Shko te përmbajtja

Hemorroidet

Artikull i mirë
Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

Hemorroidet
Emra të tjerëHemorroide,[1] sëmundja hemorroidale[2]
Diagram që tregon anatominë e hemorroideve të brendshme dhe të jashtme
SpecialitetKirurgjia e përgjithshme [en]
SimptomatTë brendshme: gjakderdhje rektale pa dhimbje, me gjak të kuq të ndezur[3]
Të jashtme: dhimbje dhe ënjtje rreth anusit [en][4]
Fillimi45–65 vjeç[5]
KohëzgjatjaDisa ditë[3]
Shkaktar(ë)Të panjohura[4]
Faktor rrezikuesKapsllëku, diarreja, uljja për kohë të gjatë në tualet, shtatzënia[3]
Metoda diagnoztifikueseEkzaminim, përjashtim i shkaqeve të rënda[2][3]
TrajtimiRritja e fibrave, pirja e lëngjeve, NSAID, pushim, kirurgji, embolizimi i arteries hemorroidale[1][6]
Shpeshtësia50–66% në një moment të jetës[1][3]

Hemorroidet, të njohura edhe si majasëll, janë struktura vaskulare në kanalin anal.[7][8] Në gjendjen e tyre normale, ato janë jastëkë që ndihmojnë në kontrollin e jashtëqitjes.[2] Ato bëhen sëmundje kur ënjten ose inflamohen; termi i pakualifikuar hemorroid shpesh përdoret për t'iu referuar sëmundjes.[8] Shenjat dhe simptomat e hemorroideve varen nga lloji i pranishëm.[4] Hemorroidet e brendshme shpesh shkaktojnë gjakderdhje rektale pa dhimbje, me gjak të kuq të ndezur, gjatë jashtëqitjes.[3][4] Hemorroidet e jashtme shpesh shkaktojnë dhimbje dhe ënjtje në zonën e anusit.[4] Nëse ndodh gjakderdhje, zakonisht gjaku është më i errët.[4] Simptomat shpesh përmirësohen pas disa ditësh.[3] Pas shërimit të një hemorroidi të jashtëm mund të mbetet një shtojcë lëkurore (skin tag).[4]

Ndonëse shkaku i saktë i hemorroideve mbetet i panjohur, besohet se disa faktorë që rrisin presionin në bark luajnë rol.[4] Këta mund të përfshijnë kapsllëkun, diarrenë dhe uljen për kohë të gjatë në tualet.[3] Hemorroidet janë gjithashtu më të zakonshme gjatë shtatzënisë.[3] Masat dietike dhe të stilit të jetesës që mund të ndihmojnë në parandalimin e hemorroideve ose lehtësimin e simptomave përfshijnë rritjen e marrjes së fibrave dietike dhe lëngjeve, shmangien e shtrëngimit gjatë jashtëqitjes dhe kufizimin e kohës së kaluar në tualet.[9][10] Diagnoza vendoset duke vëzhguar zonën.[3] Shumë njerëz i quajnë gabimisht hemorroide të gjitha simptomat që shfaqen rreth zonës anale, ndërsa shkaqet serioze të simptomave duhen përjashtuar.[2] Kolonoskopia [en] ose Sigmoidoskopia [en] mund të përdoren për të konfirmuar diagnozën dhe për të përjashtuar shkaqe më serioze.[11]

Shpesh nuk nevojitet trajtim i veçantë dhe hemorroidet që nuk shkaktojnë simptoma nuk kërkojnë trajtim.[11][12] Masat fillestare përfshijnë rritjen e marrjes së fibrave, pirjen e lëngjeve për të ruajtur hidratimin, përdorimin e barnave antiinflamatore josteroide [en] për të lehtësuar dhimbjen dhe pushimin.[1] Kremrat mjekësorë mund të aplikohen në zonë, por efektiviteti i tyre nuk mbështetet mirë nga provat shkencore.[11] Nëse simptomat janë të rënda ose nuk përmirësohen me trajtim konservator, mund të kryhen disa procedura të vogla.[6] Embolizimi i arteries hemorroidale (HAE) [en] është një procedurë e sigurt dhe efektive, minimalisht invazive, që zakonisht tolerohet më mirë sesa terapitë tradicionale.[13][14][15] Hemorroidoplastika me lazer (LHP) është një terapi minimalisht invazive me lazer për trajtimin e hemorroideve. Sipas rekomandimeve të posaçme për praktikën klinike, hemorroidet simptomatike të shkallës 2 dhe 3 janë indikacione standarde për hemorroidoplastikën me lazer si ndërhyrje e vetme.[16] Rishikimet sistematike dhe metaanalizat që përfshijnë prova të kontrolluara të randomizuara kanë raportuar se LHP shoqërohet me rezultate më të mira perioperative dhe postoperative afatshkurtra sesa hemorroidektomia konvencionale, përfshirë më pak dhimbje postoperative dhe rikuperim më të shpejtë.[17][18][19] Ndërhyrja kirurgjikale rezervohet për ata që nuk përmirësohen pas këtyre masave.[6]

Rreth 50% deri në 66% e njerëzve kanë probleme me hemorroidet në një moment të jetës së tyre.[1][3] Burrat dhe gratë preken me përafërsisht të njëjtën shpeshtësi.[1] Hemorroidet prekin më shpesh njerëzit nga mosha 45 deri në 65 vjeç,[5] dhe janë më të zakonshme te njerëzit e pasur,[4] ndonëse kjo mund të pasqyrojë dallime në qasjen ndaj kujdesit shëndetësor dhe jo dallime reale në përhapjen e sëmundjes.[20] Rezultatet zakonisht janë të mira.[3][11]

Përmendja e parë e njohur e sëmundjes gjendet në një papirus egjiptian të vitit 1700 p.e.s.[21]

Shenjat dhe simptomat

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Një hemorroid i jashtëm [en]

Tek rreth 40% e njerëzve me hemorroide patologjike nuk ka simptoma të rëndësishme.[4] Hemorroidet e brendshme dhe ato të jashtme mund të shfaqen ndryshe; megjithatë, shumë njerëz mund të kenë një kombinim të të dyjave.[12][8] Gjakderdhja aq e fortë sa të shkaktojë anemi është e rrallë,[5] ndërsa gjakderdhja që rrezikon jetën është edhe më e pazakontë.[22] Shumë njerëz ndihen në siklet kur përballen me problemin[5] dhe shpesh kërkojnë kujdes mjekësor vetëm kur rasti është i avancuar.[8]

