Pumunta sa nilalaman

Wikang Filipino

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Filipino language)
Filipino
Pilipino
Bigkas[ˈwikɐŋ ˌfiːliˈpiːno]
Katutubo saPilipinas
Pamilya
PagsulatLatin (Alpabetong Filipino)
Filipinong Braille
Baybayin (nagpapasigla)
Opisyal na katayuan
Opisyal na wika
 Pilipinas
PamamahalaKomisyon sa Wikang Filipino
Mga kodigong pangwika
ISO 639-2fil
ISO 639-3fil
Glottologfili1244
Linguasphere31-CKA-aa
Naglalaman ang artikulong ito ng mga simbolong ponetiko mula sa IPA. Maaari po kayong makakita ng tandang pananong, kahon, o iba pang mga simbolo imbes ng mga karakter ng Unicode kung hindi suportado ang pagpapakita sa mga ito sa kasalukuyan niyong font. Para sa panimulang gabay sa mga simbolong IPA, tingnan ang Help:IPA sa Wikipediang Ingles.

Ang wikang Filipino (historikal na Pilipino) ay ang wikang pambansa ng Pilipinas. Itinalaga rin ang Filipino, kasama ang wikang Ingles, bilang isang wikang opisyal ng bansa.[1] Isa lamang itong de facto (sa katotohanan o katunayan) at hindi de jureng (o sa pamamagitan ng o por medyo sa batas) pamantayang anyo ng wikang Tagalog,[2] Sa pagkatatag, binibigyang-kahulugan ang Filipino ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) bilang ang katutubong wika, pasalita at pasulat, sa Kalakhang Maynila, ang Pambansang Punong Rehiyon, at sa mga iba pang sentrong urbano o urban ng kapuluan o arkipelago.[3] Ipinag-uutos ng Konstitusyon ng 1987 na ang Filipino ay higit pang pagyamanin at paunlarin ng iba pang mga wika sa Pilipinas.[1]

Kasaysayan

Ang Pilipinas ay isang bansang maraming wika na may 175 buhay na wika. Ang mga wikang ito ay sinasalita ng iba't ibang grupong etnolingguwistiko.

Nagsimula ang pakikisangkot ng Espanya sa Pilipinas noong 1565 sa pagtatag ng isang panirahang Espanyol sa Cebu. Kalaunan ay itinatag ng Espanya ang Maynila bilang kabisera ng kolonya nito noong 1571. Matatagpuan ang Maynila sa isang pook na karamihan ay Tagalog ang sinasalita. Bago ang pananakop ng mga Espanyol, pinamunuan ang rehiyon ng ilang entidad na pampulitika, kabilang ang mga politikang Muslim na nauugnay kay Raja Matanda at Raja Sulayman, at ang Bayan ng Tondo na pinamunuan ni Lakandula.

Matapos ang pananakop ng mga Espanyol sa Maynila, naging kabisera ng kolonya ng Espanya sa Asya ang lungsod. Napili ang Maynila dahil sa kahalagahan nito sa kalakalan, impluwensya, at estratehikong lokasyon. Hangad din ng Espanya na protektahan ang lungsod mula sa mga posibleng pag-atake ng Portugal at ng Netherlands.[4]

Noong panahon ng mga Espanyol, ginamit ang Kastila sa pamahalaan at administrasyon. Nakasabay ng Kastila ang iba't ibang wikang sinasalita sa buong kapuluan. Bago ang pamamahala ng mga Espanyol, ang mga isla ay hindi pinamahalaan bilang iisang entidad na pampulitika; sa halip, binubuo ito ng iba't ibang kaharian, sultanato, at iba pang pamayanan, na bawat isa ay may sariling wika at kaugalian.

Noong 1897, itinalaga ang Tagalog bilang opisyal na wika ng rebolusyonaryong pamahalaan sa ilalim ng Saligang Batas ng Biak-na-Bato.[5]

Sa panahon ng pananakop ng mga Amerikano, naging karagdagang opisyal na wika ang Ingles kasama ang Kastila. Unti-unting buminang ang bilang ng mga mananalita ng Kastila.[6]

Nagpatupad ang Estados Unidos ng mga patakaran na nagpababa sa paggamit ng Kastila sa mga opisyal na konteksto. Bagamat hindi ito tuluyang ipinagbawal, ang Ingles ang naging pangunahing wika sa edukasyon, pamahalaan, at batas.

