Edukira joan

Olargues

Olargues
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Hérault
Izen ofizialaOlargues
Posta kodea34390
Geografia
Koordenatuak43°33′23″N 2°54′53″E / 43.5564°N 2.9147°E / 43.5564; 2.9147
Mapa
Azalera18,6 km²
Altitudea148 m, 760 m eta 376 m
MugakideakBerlou, Mons, Roquebrun, Saint-Étienne-d'Albagnan, Saint-Julien, Saint-Vincent-d'Olargues eta Vieussan
Demografia
Biztanleria488 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 245 (%47,9) (%52,1) 266 alt_right
Dentsitatea26 bizt/km²
olargues.org

Olargues (frantsesez eta ofizialki: Olargues) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 488 biztanle zituen 18,6 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Berlou, Mons, Roquebrun, Saint-Étienne-d'Albagnan, Saint-Julien, Saint-Vincent-d'Olargues eta Vieussan.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
OlarguesOlargues
Població amb 201 habitants (2000)Saint-Julien (2,2 km)
Població amb 555 habitants (2000)Mons (3,8 km)
Població amb 263 habitants (2000)Vieussan (5,3 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo garbia du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima mediterraneo du, eta Proventza eta Lengadoka-Roselloneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak udan; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); uda beroa (21,5 °C); haize gogorrak; laino gutxi)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,8 °C-koa da, 15,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1046 mm-koa da, urtarrilean 7,9 euri-egun eta uztailean 0,3 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Berlon udalerrian dago, 8,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 15,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 892,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,1 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -8,1 °C-koa da, 2018ko otsailaren 27an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,1 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,8 °C) eta hotzena urtarrila (3,9 °C). Urteko prezipitazioa 1453 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urria da (207 mm) eta lehorrena uztaila (40 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,25 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,5 °C) baino 1,3 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (12,8 °C) eta hotzena 1963 (9,4 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Olargues)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.9 4.1 6.9 9.4 13.3 17.3 19.8 19.5 15.3 11.8 7.3 4.7 11.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 144 113 119 134 115 62 40 56 115 207 184 165 1453
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,5 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,6+0,1+1,3+1,2+1,2+1,3+0,6+1,1−0,50,0+0,5+0,5
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,5 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea4006008001000120014001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 266 gizon, 245 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
4.08
0.00
 
85-89
 
2.04
3.76
 
80-84
 
8.57
13.53
 
75-79
 
4.08
3.76
 
70-74
 
10.61
7.89
 
65-69
 
8.57
1.88
 
60-64
 
4.08
13.53
 
55-59
 
4.08
9.77
 
50-54
 
12.65
0.00
 
45-49
 
2.04
5.64
 
40-44
 
2.04
5.64
 
35-39
 
8.16
3.76
 
30-34
 
2.04
7.89
 
25-29
 
10.61
1.88
 
20-24
 
2.04
1.88
 
15-19
 
2.04
3.76
 
10-14
 
4.08
5.64
 
5-9
 
6.12
9.77
 
0-4
 
2.04
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Olargues udalerrian 507 biztanle zeuden eta 273 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,86 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 46,5), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

507biztanle
273elkarbizitza-unitate
1,86lagun elkarbizitza-unitateko
142familia
Udalerria
% 16
% 26
% 10
% 47
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 142 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (72). Guraso bakarreko 26 familietatik 26etan ama zen guraso bakarra. 87 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

72
44
26
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 45,8), erdi-mailako lanbideak (% 15,0), eskulangileak (% 13,2), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 9,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 45,8) Hérault departamenduko batez bestekoaren (% 30,6) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 9
% 15
% 13
% 46
Hérault
% 13
% 16
% 16
% 10
% 31
% 9
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 491 etxebizitza zeuden. Horietatik 266 egoitza nagusi ziren, 127 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 99 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (424), eta apartamentuak gutxi ziren (64). Egoitza nagusietatik 179 beren jabearen bizilekuak ziren, 67 alokairuan zeuden, 6 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 19 doan lagata.[11]

491etxebizitza
266egoitza nagusi
424etxe
64apartamentu

Etxebizitza multzoa

266
127
99
Egoitza nagusia (266)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (127)Hutsik (99)

Etxe mota

424
64
Etxea (424)Apartamentua (64)

Jabetza egoera

179
67
Jabeak (179)Alokairuan (67)HLM (6)Doan lagata (19)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (87).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik87
1919-194531
1946-197025
1971-199051
1991-200536
2006-202033

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (117). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (118 etxebizitzatan). 144 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 151 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 86tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela6
2 gela22
3 gela53
4 gela69
5 gela edo gehiago117

Berogailu mota

48
118
89
Gas sarea (1)Fuel-olioa (48)Elektrizitatea (118)Gas botila (10)Bestelakoak (89)

Aparkalekua eta ibilgailuak

144aparkalekua
151ibilgailu 1
86ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 283 biztanleetatik 213 aktibo ziren (% 75,3), horietako 173 lanean (% 61,1) eta 41 langabezian (aktiboen % 19,2).

28315-64 urteko biztanle
% 75,3aktibo
% 61,1lanean
% 19,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 36,4
25-54 urte% 91,1
55-64 urte% 67,5
Gizonak% 80,5
Emakumeak% 70,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 31,6
BEPC, brebeta% 36,4
CAP-BEP% 16,0
Batxilergoa% 22,4
Goi-mailako +2% 17,2
Goi-mailako +3/4% 10,0
Goi-mailako +5% 14,8

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 19,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

69 ez-aktibotik 26 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 37,7), 14 erretiraturik zeuden (% 20,3) eta 30 bestelako ez-aktibo ziren (% 43,5).

Ez-aktiboak

% 38
% 20
% 43
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 19
% 9
% 34
% 15
% 22
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 239 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 173 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

239enplegu udalerrian
% 61,1soldatapeko
% 38,9ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 20.680 eurokoa zen.

20.680 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.280 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 55 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 11 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 autoeskola, 2 igeltseroak, 1 iturgina, 2 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.[13]

2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak eta 1 harategia zen.[14]

2000. urtean Olargues udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 12 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Olargues udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 119 ikaslekin.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1988ko urtarrilaren 1an eta 2022ko abenduaren 31an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,6 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Berlou », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]