Nëse nuk janë të trombozuara, hemorroidet e jashtme mund të shkaktojnë pak probleme.[23] Megjithatë, kur trombozohen, hemorroidet mund të jenë shumë të dhimbshme.[1][8] Gjithsesi, kjo dhimbje zakonisht kalon brenda dy deri tri ditëve.[5] Megjithatë, ënjtja mund të zgjasë disa javë për t'u zhdukur.[5] Pas shërimit mund të mbetet një gjë e vogël lëkure (skin tag).[8] Nëse hemorroidet janë të mëdha dhe shkaktojnë probleme me higjienën, ato mund të shkaktojnë acarim të lëkurës përreth dhe, rrjedhimisht, kruarje rreth anusit.[23]

Hemorroidet e brendshme zakonisht shfaqen me gjakderdhje rektale të kuqe të ndritshme dhe pa dhimbje gjatë ose pas jashtëqitjes.[8] Gjaku zakonisht e mbulon jashtëqitjen, ndodhet në letrën higjienike ose pikon në tualet.[8] Vetë jashtëqitja zakonisht ka ngjyrë normale.[8] Gjaku i përzier me jashtëqitjen zakonisht vjen nga një shkak tjetër i gjakderdhjes në zorrë.[12] Simptoma të tjera mund të përfshijnë sekrecion mukoz, një masë perianale nëse bëjnë prolaps [en] nëpër anus, kruarje dhe inkontinencë fekale.[22][24] Hemorroidet e brendshme zakonisht janë të dhimbshme vetëm nëse trombozohen ose nekrotizohen.[8]

Shkaku i saktë i hemorroideve simptomatike është i panjohur.[25] Besohet se një sërë faktorësh luajnë rol, përfshirë zakonet e parregullta të jashtëqitjes (kapsllëkun ose diarrenë), mungesën e ushtrimeve fizike, faktorët ushqimorë (dietat me pak fibra), rritjen e presionit brenda barkut (shtrëngimi i zgjatur, askiti, një masë brenda barkut ose shtatzënia), gjenetikën, mungesën e valvulave në venat hemorroidale dhe plakjen.[1][5] Faktorë të tjerë që besohet se rrisin rrezikun përfshijnë mbipeshën, kollën kronike [en] dhe çrregullimin e funksionit të dyshemesë pelvike.[2][8] Të qëndruarit galiç gjatë jashtëqitjes mund ta rrisë gjithashtu rrezikun e hemorroideve të rënda.[26] Megjithatë, dëshmitë për këto lidhje janë të dobëta.[2] Të qenit partner pranues në marrëdhënie anale është renditur si shkak.[27]

Gjatë shtatzënisë, presioni i fetusit mbi barkun dhe ndryshimet hormonale shkaktojnë zgjerimin e enëve hemorroidale. Lindja e foshnjës çon gjithashtu në rritje të presionit brenda barkut.[28] Gratë shtatzëna rrallë kanë nevojë për trajtim kirurgjikal, pasi simptomat zakonisht zhduken pas lindjes.[1] Historiku personal i hemorroideve ose çarjeve anale, kapsllëku, shtrëngimi i zgjatur gjatë lindjes dhe lindja e një foshnjeje më të madhe (me peshë mbi 3.800 gram) janë faktorë rreziku për hemorroidet gjatë shtatzënisë dhe në periudhën pas lindjes.[12]

Patologjia makroskopike [en] e hemorroideve, që tregon enët e gjakut të ënjtura

Jastëkët hemorroidalë janë pjesë e anatomisë normale të njeriut dhe bëhen sëmundje patologjike vetëm kur pësojnë ndryshime jonormale.[8] Në kanalin anal normal ekzistojnë tre jastëkë kryesorë.[1] Ata ndodhen klasikisht në pozicionet anësore majtas, përpara djathtas dhe prapa djathtas.[5] Ata përbëhen jo nga arteriet apo venat, por nga enë gjaku të quajtura sinusoide, nga indi lidhor dhe nga muskuli i lëmuar.[2]: 175  Sinusoidet nuk kanë ind muskulor në muret e tyre, siç kanë venat.[8] Ky grup enësh gjaku njihet si pleksusi hemorroidal.[2]

Jastëkët hemorroidalë janë të rëndësishëm për vazhdimësinë (kontinencën). Ata kontribuojnë me 15–20% të presionit të mbylljes anale në prehje dhe mbrojnë muskujt e sfinkterit anal të brendshëm dhe të jashtëm gjatë kalimit të jashtëqitjes.[8] Kur një person shtyn, presioni brenda barkut rritet dhe jastëkët hemorroidalë zmadhohen, duke ndihmuar në ruajtjen e mbylljes anale.[5] Simptomat e hemorroideve besohet se shfaqen kur këto struktura vaskulare rrëshqasin poshtë ose kur presioni venoz rritet tepër.[22] Rritja e presionit të sfinkterit anal të brendshëm dhe të jashtëm mund të ketë gjithashtu rol në simptomat e hemorroideve.[5] Hemorroidet ndahen në dy lloje: të brendshmet, që vijnë nga pleksusi hemorroidal i sipërm, dhe të jashtmet, që vijnë nga pleksusi hemorroidal i poshtëm.[5] Vija pektinate i ndan dy zonat dhe përdoret gjithashtu për të ndarë hemorroidet e brendshme nga ato të jashtme.[5][12]

Shkallët e hemorroideve të brendshme
ShkallaDiagramiFotografia
1Pamje endoskopike
2
3
4

Hemorroidet zakonisht diagnostikohen me ekzaminim fizik.[6] Një ekzaminim vizual i anusit dhe i zonës përreth mund të diagnostikojë hemorroidet e jashtme ose ato me prolaps.[8] Konfirmimi vizual i hemorroideve të brendshme, nga ana tjetër, mund të kërkojë anoskopi [en], domethënë futjen e një pajisjeje në formë tubi të zbrazët me një dritë të ngjitur në njërin skaj.[5] Mund të kryhet edhe një ekzaminim rektal digjital [en] (ERD) për të zbuluar tumore të mundshme rektale, polipe, zmadhim të prostatës ose abscese.[8] Nëse ka dhimbje, gjendja ka më shumë gjasa të jetë çarje anale ose hemorroid i jashtëm sesa hemorroid i brendshëm.[5]

Hemorroidet e brendshme fillojnë mbi vijën pektinate.[23] Ato mbulohen nga epiteli kolumnar, i cili nuk ka receptorë të dhimbjes.[2] Në vitin 1985 ato u klasifikuan në katër shkallë sipas shkallës së prolapsit:[1][2]

  • Shkalla I: Pa prolaps, vetëm enë gjaku të spikatura[6]
  • Shkalla II: Prolaps gjatë shtypjes, por me reduktim spontan
  • Shkalla III: Prolaps gjatë shtypjes që kërkon reduktim manual
  • Shkalla IV: Prolaps që nuk mund të reduktohet manualisht.
Një hemorroid i jashtëm i trombozuar [en]