Noong Abril 12, 1909, itinatag ang Akademya ng Wikang Pilipino. Isa sa mga layunin ng grupo ay pagyamanin ang wikang Tagalog sa pamamagitan ng pag-aangkop ng mga salita mula sa iba pang mga wika sa Pilipinas upang lumikha ng isang karaniwan at inklusibong wikang Filipino, sa kabila ng pagtutol ng kasapi ng Asambleang Pilipino, si León María Guerrero, na nagbasura sa panukalang batas noong 1908 na naglalayong magtatag ng katulad na surian dahil mas pinaboran niyang pag-isahin ang mga Pilipino sa pamamagitan ng isang banyagang wika tulad ng Ingles o Kastila.

Ang pinakamahalagang tagumpay ng Akademya ay ang pagkakalathala ng isang diksyunaryo na tinipon ng tagapagtatag at kalihim nitong si Eusebio T. Dáluz. Sinimulan ni Dáluz ang pagtipon noong 1910 at opisyal itong inilathala makalipas ang limang taon, noong Marso 7, 1915, bilang Filipino-English Vocabulary. Ipinahayag din ni Dáluz ang kanyang mga pananaw hinggil sa wikang Filipino sa kanyang kolum na Ang Democracia.[7]


Pagtatalaga bilang pambansang wika

Habang tinuturing ang Kastila at Ingles bilang "mga opisyal na wika" noong panahon na kolonya pa ng Estados Unidos ang Pilipinas, walang naging "pambansang wika" sa simula. Sinasabi sa artikulo XIII, seksyon 3 ng Konstitusyon ng 1935 na itinatatag ang Komonwelt ng Pilipinas na:

Gagawa ng mga hakbang ang Asembleang Pambansa tungo sa pagpabuti at adosyon ng isang karaniwang pambansang wika batay sa isa sa mga mayroon nang katutubong wika. Hanggang hindi pa naitatadhana ng batas, magpapatuloy ang Ingles at Kastila bilang mga opisyal na wika.

Noong Nobyembre 13, 1936, pinagtibay ng unang Kapulungang Pambansa ng Komonwelt ng Pilipinas ang Batas Komonwelt Blg. 184; na nililikha ang Institute of National Language (naging Surián ng Wikang Pambansâ o SWP sa kalaunan) at inutusan itong gumawa ng isang pag-aaral at pagsisiyasat ng bawat katutubong wikang mayroon na, na umaasang mapili ang batayan para sa isang pamantayang wika.[8] Sa kalaunan, hinirang ng noo'y Pangulong Manuel L. Quezon ang mga kinatawan para sa bawat pangunahing pang-rehiyong wika upang buuin ang NLI. Pinamunuan ni Jaime C. De Veyra, na umupo bilang tagapangulo ng Instituto at bilang kinatawan ng mga Bisayang Samar-Leyte, binubuo ang mga kasapi ng Instituto nina Santiago A. Fonacier (kinakatawan ang mga rehiyong nagsasalita ng Ilokano), Filemon Sotto (mga Bisayang Sebuwano), Casimiro Perfecto (mga Bikolano), Felix S. Sales Rodriguez (mga Bisayang taga-Panay), Hadji Butu (ang mga wika ng Pilipinong Muslim), at Cecilio Lopez (mga Tagalog).[9]

Pinagtibay ng Institute of National Language ang isang resolusyon noong Nobyembre 9, 1937 na nirerekomenda ang Tagalog bilang batayan sa wikang pambansa. Noong Disyembre 30, inilabas ni Pangulong Quezon ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 134, s. 1937, na inaprubahan ang adopsyon ng Tagalog bilang wika ng Pilipinas, at inihayag na ibabatay sa wikang Tagalog ang pambansang wika ng Pilipina. Sinabi sa kautusan na magkakaroon ng bisa ang utos dalawang taon mula ng inihayag ito.[10] Noong Disyembre 31 ng parehong taon, ipinahayag ni Quezon ang Tagalog bilang batayan ng Wikang Pambansa na binigay ang sumusunod ng kadahilanan:[9]

  1. Malawak na sinasalita ang Tagalog at ito ang pinakanaunawaang wika sa lahat ng mga rehiyon ng Pilipinas.
  2. Hindi nahahati sa mas maliit na anak na wika, tulad ng sa Bisaya at Bikol.
  3. Pinakamayaman ang tradisyong pampanitikan nito kumpara sa lahat ng mga katutubong wika sa Pilipinas, ang pinakamaunlad at ektensibo (sinasalamin ang wikang Toscano kasama ang Italyano). Maraming aklat ang nakasulat sa Tagalog kaysa sa kahit anumang ibang autoktonong wikang Pilipino maliban sa Kastila, subalit pangunahin ayon ito sa batas.
  4. Laging Tagalog ang wika ng Maynila, ang pampolitika at ekonomikong sentro ng Pilipinas noong mga panahon ng Kastila at Amerikano.
  5. Kastila ang wika noong Rebolusyon ng 1896 at ng Katipunan, ngunit pinamunuan ang himagsikan ng mga indibiduwal na nagsalita ng Tagalog.

