Edukira joan

Escaró

Escaró
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
DepartamenduaEkialdeko Pirinioak
Historic comarca of North CataloniaConflent
AlkateaAndré Ambrigot (en) Itzuli
Izen ofizialaEscaro
Posta kodea66360
Geografia
Koordenatuak42°32′16″N 2°18′55″E / 42.5378°N 2.3153°E / 42.5378; 2.3153
Mapa
Azalera15,21 km²
Altitudea588 m, 2.082 m eta 1.082 m
MugakideakSerdinyà, Fullà, Saorra, Nyer eta Soanyes
Demografia
Biztanleria128 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 63 (%48,8) (%51,2) 66 alt_right
Dentsitatea8 bizt/km²
escaro-aytua.fr
Udalerria Conflenten kokatua.

Escaró, batzuetan Escaró i Aituà (katalanez; frantsesez eta ofizialki: Escaro; udalak Escaro-Aytua izen bikoitza erabiltzen du[1]) Katalan Herrietako udalerri bat da, Conflent eskualdean kokatua. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 128 biztanle zituen 15,2 km²-ko azaleran.

Bi herriska daude, Escaró eta Aituà (izen zaharra: Ultesà), 1822ko fusioa arte bi udalerri independente zirenak.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Serdinyà, Fullà, Saorra, Nyer eta Soanyes.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
EscaroEscaró
Població amb 36 habitants (2000)Soanyes (3,2 km)
Població amb 178 habitants (2000)Nyer (3,3 km)
Població amb 220 habitants (2000)Serdinyà (3,3 km)
Població amb 361 habitants (2000)Saorra (3,9 km)
Població amb 56 habitants (2000)Jújols (4,1 km)
Població amb 401 habitants (2000)Oleta i Èvol (4,2 km)
Població amb 365 habitants (2000)Fullà (4,6 km)
Població amb 49 habitants (2000)Canavelles (5,4 km)
Població amb 15 habitants (2000)Orellà (5,6 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo aldatua du[2]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[3]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta ekialdeko Pirinioetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); aire lehorra, batez ere neguan; laino gutxi)[4]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago[5].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,1 °C-koa da, 14,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 751 mm-koa da, urtarrilean 0,6 euri-egun eta uztailean 5,6 egun izanik[2]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Eus udalerrian dago, 14,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 539,8 mm-koa delarik[6]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -10,9 °C-koa da, 2010ko otsailaren 15an lortua[oh 1][6].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 9,9 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (18,1 °C) eta hotzena urtarrila (3,2 °C). Urteko prezipitazioa 791 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (86 mm) eta lehorrena otsaila (44 mm).[7]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,27 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (9,2 °C) baino 1,3 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2022, 2023, 2024 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (11,5 °C) eta hotzena 1963 (8,1 °C).[7]

    Datu klimatikoak (Escaró)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.2 3.4 6.0 8.1 11.8 15.7 18.1 17.9 14.0 10.7 6.2 3.9 9.9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 69 44 61 81 86 63 48 57 66 72 77 67 791
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,2 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,7+0,5+1,6+1,4+1,3+1,2+0,3+0,7−0,7+0,3+0,4+0,6
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,2 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[8]

BiztanleriaUrtea01002003004005006001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 66 gizon, 63 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
0.00
0.00
 
75-79
 
7.94
7.58
 
70-74
 
0.00
0.00
 
65-69
 
0.00
0.00
 
60-64
 
0.00
13.64
 
55-59
 
7.94
13.64
 
50-54
 
14.29
0.00
 
45-49
 
7.94
7.58
 
40-44
 
7.94
13.64
 
35-39
 
0.00
13.64
 
30-34
 
7.94
7.58
 
25-29
 
7.94
0.00
 
20-24
 
7.94
0.00
 
15-19
 
14.29
7.58
 
10-14
 
7.94
7.58
 
5-9
 
0.00
7.58
 
0-4
 
7.94
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[9].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Escaro udalerrian 128 biztanle zeuden eta 57 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,25 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 24 kide bakarrekoak ziren, 5 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 14 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[11]

128biztanle
57elkarbizitza-unitate
2,25lagun elkarbizitza-unitateko
38familia
14Bikotea seme-alabekin
5Bikotea seme-alabarik gabe etxean
14Guraso bakarrekoak
24Kide bakarrekoa
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 38 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (19). Guraso bakarreko 14 familietatik 9etan ama zen guraso bakarra. 14 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[11]

5
19
14
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

2023 erroldaren arabera, udalerrian 168 etxebizitza zeuden. Talderik handiena bigarren egoitza edo noizbehinkakoa ziren (95), 62 egoitza nagusiekin alderatuta eta 10 hutsik. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (132), eta apartamentuak gutxi ziren (16). Egoitza nagusietatik 45 beren jabearen bizilekuak ziren, 13 alokairuan zeuden, 3 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 4 doan lagata.[12]

168etxebizitza
62egoitza nagusi
132etxe
16apartamentu

Etxebizitza multzoa

62
95
Egoitza nagusia (62)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (95)Hutsik (10)

Etxe mota

132
16
Etxea (132)Apartamentua (16)

Jabetza egoera

45
13
Jabeak (45)Alokairuan (13)HLM (3)Doan lagata (4)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik11
1919-194511
1946-197012
1971-19909
1991-200513
2006-20204

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (22). 42 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 45 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 29 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 29tan bi edo gehiago.[12]

Gela kopurua

1 gela4
2 gela9
3 gela13
4 gela14
5 gela edo gehiago22

Berogailu mota

13
42
Fuel-olioa (4)Elektrizitatea (13)Gas botila (3)Bestelakoak (42)

Aparkalekua eta ibilgailuak

45aparkalekua
29ibilgailu 1
29ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 76 biztanleetatik 55 aktibo ziren (% 72,4), horietako 39 lanean (% 51,3) eta 16 langabezian (aktiboen % 29,1).

7615-64 urteko biztanle
% 72,4aktibo
% 51,3lanean
% 29,1langabezia-tasa

20 ez-aktibotik 5 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 25,0), 3 erretiraturik zeuden (% 15,0) eta 12 bestelako ez-aktibo ziren (% 60,0).

Ez-aktiboak

% 25
% 15
% 60
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 21 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 39 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

21enplegu udalerrian
% 38,1soldatapeko
% 61,9ez-soldatapeko

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 67 ziren, horien artean 49 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 49 pertsona aktiboetatik 36 lanean zeuden (21 gizon eta 15 emakume) eta 12 langabezian zeuden (7 gizon eta 5 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.[13]

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[14]

2000. urtean Escaró udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1994ko uztailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Udalaren webgunea.[Betiko hautsitako esteka]
  2. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  3. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  4. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  5. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  6. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Eus », fiche climatologique. .
  7. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  8. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  9. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  10. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  11. 1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. 1 2 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  13. ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
  14. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]