Hemorroidet e jashtme [en] ndodhin poshtë vijës dentate (ose pektinate).[23] Ato mbulohen në pjesën proksimale nga anodermi dhe në pjesën distale nga lëkura, të dyja të ndjeshme ndaj dhimbjes dhe temperaturës.[2]

Shumë probleme anorektale, përfshirë çarjet, fistulat, abscesët, kancerin kolorektal, variket rektale dhe kruajtjen, kanë simptoma të ngjashme dhe mund të referohen gabimisht si hemorroide.[1] Gjakderdhja rektale [en] mund të ndodhë gjithashtu për shkak të kancerit kolorektal, kolitit përfshirë sëmundjen inflamatore të zorrëve, sëmundjen divertikulare dhe angiodisplazinë.[6] Nëse ka anemi, duhen shqyrtuar shkaqe të tjera të mundshme.[5] Gjakderdhja rektale pa jashtëqitje ka pak gjasa të jetë për shkak të hemorroideve.[12]

Gjendje të tjera që shkaktojnë masë anale përfshijnë lukthat e lëkurës, njollat anale, prolapsin rektal, polipet dhe papilat anale të zmadhuara.[5] Variket anorektale për shkak të hipertensionit portal (presioni i gjakut në sistemin venoz portal) mund të shfaqen ngjashëm me hemorroidet, por janë një gjendje tjetër.[5] Hipertensioni portal nuk e rrit rrezikun e hemorroideve.[4]

Rekomandohen një sërë masash parandaluese, përfshirë shmangien e shtrëngimit gjatë përpjekjes për të defekuar, shmangien e kapsllëkut dhe të diarresë, qoftë me një dietë të pasur me fibra dhe me pirje të bollshme lëngjesh, qoftë me marrjen e suplementeve me fibra dhe me ushtrime të mjaftueshme fizike.[5][29] Rekomandohen gjithashtu të kalohet më pak kohë duke u përpjekur për të defekuar, të shmanget leximi gjatë qëndrimit në tualet,[1] humbja e peshës për personat mbipeshë dhe shmangia e ngritjes së ngarkesave të rënda.[30]

Trajtimi konservativ

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Trajtimi konservativ zakonisht përfshin ushqime të pasura me fibra dietike, marrjen e lëngjeve nga goja për të ruajtur hidratimin, [[Barnat antiinflamatore josteroide|barna antiinflamatore josteroide]] [en], banja ulëse [en] dhe pushimin.[1] Është treguar se rritja e marrjes së fibrave përmirëson rezultatet[31] dhe mund të arrihet përmes ndryshimeve në dietë ose përdorimit të suplementeve me fibra [en].[1][31] Megjithatë, mungojnë dëshmitë për përfitimet e banjave ulëse në cilëndo fazë të trajtimit.[32] Nëse përdoren, ato duhet të kufizohen në 15 minuta për çdo herë.[2]: 182  Rekomandohet gjithashtu që të shkurtohet koha e kaluar në tualet dhe të shmanget sforcimi.[33]

Megjithëse për trajtimin e hemorroideve gjenden shumë preparate për përdorim lokal dhe supozitorë, ka pak dëshmi që mbështesin përdorimin e tyre.[1] Prandaj, ato nuk rekomandohen nga Shoqata Amerikane e Kirurgëve të Kolonit dhe Rektumit.[34] Preparatet që përmbajnë steroide nuk duhet të përdoren për më shumë se 14 ditë, pasi mund të shkaktojnë hollimin e lëkurës.[1] Shumica e preparateve përmbajnë një kombinim përbërësish aktivë.[2] Këta mund të përfshijnë një krem pengues, si vazelinë ose Oksidi i zinkut [en], një analgjezik, si Lidokaina [en], dhe një vazokonstriktor, si epinefrina.[2] Disa përmbajnë balsam të Perusë, ndaj të cilit disa njerëz mund të jenë alergjikë.[35][36]

Përfitimi i flavonoideve [en] është i pasigurt dhe ato mund të kenë efekte anësore.[2][37] Simptomat zakonisht zhduken pas shtatzënisë; prandaj, trajtimi aktiv shpesh shtyhet deri pas lindjes.[38] Dëshmitë nuk e mbështesin përdorimin e trajtimit bimor të mjekësisë tradicionale kineze.[39]

Përdorimi i flebotonikëve është studiuar për hemorroidet e shkallës së ulët. Një rishikim i Cochrane-it gjeti përmirësim të simptomave të përgjithshme, përfshirë gjakderdhjen dhe kruajtjen, por jo të dhimbjes. Autorët vunë në dukje se nevojiten më shumë kërkime për rolin e flebotonikëve në menaxhimin e hemorroideve.[34][40][41][42]

Mund të kryhen disa procedura ambulatore. Megjithëse përgjithësisht janë të sigurta, mund të shfaqen efekte anësore të rralla dhe serioze, si sepsisi perianal.[6] Procedurat ambulatore shoqërohen me më pak dhimbje dhe rrezik më të ulët komplikacionesh sesa hemorroidektomia kirurgjikale.[12]