Noong Hunyo 7, 1940, pinasa ng Pambansang Kapulungan ng Pilipinas ang Batas Komonwelt Blg. 570 na inihahayag na ang pambansang wikang Filipino ang tinuturing bilang opisyal na wika na nagkaroon ng bisa noong Hulyo 4, 1946[11] (kasabay ng inaasahang kalayaan ng bansa mula sa Estados Unidos). Sa parehong taon, ipinakilala ng Balarílà ng Wikang Pambansâ ng dalub-balarila na si Lope K. Santos ang 20-titik na alpabetong Abakada, na naging pamantayan ng wikang pambansa.[12] Opisyal na pinagtibay ang alpabeto ng Instituto para sa Wikang Pambansa na batay sa Tagalog.

Patuloy na kasaysayan

Noong 1959, nakilala ang wika bilang Pilipino sa isang pagsisikap na tanggalin at ilihis ang pagkaugnay nito sa pangkat-etnikong Tagalog.[13] Bagaman, hindi nagresulta ang pagpalit ng pangalan sa unibersal na pagtanggap sa mga hindi Tagalog, lalo na sa mga Sebuwano na hindi tinanggap ang pagpili noong 1937.[14]

Noong 1987, itinalaga ng isang bagong konstitusyon ang Filipino bilang ang pambansang wika at, kasama ang Ingles, bilang isang opisyal na wika.[15] Sinama ng konstitusyon na iyon ang ilang probisyon na may kaugnayan sa wikang Filipino.[1]

Sa Artikulo XIV, Seksyon 6, tinanggal ang kahit anumang pagbanggit sa Tagalog bilang batayan para sa Filipino, at sinabi na:[1]

Samantalang nalilinang, ito [ang wikang Filipino] ay dapat payabungin at pagyamanin pa salig sa umiiral na mga wika ng Pilipinas at sa iba pang mga wika.

— Ang Konstitusyon ng Republika ng Pilipinas, 1987, ARTIKULO XIV EDUKASYON, SYENSYA AT TEKNOLOHYA, MGA SINING, KULTURA, AT ISPORTS; WIKA; SEK. 6.

At sinasabi din sa artikulo na:

Alinsunod sa mga tadhana ng batas at sang-ayon sa nararapat na maaaring ipasya [ipasiya] ng Kongreso, dapat magsagawa ng mga hakbangin ang Pamahalaan upang ibunsod at puspusang itaguyod ang paggamit ng Filipino bilang midyum ng opisyal na komunikasyon at bilang wika ng pagtuturo sa Sistemang pang-edukasyon [sistemang pang-edukasyon].

— Ang Konstitusyon ng Republika ng Pilipinas, 1987, ARTIKULO XIV EDUKASYON, SYENSYA AT TEKNOLOHYA, MGA SINING, KULTURA, AT ISPORTS; WIKA; SEK. 6.

at:

... Ang mga wikang panrehyon [panrehiyon] ay pantulong na mga wikang opisyal sa mga rehyon [rehiyon] at magsisilbi na [magsisilbing] pantulong na mga wikang panturo roon. Dapat itaguyod nang kusa at opsyonal [opsiyonal] ang Kastila [Espanyol / Español] at Arabic [Arabe].

— Ang Konstitusyon ng Republika ng Pilipinas, 1987, ARTIKULO XIV EDUKASYON, SYENSYA AT TEKNOLOHYA, MGA SINING, KULTURA, AT ISPORTS; WIKA; SEK. 7.

