختارهای بلوری دیگری از یخ پدید می‌آیند.[۴][۵]
یخ طبیعی، مانند یخچالی که در طبیعت تشکیل می‌شود، از نظر کانی‌شناسی کانیِ یخ به‌شمار می‌آید. یخ ساخته‌شده به‌دست انسان، مانند یخِ فریزر، طبیعی نیست.[۶]
ساخت یخ به صورت صنعتی در کشورهای توسعه‌یافته، در ابتدای قرن بیستم شروع شد، ولی در ایران در ابتدای دههٔ ۱۳۵۰ خورشیدی صنعت تولید یخ از حالت طبیعی (تولید یخ در یخچالهای طبیعی) به حالت صنعتی تغییر کرد. تولید یخ صنعتی، با استفاده از آب چاه و پس از افزودن کلر، به‌عنوان مادهٔ ضدعفونی‌کننده به آب و استفاده از حوضچه‌های آب‌نمک و کندانسورهای آمونیاکی انجام می‌شد. در دهه‌های اخیر و به دلیل ازدیاد بی‌رویهٔ جمعیت، آب‌های سطحی و سفره‌های آب زیرزمینی به‌شدت آلوده شد و به‌تبع آن، یخ‌های تولیدی از این آب‌های آلوده، آلوده به انواع میکروب‌ها و آلاینده‌های شیمیایی شدند. در کشورهای توسعه‌یافته، در نیمه‌های قرن بیستم و به دلیل افزایش نیاز به یخ خوراکی و به دلیل اهمیت روزافزون مقولهٔ بهداشت و سلامت جامعه، دستگاه‌های تولید تمام‌مکانیزهٔ یخ، برای تولید یخ لیوانیِ بهداشتی و بدون دخالت دست، توسعه یافت و نسل جدیدی از یخ تولید شد.
منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- ↑ «Is glacier ice a type of rock?». U.S. Geological Survey.
- ↑ «The smallest ice crystals in the world». Max Planck Society.
- ↑ «Density of Glacier Ice». Journal of Glaciology.
- ↑ «Revised Release on the Pressure along the Melting and Sublimation Curves of Ordinary Water Substance». International Association for the Properties of Water and Steam.
- ↑ «Multiple freezing–melting pathways of high-density ice through ice XXI phase at room temperature». Nature Materials.
- ↑ «Is glacier ice a type of rock?». U.S. Geological Survey.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ice». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۸ ژوئن ۲۰۱۱.
- Peter Atkins and Julio de Paula, Physical chemistry, W. H. Freeman; 8th edition, U.S.A, 2006. ISBN 0-7167-8759-8
| کلیات |  | |
|---|---|---|
| فازهای ماده | ||
| سایر گونه‌ها | ||
| بر روی کره زمین | ||
| یخ | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| سازندها و پدیدهها |
| ||||
| مربوط به یخ فعالیتها |
| ||||
| ساختوسازها | |||||
| کارها | |||||
| دیگر کاربردها | |||||
| عصر یخبندان | |||||
| کتابخانه‌های ملی | |
|---|---|
| سایر | |