  1. Ligatura me unazë gome [en] rekomandohet zakonisht si trajtimi i linjës së parë për sëmundjen e shkallës I deri në III.[6] Në këtë procedurë, unaza elastike vendosen mbi hemorroiden e brendshme, të paktën 1 cm mbi vijën pektineale, për t’i ndërprerë furnizimin me gjak. Brenda 5–7 ditësh, hemorroidja e atrofizuar bie. Cikatrizimi në vendin e trajtuar synon të parandalojë rimbushjen me gjak të hemorroideve.[12] Nëse unaza vendoset shumë afër vijës pektineale, menjëherë pas procedurës shfaqet dhimbje e fortë.[1] Është vërejtur se shkalla e shërimit është rreth 87%, shkalla e komplikacioneve deri në 3%, ndërsa shkalla e përsëritjes pas 2 vjetësh ishte 15,5%.[6][1][12]
  2. Skleroterapia [en] përfshin injektimin e një agjenti sklerozues [en], si fenoli, në hemorroide. Kjo bën që muret e venave të shemben dhe hemorroidet të tkurren. Shkalla e suksesit katër vjet pas trajtimit është rreth 70%.[1] Kjo metodë është më pak efektive se ligatura me unazë gome për simptomat e gjakderdhjes ose prolapsin, por shoqërohet me më pak dhimbje pas procedurës.[12]
  3. Hemorroidoplastika me lazer (LHP) është një terapi me lazer minimalisht invazive, e kryer në kushte ambulatore, për hemorroidet simptomatike të shkallës 2 dhe 3. Këto janë indikacionet standarde për përdorimin e saj si ndërhyrje e vetme, sipas rekomandimeve të caktuara të praktikës klinike.[16] Në këtë procedurë, energjia e lazerit dërgohet në qendër të nyjës hemorroidale, duke mundësuar përshtatjen e trajtimit sipas madhësisë së saj, pa dëmtuar anodermën [en] ose mukozën.[16] Rishikimet sistematike dhe metaanalizat që përfshijnë prova të kontrolluara të randomizuara kanë raportuar dëshmi të nivelit 1 se LHP shoqërohet me më pak dhimbje në periudhën e hershme pas operacionit, përdorim më të ulët të analgjezikëve [en], më pak humbje gjaku gjatë operacionit, kohë më të shkurtër operacioni dhe kthim më të shpejtë në aktivitetet e përditshme, krahasuar me hemorroidektominë konvencionale.[43][17][44][19] Gjithashtu janë raportuar shkallë më të ulëta të retencionit urinar dhe stenozës anale, ndërsa shkallët e tjera të komplikacioneve duket se janë përgjithësisht të ngjashme.[17] Zgjidhja e simptomave dhe shkallët e përsëritjes në periudhën afatmesme janë përgjithësisht të krahasueshme me hemorroidektominë konvencionale.[43] Rezultatet mund të ndryshojnë sipas shkallës së hemorroideve, gjatësisë valore të lazerit, energjisë së dhënë dhe përdorimit të teknikave ndihmëse, të cilat ende nuk janë plotësisht të standardizuara.
  4. Disa metoda të kauterizimit janë treguar efektive kundër hemorroideve, por zakonisht përdoren vetëm kur metodat e tjera dështojnë. Kjo procedurë mund të kryhet me anë të elektrokauterizimit [en], rrezatimit infra të kuq, kirurgjisë me lazer[1] ose kriokirurgjisë [en].[45] Kauterizimi me rreze infra të kuqe mund të jetë një mundësi për sëmundjen e shkallës I ose II.[6] Te personat me sëmundje të shkallës III ose IV, shkallët e përsëritjes janë të larta.[6] Rreth 30% e pacientëve që iu nënshtruan kauterizimit patën nevojë për ndërhyrje shtesë për lehtësimin e sëmundjes hemorroidale.[12]

Embolizimi i arteries hemorroidale [en] (HAE) është një procedurë minimalisht invazive që kryhet nga një radiolog ndërhyrës [en].[13] HAE përfshin bllokimin e qarkullimit jonormal të gjakut në arteriet rektale (hemorroidale), duke përdorur mikrospirale dhe/ose mikropjesëza [en], për të zvogëluar madhësinë e hemorroideve dhe për të përmirësuar simptomat e lidhura me to, veçanërisht gjakderdhjen.[14] HAE është shumë efektiv në ndalimin e simptomave të lidhura me gjakderdhjen, me shkallë suksesi rreth 90%.[15] Në përgjithësi, efektiviteti i HAE është i krahasueshëm ose më i mirë se ai i kirurgjisë apo procedurave transanale.[46] Gjithashtu, shpeshtësia dhe ashpërsia e efekteve të mundshme të padëshiruara janë dukshëm më të ulëta me HAE sesa me kirurgjinë ose procedurat transanale.[46]

Mund të përdoren disa teknika kirurgjikale nëse trajtimi konservativ dhe procedurat ambulatore dështojnë.[6] Të gjitha trajtimet kirurgjikale shoqërohen me njëfarë rreziku për komplikime, përfshirë gjakderdhjen, infeksionin, ngushtimet anale dhe mbajtjen urinare, për shkak të afërsisë së rektumit me nervat që furnizojnë fshikëzën urinare.[1] Gjithashtu, ekziston një rrezik i vogël për inkontinencë fekale, veçanërisht për lëngjet,[2][47] me norma të raportuara nga 0% deri në 28%.[48] Ektropioni i mukozës është një gjendje tjetër që mund të shfaqet pas hemorroidektomisë, shpesh së bashku me stenozën anale.[49] Në këtë gjendje, mukoza anale kthehet përmbys dhe del nga anusi, njësoj si në një formë shumë të lehtë të prolapsit rektal.[49]

  1. Hemorroidektomia ekscizionale është heqja kirurgjikale e hemorroideve dhe indikohet kryesisht për hemorroidet e brendshme të gradës III–IV ose për sëmundjen e përzier që nuk i përgjigjet trajtimit konservativ dhe trajtimeve më pak invazive.[12] Ajo shoqërohet me dhimbje të konsiderueshme pas operacionit dhe zakonisht kërkon dy deri në katër javë për rikuperim.[1] Megjithatë, përfitimi afatgjatë është më i madh te personat me hemorroide të gradës III sesa me lidhjen me unaza gome.[50] Ajo është trajtimi i rekomanduar për një hemorroid të jashtëm të trombozuar, nëse kryhet brenda 24–72 orësh.[6][23] Megjithatë, provat që e mbështesin këtë janë të dobëta.[33] Pomada me trinitrat glicerili pas procedurës ndihmon si kundër dhimbjes, ashtu edhe në shërimin e plagës.[51] Hemorroidektomia ekscizionale është metoda e parapëlqyer për heqjen kirurgjikale të hemorroideve.[12] Hemorroidektomia ekscizionale e hapur, ku vendi i prerjes kirurgjikale lihet të shërohet vetë, dhe ajo e mbyllur, ku vendi i hemorroidektomisë qepet për t’u mbyllur, kanë rezultate të ngjashme për sa u përket komplikimeve dhe normave të rikthimit.[12] Norma e rikthimit të hemorroideve është rreth 6,5% pas 2 vjetësh. Komplikimet e zakonshme pas operacionit përfshijnë mbajtjen urinare, inkontinencën fekale (për shkak të ënjtjes dhe inflamacionit që prekin sfinkterin anal pas operacionit), gjakderdhjen dhe dhimbjen. Rreziku për këto komplikime është 3–6%, megjithëse inkontinenca fekale mund të jetë e përhershme në raste të rralla.[12]
  2. Dearterializimi transanal i hemorroideve i drejtuar me Doppler është një trajtim minimalisht invaziv që përdor ultratingujt Doppler për të lokalizuar me saktësi hyrjen arteriale të gjakut. Këto arterie më pas lidhen dhe indi i prolapsuar qepet përsëri në pozicionin e tij normal. Norma e rikthimit është pak më e lartë, por ka më pak komplikime krahasuar me hemorroidektominë.[1]
  3. Hemorroidektomia me stapler, e njohur edhe si hemorroidopeksia me stapler, përfshin heqjen e një pjese të madhe të indit hemorroidal të zmadhuar në mënyrë jonormale, e ndjekur nga rivendosja e indit hemorroidal të mbetur në pozicionin e tij normal anatomik. Zakonisht shkakton më pak dhimbje dhe shoqërohet me shërim më të shpejtë krahasuar me heqjen e plotë të hemorroideve.[1] Megjithatë, gjasat që hemorroidet simptomatike të rikthehen janë më të mëdha se pas hemorroidektomisë konvencionale,[52] ndaj kjo metodë zakonisht rekomandohet vetëm për sëmundjen e gradës II ose III.[6]