Binago ng Seksyon 17(d) ng Kautusang Tagapagpaganp 117 ng Enero 30, 1987 ang pangalan ng Institute of National Language bilang Institute of Philippine Languages.[16] Nilikha ng Batas Republika Blg. 7104, na ipinagtibay noong Agosto 14, 1991, ang Komisyon sa Wikang Filipino (KWF), na pinapalitan ang Institute of Philippine Languages. Direktang nag-uulat ang KWF sa Pangulo at inuutusan itong gumawa, makipag-ugnay at magtaguyod ng mga pananaliksik para sa pagpapabuti, pagpapalaganap ng Filipino at ibang mga wika sa Pilipinas.[17] Noong Mayo 13, 1992, nilabas ng komisyon ang Resolusyon Blg. 92-1, na tinutukoy ang Filipino bilang ang:

ang katutubong wika, pasalita at pasulat, sa Metro Manila, ang Pambansang Punong Rehiyon, at sa iba pang sentrong urban sa arkipelago, na ginagamit bilang wika ng komunikasyon ng mga etnikong grupo.[18]

Paggunita

Mula 1997, isang buwang pagdiriwang ng pambansang wika ang ginaganap tuwing Agosto, na kilala sa Filipino bilang Buwan ng Wika (Buwan ng Wika). Dati, ito ay tumatagal lamang ng isang linggo at kilala bilang Linggo ng Wika (Linggo ng Wika (Linggo ng Wika). Ang pagdiriwang ay kasabay ng buwan ng kapanganakan ni Pangulong Manuel L. Quezon, na itinuturing na "Ama ng Wikang Pambansa"

Noong 1946, ang Proklamasyon Blg. 35 ng Marso 26 ay naglaan ng isang linggong pagdiriwang ng pambansang wika. [11] ang pagdiriwang na ito ay tumatagal mula Marso 27 hanggang Abril 2 bawat taon, ang huling araw ay kasabay ng kaarawan ng Pilipinong manunulat na si Francisco Baltazar, may-akda ng epikong Tagalog na Florante at Laura.

Noong 1954, itinakda ng Proklamasyon Blg. 12 ng Marso 26 na ang linggo ng pagdiriwang ay mula Marso 29 hanggang Abril 4 bawat taon. [19] Ang proklamasyon na ito ay binago noong sumunod na taon ni Pangulong Ramon Magsaysay sa pamamagitan ng Proklamasyon Blg. 186 ng Setyembre 23, na inilipat ang mga petsa ng pagdiriwang sa Agosto 13–19 bawat taon.[20] Ngayon ay kasabay ng kaarawan ni Pangulong Manuel L. Quezon. Ang dahilan ng paglipat ay dahil ang orihinal na pagdiriwang ay isang panahon "sa labas ng taon ng paaralan, kaya hindi maaaring lumahok ang mga paaralan sa pagdiriwang nito".[20]

Noong 1988, nilagdaan ni Pangulong Corazon Aquino ang Proklamasyon Blg. 19, na muling pinagtitibay ang pagdiriwang tuwing Agosto 13 hanggang 19. Noong 1997, pinalawig ang pagdiriwang mula isang linggo hanggang isang buwan sa pamamagitan ng Proklamasyon 1041 ng Hulyo 15 na nilagdaan ni Pangulong Fidel V. Ramos.[21]

Paghahambing ng Tagalog at Filipino

Si Jaime López, dating kinatawan ng Ikalawang Distrito ng Maynila, ay nagpahayag na ang kasalukuyang estado ng wikang Filipino ay labag sa layunin ng Batas Republika (RA) Blg. 7104, na nag-aatas na ang pambansang wika ay dapat paunlarin at payamanin ng mga leksiko mula sa iba pang mga wika ng bansa.[22]

Katulad nito, sina Keith Brown at Sarah Ogilvie ay nagpahayag na bagamat ang opisyal na pananaw ng pamahalaan, ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF), at ng ilang edukador ay magkaibang wika ang Filipino at Tagalog, sa praktikal na termino ay maituturing ang "Filipino" bilang opisyal na pangalan ng Tagalog o kaya ay kasingkahulugan nito.[23] Ang wikang Filipino sa kasalukuyan ay pinakamainam na inilalarawan bilang "nakabatay sa Tagalog".[24] Kadalasang tinatawag na Tagalog ang wika sa loob ng Pilipinas at sa pagitan ng mga Pilipino upang maiba ito sa iba pang mga wika sa Pilipinas, ngunit nakilala rin ito bilang Filipino upang maiba ito sa mga wika ng ibang bansa; ang una ay nagpapahiwatig ng rehiyunal na pinagmulan, habang ang huli ay pambansa. Katulad ito ng paghahambing sa pagitan ng Mandarin at Wikang Tsino.


Magkaiba ba ang "Tagalog," "Pilipino" at "Filipino" na mga wika? Hindi, sila ay mga magkakaintindihang barayti, at samakatuwid ay kabilang sa iisang wika. Ayon sa KWF, ang Filipino ay ang barayti ng pagsasalita na sinasalita sa Kalakhang Maynila at iba pang mga sentrong urban kung saan nagkakatagpo ang iba't ibang grupong etniko. Ito ang pinakaprestihiyosong barayti ng Tagalog at ang wikang ginagamit ng pambansang midya. Ang isa pang pamantayan sa pagkilala ng isang wika mula sa isang diyalekto ay: magkaibang balarila, magkaibang wika. Ang "Filipino," "Pilipino" at "Tagalog" ay nagbabahagi ng magkaparehong balarila. Taglay nila ang parehong mga pananda (ang, ng at sa); ang parehong panghalip panao (siya, ako, niya, kanila, atbp.); ang parehong panghalip paturo (ito, iyan, doon, atbp.); ang parehong pang-ugnay (na, at at ay); ang parehong mga partikula (na at pa); at ang parehong mga panlapi ng pandiwa na -in, -an, i- at -um-. Sa madaling salita, iisang balarila, iisang wika.[2]

Sa pangkalahatang populasyon sa Pilipinas, ang pananaw ng publiko sa paghahambing ng Filipino at Tagalog ay karaniwang nahahati sa tatlong pananaw: na ang Filipino ay isa lamang ibang pangalan para sa Tagalog kasama ang Pilipino; na ang Filipino ay pinaghalong iba't ibang wika sa Pilipinas kasama ang mga hiram na salitang Ingles at Kastila; o na ang Filipino ay Tagalog na sinasalita sa Kalakhang Maynila na labis na nahahaluan ng Ingles. Ang mga sikat na online na sanggunian at talakayan sa internet ay madalas na nagpapatibay sa pananaw na ang Filipino ay pinaghalong mga katutubong wika, Ingles, at Kastila. Ang pananaw na ito ay kadalasang sinasamahan ng pagkakaiba na ang modernong Filipino ay gumagamit ng pinalawak na 28-lettrang alpabetong Filipino na may kakayahang tumanggap ng mga hiram na salita, samantalang ang tradisyonal na Tagalog ay umasa sa 20-lettrang alpabeto (ang Abakada) na umangkop sa mga banyagang termino tungo sa katutubong baybay. Ihinahambing din nila ito sa analohiya ng Ingles ng Britanya at Estados Unidos. Sa kabila ng mga legal na pagkakaiba at popular na paniniwala tungkol sa pagiging pinaghalong maraming wika ng Filipino, itinatala ng mga lingguwista na isinama na ng Tagalog ang mga impluwensya ng Ingles at Kastila bago pa man ito itinalaga bilang pambansang wika, at patuloy na itinuturing ng karamihan sa mga residente na halos magkatulad ang Filipino at Tagalog.

Kaugnay ng pagtataguyod ng pambansang wika, madalas na ginagamit ang kaugnay na katagang Tagalista. Bagamat ang salita ay literal na nangangahulugang dalubhasa sa wikang Tagalog o kultura nito, sa konteksto ng mga debate ukol sa pambansang wika at Maynilang Imperyal, madalas itong ginagamit sa paraang mapanlait sa mga indibidwal na nagtataguyod ng kataas-taasan ng Tagalog sa kapinsalaan ng iba pang mga katutubong wika sa Pilipinas.[25]