Është e vështirë të përcaktohet sa të përhapura janë hemorroidet, pasi shumë njerëz që vuajnë prej tyre nuk paraqiten te një ofrues i kujdesit shëndetësor.[22][25] Megjithatë, mendohet se hemorroidet simptomatike prekin të paktën 50% të popullsisë së SHBA-së gjatë një periudhe të jetës dhe se rreth 5% e popullsisë i ka ato në çdo moment të caktuar.[1] Sëmundja shfaqet me përafërsisht të njëjtën shpeshtësi te të dyja gjinitë,[1] ndërsa normat arrijnë kulmin te personat e moshës 45–65 vjeç.[5] Disa studime kanë zbuluar se hemorroidet janë të shpeshta te personat me status më të lartë socioekonomik,[2] por kjo mund të pasqyrojë dallimet në qasjen ndaj kujdesit shëndetësor dhe jo përhapjen reale.[20]

Rezultatet afatgjata janë përgjithësisht të mira, megjithëse disa njerëz mund të kenë përsëritje të episodeve simptomatike.[22] Vetëm një pjesë e vogël e personave përfundojnë duke pasur nevojë për ndërhyrje kirurgjikale.[2]

Miniaturë angleze e shekullit XI. Në të djathtë paraqitet një ndërhyrje për heqjen e hemorroideve.

Përmendja më e hershme e njohur e kësaj sëmundjeje gjendet në një papirus egjiptian të vitit 1700 p.e.s., i cili këshillon: "Duhet të përgatitësh një ilaç, një pomadë me fuqi të madhe mbrojtëse; gjethe akacie, të bluara, të shtypura e të ziera së bashku. Lyeje me të një rrip prej liri të hollë dhe vendose në anus, që ai të shërohet menjëherë."[21] Në vitin 460 p.e.s., korpusi hipokratik përshkruan një trajtim të ngjashëm me lidhjen moderne me unazë gome: "Edhe hemorroidet mund t’i trajtosh në të njëjtën mënyrë, duke i shpuar me gjilpërë dhe duke i lidhur me një fill shumë të trashë prej leshi; mos i lag me kompresa derisa të bien, dhe lër gjithmonë njërën; kur pacienti të shërohet, le të nisë një kurë me hellebore."[21] Hemorroidet mund të jenë përshkruar edhe në Bibël, ku përkthimet e hershme në anglisht përdorin formën tashmë të vjetruar "emerods".[5]

Celsi (25 p.e.s. – 14 e.s.) përshkroi procedurat e lidhjes dhe të heqjes kirurgjikale, si dhe diskutoi ndërlikimet e mundshme.[53] Galeni këshillonte ndërprerjen e lidhjes ndërmjet arterieve dhe venave, duke pretenduar se kjo pakësonte si dhimbjen, ashtu edhe përhapjen e gangrenës.[53] Samhita e Suśrutës (shekulli IV–V p.e.s.) i ngjan udhëzimeve të Hipokratit, por vë theksin te pastërtia e plagës.[21] Në shekullin XII, mjeku dhe filozofi hebre Meimonidi shkroi gjithashtu një traktat për hemorroidet me titull Mbi hemorroidet, pjesë të një serie shkrimesh të tij mjekësore.[54] Në shekullin XIII, kirurgë evropianë si Lanfranku i Milanos, Guy de Chauliac, Henri de Mondeville dhe John of Ardene shënuan përparim të madh në zhvillimin e teknikave kirurgjikale.[53]

Në Mesjetë, hemorroidet njiheshin edhe si mallkimi i Shën Fiacre-s, sipas një shenjtori të shekullit VI që i zhvilloi pasi punoi tokën me parmendë.[55] Përdorimi i parë i fjalës hemorrhoid në anglisht shfaqet në vitin 1398. Ajo rrjedh nga frëngjishtja e vjetër emorroides, nga latinishtja hæmorrhoida,[56] e cila, nga ana e saj, vjen nga greqishtja αἱμορροΐς (haimorrhois), "që rrjedh gjak", nga αἷμα (haima), "gjak",[57] dhe ῥόος (rhoos), "rrymë, rrjedhë, curril",[58] që rrjedh vetë nga ῥέω (rheo), "të rrjedhësh".[59]

Raste të njohura

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • Lojtari i bejsbollit dhe anëtari i Hall of Fame George Brett u hoq nga një ndeshje e Serive Botërore të vitit 1980 për shkak të dhimbjeve nga hemorroidet. Pas një ndërhyrjeje të vogël kirurgjikale, Brett u kthye për të luajtur në ndeshjen pasuese dhe bëri shaka: "Problemet e mia janë të gjitha pas meje".[60] Brett iu nënshtrua një tjetër operacioni për hemorroide pranverën pasuese.[61]
  • Komentatori politik konservator Glenn Beck [en] iu nënshtrua një operacioni për hemorroide dhe më pas e përshkroi përvojën e tij të pakëndshme në një video të vitit 2008, të ndjekur gjerësisht në YouTube.[62][63]
  • Ish-presidenti i SHBA-së Jimmy Carter iu nënshtrua një operacioni për hemorroide në vitin 1984.[64]
  • Lojtarët e kriketit Matthew Hayden [en] dhe Viv Richards [en] kanë vuajtur nga kjo gjendje.[65]
  • Gjatë Luftës së Dytë Botërore, nënkoloneli i ushtrisë amerikane Harold Cohen [en] u përzgjodh nga gjenerali George S. Patton [en] për të organizuar një sulm për të shpëtuar dhëndrin e Pattonit nga një kamp gjerman robërish; hemorroidet e penguan Cohenin ta drejtonte sulmin.[66] Patton e ekzaminoi vetë Cohenin dhe tha: "Qenka një bythë vërtet e mjerë".[67]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Lorenzo-Rivero, S (gusht 2009). "Hemorrhoids: diagnosis and current management". Am Surg (në anglisht). 75 (8): 635–42. doi:10.1177/000313480907500801. PMID 19725283. S2CID 220122385.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Beck, David E. (2011). The ASCRS textbook of colon and rectal surgery (në anglisht) (bot. 2nd). New York: Springer. fq. 175. ISBN 978-1-4419-1581-8. Arkivuar nga origjinali më 2014-12-30.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 "Hemorrhoids". National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (në anglisht). nëntor 2013. Arkivuar nga origjinali më 2016-01-26. Marrë më 2016-02-15.{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Sun, Z; Migaly, J (mars 2016). "Review of Hemorrhoid Disease: Presentation and Management". Clinics in Colon and Rectal Surgery (në anglisht). 29 (1): 22–29. doi:10.1055/s-0035-1568144. PMC 4755769. PMID 26929748.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Kaidar-Person, O; Person, B; Wexner, SD (janar 2007). "Hemorrhoidal disease: A comprehensive review" (PDF). Journal of the American College of Surgeons (në anglisht). 204 (1): 102–17. doi:10.1016/j.jamcollsurg.2006.08.022. PMID 17189119. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 2012-09-22.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Rivadeneira, DE; Steele, SR; Ternent, C; Chalasani, S; Buie, WD; Rafferty, JL; Standards Practice Task Force of The Shoqata Amerikane e Kirurgëve të Kolonit dhe Rektumit (shtator 2011). "Practice parameters for the management of hemorrhoids (revised 2010)". Diseases of the Colon and Rectum (në anglisht). 54 (9): 1059–64. doi:10.1097/DCR.0b013e318225513d. PMID 21825884. S2CID 29688768.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  7. ↑ Chen, Herbert (2010). Illustrative Handbook of General Surgery (në anglisht). Berlin: Springer. fq. 217. ISBN 978-1-84882-088-3.[lidhje e vdekur përfundimisht]
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Schubert, MC; Sridhar, S; Schade, RR; Wexner, SD (korrik 2009). "What every gastroenterologist needs to know about common anorectal disorders". World J Gastroenterol (në anglisht). 15 (26): 3201–09. doi:10.3748/wjg.15.3201. ISSN 1007-9327. PMC 2710774. PMID 19598294.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  9. ↑ Hawkins, Alexander T.; Davis, Bradley R.; Bhama, Anuradha R.; Fang, Sandy H.; Dawes, Aaron J.; Feingold, Daniel L.; Lightner, Amy L.; Paquette, Ian M.; Clinical Practice Guidelines Committee of the American Society of Colon and Rectal Surgeons (2024). "The American Society of Colon and Rectal Surgeons clinical practice guidelines for the management of hemorrhoids". Diseases of the Colon & Rectum (në anglisht). 67 (5): 614–623.
  10. ↑ Peery, Anne F.; Sandler, Robert S.; Galanko, Joseph A.; Bresalier, Robert S.; Figueiredo, Jane C.; Ahnen, Dennis J.; Barry, Elizabeth L.; Baron, John A. (2015). "Risk factors for hemorrhoids on screening colonoscopy". PLOS One (në anglisht). 10 (9): e0139100.
  11. 1 2 3 4 Hollingshead, JR; Phillips, RK (janar 2016). "Haemorrhoids: modern diagnosis and treatment". Postgraduate Medical Journal (në anglisht). 92 (1083): 4–8. doi:10.1136/postgradmedj-2015-133328. PMID 26561592. S2CID 207022763.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  12. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Ashburn, Jean H. (2025-08-18). "Hemorrhoidal Disease: A Review". JAMA (në anglisht). doi:10.1001/jama.2025.13083.
  13. 1 2 "Hemorrhoidal Artery Embolization (HAE)". www.uclahealth.org (në anglisht). Marrë më 2024-07-18.
  14. 1 2 UCLA Health (2024-06-24). Hemorrhoidal Artery Embolization Minimally Invasive Treatment for Symptomatic Internal Hemorrhoids (në anglisht). Marrë më 2024-07-18 – nëpërmjet YouTube.
  15. 1 2 Makris, Gregory C.; Thulasidasan, Narayan; Malietzis, George; Kontovounisios, Christos; Saibudeen, Affan; Uberoi, Raman; Diamantopoulos, Athanasios; Sapoval, Marc; Vidal, Vincent (janar 2021). "Catheter-Directed Hemorrhoidal Dearterialization Technique for the Management of Hemorrhoids: A Meta-Analysis of the Clinical Evidence". Journal of Vascular and Interventional Radiology (në anglisht). 32 (8): 1119–1127. doi:10.1016/j.jvir.2021.03.548. ISSN 1051-0443. PMID 33971251.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  16. 1 2 3 Ambe, P. C.; Martin-Martin, G. P.; Vasas, N.; Piponski, I.; Roman, I. H.; Hernandez, J. D. P.; Ma, H.; Lin, H.C.; Weyand, G.; Mazlan, L.; García Flórez, L. J.; Wolff, K.; Dessily, M.; Wang, C.; Dobricanin, V. (2024-11-23). "Best clinical practice recommendations for the management of symptomatic hemorrhoids via laser hemorrhoidoplasty: the LHP recommendations". Techniques in Coloproctology (në anglisht). 29 (1): 2. doi:10.1007/s10151-024-03022-1. ISSN 1128-045X. PMC 11585511. PMID 39579281.