Tingnan din

Mga sanggunian

  1. 1 2 3 4 Constitution of the Philippines 1987, Article XIV, Sections 6 and 7 (sa Ingles)
  2. 1 2 Nolasco, Ricardo Ma. (Agosto 24, 2007). "Filipino and Tagalog, Not So Simple". svillafania.philippinepen.ph (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong . Nakuha noong Enero 16, 2019.{{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)
  3. ↑ Pineda, Ponciano B.P.; Cubar, Ernesto H.; Buenaobra, Nita P.; Gonzalez, Andrew B.; Hornedo, Florentino H.; Sarile, Angela P.; Sibayan, Bonifacio P. (Mayo 13, 1992). "Resolusyon Blg 92-1" [Resolution No. 92-1]. Commission on the Filipino Language. Nakuha noong Mayo 22, 2014. Ito ay ang katutubong wika, pasalita at pasulat, sa Metro Manila, ang Pambansang Punong Rehiyon, at sa iba pang sentrong urban sa arkipelago, na ginagamit bilang.
  4. ↑ "Spanish Colony 1565 - 1898". sites.ualberta.ca. Inarkibo mula sa orihinal noong December 27, 2016. Nakuha noong March 22, 2021.
  5. ↑ 1897 Constitution of Biak-na-Bato, Article VIII. November 1897. Inarkibo mula sa orihinal noong July 17, 2022. Nakuha noong April 13, 2022 – sa pamamagitan ni/ng The Corpus Juris.
  6. ↑ "Educadores y sabios adredemente olvidados". www.webcitation.org. Inarkibo mula sa orihinal noong 2009-01-22. Nakuha noong March 22, 2021.
  7. ↑ Dáluz, Eusebio (1915). "Filipino-English vocabulary: with practical example of Filipino and English grammars". University of Michigan Digital Collections. Nakuha noong 2026-10-01.{{cite web}}: CS1 maint: url-status (link)
  8. ↑ Batas Komenwelt Blg. 184 (Nobyembre 13, 1936), AN ACT TO ESTABLISH A NATIONAL LANGUAGE INSTITUTE AND DEFINE ITS POWERS AND DUTIES (sa wikang Ingles), inarkibo mula sa orihinal noong 2023-04-09, nakuha noong 2021-08-17{{citation}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  9. 1 2 Aspillera, P. (1981). Basic Tagalog (sa wikang Ingles). Manila: M. and Licudine Ent.
  10. ↑ Kautusang Tagapagpaganap Blg.. 134 (Disyembre 30, 1937), PROCLAMING THE NATIONAL LANGUAGE OF THE PHILIPPINES BASED ON THE "TAGALOG" LANGUAGE (sa wikang Ingles), inarkibo mula sa orihinal noong Septiyembre 24, 2021, nakuha noong Agosto 17, 2021 {{citation}}: Check date values in: |archive-date= ()CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  11. 1 2 "- Presidential Proclamations". elibrary.judiciary.gov.ph (sa wikang Ingles).
  12. ↑ "Ebolusyon ng Alpabetong Filipino" (sa wikang Ingles). Nakuha noong Hunyo 22, 2010.
  13. ↑ Andrew Gonzalez (1998). "The Language Planning Situation in the Philippines" (PDF). Journal of Multilingual and Multicultural Development (sa wikang Ingles). 19 (5, 6): 487. doi:10.1080/01434639808666365. ISSN 0143-4632. Inarkibo mula sa orihinal (PDF) noong Hunyo 16, 2007. Nakuha noong Marso 24, 2007.
  14. ↑ Andrew Gonzalez (1998), "The Language Planning Situation in the Philippines" (PDF), Journal of Multilingual and Multicultural Development (sa wikang Ingles), 19 (5, 6): 487–488, doi:10.1080/01434639808666365, inarkibo mula sa orihinal (PDF) noong Hunyo 16, 2007, nakuha noong Marso 24, 2007.
  15. ↑ Constitution of the Philippines 1987 (sa Ingles)
  16. ↑ "- Executive Orders". elibrary.judiciary.gov.ph (sa wikang Ingles).
  17. ↑ Batas Republika Blg. 7104 (Agosto 14, 1991), Commission on the Filipino Language Act (sa wikang Ingles), nakuha noong Nobyembre 5, 2014{{citation}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  18. ↑ "Resolusyon Blg. 92-1" (sa wikang Filipino). Komisyon ng Wikang Filipino. 13 Mayo 1992. Nakuha noong 2007-03-24.
  19. ↑ "Proklama Blg. 12, March 26, 1954, lawphil.net".
  20. 1 2 "Proclamation No. 186 of September 23, 1955, lawphil.net". Inarkibo mula sa orihinal noong June 18, 2020. Nakuha noong April 2, 2018.
  21. ↑ "Proklamasyon Blg. 1041, s. 1997 – GOVPH".
  22. ↑ "Rep. López opens the discussion". Congressional Record : Plenary Proceedings of the 14th Congress, First Regular Session : House of Representatives (PDF) (Ulat). Bol. 1. Agosto 14, 2007. pp. 455–460.
  23. ↑ Brown, Keith; Ogilvie, Sarah (2010). Concise Encyclopedia of Languages of the World. Elsevier. pp. 1035–1038. ISBN 978-0-08-087775-4.
  24. ↑ Paul Morrow (Hulyo 16, 2010). "The Filipino language that might have been". Pilipino Express. Nakuha noong Hulyo 18, 2012.
  25. ↑ Martinez, David (2004). A Country of Our Own: Partitioning the Philippines. Los Angeles: Bisaya Books. p. 202. ISBN 9780976061304.

Mga panlabas na kawing

Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikang_Filipino&oldid=2235926"