  17. 1 2 3 Lie, Hendry; Caesarini, Evelyn Franca; Purnama, Antonius Agung; Irawan, Andry; Sudirman, Taufik; Jeo, Wifanto Saditya; Budiono, Bernardus Parish; Prabowo, Erik; Rivai, M. Iqbal; Sitepu, Ryanto Karobuana (2022-12-01). "Laser hemorrhoidoplasty for hemorrhoidal disease: a systematic review and meta-analysis". Lasers in Medical Science (në anglisht). 37 (9): 3621–3630. doi:10.1007/s10103-022-03643-8. ISSN 1435-604X.
  18. ↑ Poskus, Tomas; Danys, Donatas; Makunaite, Gabija; Mainelis, Antanas; Mikalauskas, Saulius; Poskus, Eligijus; Jotautas, Valdemaras; Dulskas, Audrius; Jasiunas, Eugenijus; Strupas, Kestutis (2020-03-01). "Results of the double-blind randomized controlled trial comparing laser hemorrhoidoplasty with sutured mucopexy and excisional hemorrhoidectomy". International Journal of Colorectal Disease (në anglisht). 35 (3): 481–490. doi:10.1007/s00384-019-03460-6. ISSN 1432-1262.
  19. 1 2 Cheng, Po-Lung; Chen, Chang-Cyuan; Chen, Jian-Syun; Wei, Po-Li; Huang, Yan-Jiun (2024-11-01). "Diode laser hemorrhoidoplasty versus conventional Milligan-Morgan and Ferguson hemorrhoidectomy for symptomatic hemorrhoids: Meta-analysis". Asian Journal of Surgery (në anglisht). 47 (11): 4681–4690. doi:10.1016/j.asjsur.2024.04.156. ISSN 1015-9584.
  20. 1 2 Lohsiriwat, Varut (2012). "Hemorrhoids: From basic pathophysiology to clinical management". World Journal of Gastroenterology (në anglisht). 18 (17): 2009–2017. doi:10.3748/wjg.v18.i17.2009. PMC 3342598. PMID 22563187.
  21. 1 2 3 4 Ellesmore, Windsor (2002). "Surgical History of Haemorrhoids". përmbledhur nga Charles MV (red.). Surgical Treatment of Haemorrhoids (në anglisht). London: Springer.{{cite book}}: Mirëmbajtja CS1: Vendodhja e shtëpisë botuese (lidhja)
  22. 1 2 3 4 5 Davies, RJ (qershor 2006). "Haemorrhoids". Clinical Evidence (në anglisht). 74 (15): 711–24. PMID 16973032. Arkivuar nga origjinali më 2013-05-20.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  23. 1 2 3 4 5 Dayton, Peter F. Lawrence, Richard Bell, Merril T. (2006). Essentials of general surgery (në anglisht) (bot. 4th). Philadelphia; Baltimore: Williams & Wilkins. fq. 329. ISBN 978-0-7817-5003-5. Arkivuar nga origjinali më 2017-09-08.{{cite book}}: Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve (lidhja)
  24. ↑ Azimuddin, Indru Khubchandani, Nina Paonessa, Khawaja (2009). Surgical treatment of hemorrhoids (në anglisht) (bot. 2nd). New York: Springer. fq. 21. ISBN 978-1-84800-313-2. Arkivuar nga origjinali më 2017-09-08.{{cite book}}: Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve (lidhja)
  25. 1 2 Reese, GE; von Roon, AC; Tekkis, PP (2009-01-29). "Haemorrhoids". Clinical Evidence (në anglisht). 2009. PMC 2907769. PMID 19445775.
  26. ↑ Bland, Kirby I.; Sarr, Michael G.; Büchler, Markus W.; Csendes, Attila; Garden, Oliver James; Wong, John (2008). General Surgery: Principles and International Practice (në anglisht). Springer Science & Business Media. fq. 857. ISBN 978-1-84628-832-6. Arkivuar nga origjinali më 2017-08-11.
  27. ↑ Bernstein, Melissa; Luggen, Ann Schmidt (2011-01-28). Nutrition for the Older Adult (në anglisht). Jones & Bartlett Publishers. fq. 116. ISBN 978-1-4496-6396-4. Marrë më 2023-07-06.
  28. ↑ National Digestive Diseases Information Clearinghouse (nëntor 2004). "Hemorrhoids". National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), NIH (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 2010-03-23. Marrë më 2010-03-18.{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  29. ↑ Frank J Domino (2012). The 5-Minute Clinical Consult 2013 (Griffith's 5 Minute Clinical Consult) (në anglisht). Hagerstown, MD: Lippincott Williams & Wilkins. fq. 572. ISBN 978-1-4511-3735-4. Arkivuar nga origjinali më 2017-09-08.
  30. ↑ Glass, Jill C. Cash, Cheryl A. (2010-11-18). Family practice guidelines (në anglisht) (bot. 2nd). New York: Springer. fq. 665. ISBN 978-0-8261-1812-7. Arkivuar nga origjinali më 2017-09-08.{{cite book}}: Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve (lidhja)
  31. 1 2 Alonso-Coello, P.; Guyatt, G. H.; Heels-Ansdell, D.; Johanson, J. F.; Lopez-Yarto, M.; Mills, E.; Zhuo, Q.; Alonso-Coello, Pablo (2005). Alonso-Coello, Pablo (red.). "Laxatives for the treatment of hemorrhoids". Cochrane Database Syst Rev (në anglisht). 2010 (4) CD004649. doi:10.1002/14651858.CD004649.pub2. PMC 9036624. PMID 16235372.
  32. ↑ Lang, DS; Tho, PC; Ang, EN (dhjetor 2011). "Effectiveness of the Sitz bath in managing adult patients with anorectal disorders". Japan Journal of Nursing Science (në anglisht). 8 (2): 115–28. doi:10.1111/j.1742-7924.2011.00175.x. PMID 22117576.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  33. 1 2 Davis, BR; Lee-Kong, SA; Migaly, J; Feingold, DL; Steele, SR (mars 2018). "The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids". Diseases of the Colon and Rectum (në anglisht). 61 (3): 284–92. doi:10.1097/DCR.0000000000001030. PMID 29420423. S2CID 4198610.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  34. 1 2 Davis, BR; Lee-Kong, SA; Migaly, J; Feingold, DL; Steele, SR (mars 2018). "The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids". Diseases of the Colon and Rectum (Professional society guidelines) (në anglisht). 61 (3): 284–292. doi:10.1097/DCR.0000000000001030. PMID 29420423. S2CID 4198610.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  35. ↑ "Balsam of Peru contact allergy" (në anglisht). Dermnetnz.org. 2013-12-28. Arkivuar nga origjinali më 2014-03-05. Marrë më 2014-03-05.
  36. ↑ Beck, David E.; Roberts, Patricia L.; Saclarides, Theodore J.; Senagore, Anthony J.; Stamos, Michael J.; Nasseri, Yosef (2011). The ASCRS Textbook of Colon and Rectal Surgery: Second Edition (në anglisht). Springer. ISBN 978-1-4419-1581-8. Arkivuar nga origjinali më 2014-07-04.
  37. ↑ Alonso-Coello P, Zhou Q, Martinez-Zapata MJ, etj. (gusht 2006). "Meta-analysis of flavonoids for the treatment of haemorrhoids". Br J Surg (në anglisht). 93 (8): 909–20. doi:10.1002/bjs.5378. PMID 16736537. S2CID 45532404.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  38. ↑ Quijano, CE; Abalos, E (2005-07-20). "Conservative management of symptomatic and/or complicated haemorrhoids in pregnancy and the puerperium". Cochrane Database of Systematic Reviews (në anglisht). 2012 (3) CD004077. doi:10.1002/14651858.CD004077.pub2. PMC 8763308. PMID 16034920.
  39. ↑ Gan, Tao; Liu, Yue-dong; Wang, Yiping; Yang, Jinlin (2010-10-06). "Traditional Chinese Medicine herbs for stopping bleeding from haemorrhoids". Cochrane Database of Systematic Reviews (në anglisht) (10) CD006791. doi:10.1002/14651858.cd006791.pub2. PMID 20927750.
  40. ↑ Perera, Nirmal; Liolitsa, Danae; Iype, Satheesh; Croxford, Anna; Yassin, Muhammed; Lang, Peter; Ukaegbu, Obioha; van Issum, Christopher (2012-08-15). "Phlebotonics for haemorrhoids". Cochrane Database of Systematic Reviews (në anglisht) (8) CD004322. doi:10.1002/14651858.CD004322.pub3. PMC 11930390. PMID 22895941. S2CID 28445593.
  41. ↑ Higuero, T; Abramowitz, L; Castinel, A; Fathallah, N; Hemery, P; Laclotte Duhoux, C; Pigot, F; Pillant-Le Moult, H; Senéjoux, A; Siproudhis, L; Staumont, G; Suduca, JM; Vinson-Bonnet, B (qershor 2016). "Guidelines for the treatment of hemorrhoids (short report)". Journal of Visceral Surgery (Professional society guidelines) (në anglisht). 153 (3): 213–8. doi:10.1016/j.jviscsurg.2016.03.004. PMID 27209079.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  42. ↑ Trompetto, M.; Clerico, G.; Cocorullo, G. F.; Giordano, P.; Marino, F.; Martellucci, J.; Milito, G.; Mistrangelo, M.; Ratto, C. (2015-09-24). "Evaluation and management of hemorrhoids: Italian society of colorectal surgery (SICCR) consensus statement". Techniques in Coloproctology (në anglisht). 19 (10): 567–575. doi:10.1007/s10151-015-1371-9. hdl:10447/208054. PMID 26403234. S2CID 30827065.
  43. 1 2 Tan, Varen Zhi Zheng; Peck, Ern-wei; Sivarajah, Sharmini S.; Tan, Winson J.; Ho, Leonard M. L.; Ng, Jia-Lin; Chong, Cheryl; Aw, Darius; Mainza, Franky; Foo, Fung-Joon; Koh, Frederick H. (2022-08-01). "Systematic review and meta-analysis of postoperative pain and symptoms control following laser haemorrhoidoplasty versus Milligan-Morgan haemorrhoidectomy for symptomatic haemorrhoids: a new standard". International Journal of Colorectal Disease (në anglisht). 37 (8): 1759–1771. doi:10.1007/s00384-022-04225-4. ISSN 1432-1262. PMC 9388431. PMID 35906356.
  44. ↑ Wee, Ian Jun Yan; Koo, Chee Hoe; Seow-En, Isaac; Ng, Yvonne Ying Ru; Lin, Wenjie; Tan, Emile John Kwong-Wei (2023-01-03). "Laser hemorrhoidoplasty versus conventional hemorrhoidectomy for grade II/III hemorrhoids: a systematic review and meta-analysis". Annals of Coloproctology (në anglisht). 39 (1): 3–10. doi:10.3393/ac.2022.00598.0085. ISSN 2287-9714. PMC 10009065. PMID 36593573.
  45. ↑ Misra, MC; Imlitemsu (2005). "Drug treatment of haemorrhoids". Drugs (në anglisht). 65 (11): 1481–91. doi:10.2165/00003495-200565110-00003. PMID 16134260. S2CID 33128093.
  46. 1 2 "Hemorrhoidal artery embolization a nonsurgical approach to internal hemorrhoids treatment | UCLA Health". www.uclahealth.org (në anglisht). Marrë më 2025-07-20.
  47. ↑ Pescatori, M; Gagliardi, G (mars 2008). "Postoperative complications after procedure for prolapsed hemorrhoids (PPH) and stapled transanal rectal resection (STARR) procedures". Techniques in Coloproctology (në anglisht). 12 (1): 7–19. doi:10.1007/s10151-008-0391-0. PMC 2778725. PMID 18512007.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  48. ↑ Ommer, A; Wenger, FA; Rolfs, T; Walz, MK (nëntor 2008). "Continence disorders after anal surgery—a relevant problem?". International Journal of Colorectal Disease (në anglisht). 23 (11): 1023–31. doi:10.1007/s00384-008-0524-y. PMID 18629515. S2CID 7247471.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  49. 1 2 Lagares-Garcia, JA; Nogueras, JJ (dhjetor 2002). "Anal stenosis and mucosal ectropion". The Surgical Clinics of North America (në anglisht). 82 (6): 1225–31, vii. doi:10.1016/s0039-6109(02)00081-6. PMID 12516850.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  50. ↑ Shanmugam, V; Thaha, MA; Rabindranath, KS; Campbell, KL; Steele, RJ; Loudon, MA (2005-07-20). "Rubber band ligation versus excisional haemorrhoidectomy for haemorrhoids". Cochrane Database of Systematic Reviews (në anglisht). 2011 (3) CD005034. doi:10.1002/14651858.CD005034.pub2. PMC 8860341. PMID 16034963.
  51. ↑ Ratnasingham, K; Uzzaman, M; Andreani, SM; Light, D; Patel, B (2010). "Meta-analysis of the use of glyceryl trinitrate ointment after haemorrhoidectomy as an analgesic and in promoting wound healing". International Journal of Surgery (në anglisht). 8 (8): 606–11. doi:10.1016/j.ijsu.2010.04.012. PMID 20691294.
  52. ↑ Jayaraman, S; Colquhoun, PH; Malthaner, RA (2006-10-18). "Stapled versus conventional surgery for hemorrhoids". Cochrane Database of Systematic Reviews (në anglisht). 2010 (4) CD005393. doi:10.1002/14651858.CD005393.pub2. PMC 8887551. PMID 17054255.
  53. 1 2 3 Agbo, Indru Khubchandani (2011-01-01). "Surgical management of hemorrhoids". Journal of Surgical Technique and Case Report (në anglisht). 3 (2): 68–75. doi:10.4103/2006-8808.92797. PMC 3296437. PMID 22413048.
  54. ↑ Ferrario, Gabriele; Kozodoy, Maud (2021), "Science and Medicine", përmbledhur nga Lieberman, Phillip I. (red.), The Cambridge History of Judaism: Volume 5: Jews in the Medieval Islamic World, The Cambridge History of Judaism (në anglisht), vëll. 5, Cambridge: Cambridge University Press, fq. 849, ISBN 978-0-521-51717-1, marrë më 2025-07-14
  55. ↑ Cataldo, Peter (2005). "Hemorrhoids" (në anglisht). Arlington Heights, IL: Shoqata Amerikane e Kirurgëve të Kolonit dhe Rektumit. Arkivuar nga origjinali më 2013-12-03. Marrë më 2013-09-30.
  56. ↑ hæmorrhoida Arkivuar 2011-02-25 tek Wayback Machine, Charlton T. Lewis, Charles Short, A Latin Dictionary, në Perseus Digital Library
  57. ↑ αἷμα Arkivuar 2011-06-05 tek Wayback Machine, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, në Perseus Digital Library
  58. ↑ ῥόος Arkivuar 2011-06-05 tek Wayback Machine, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, në Perseus Digital Library
  59. ↑ ῥέω Arkivuar 2011-06-05 tek Wayback Machine, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, në Perseus Digital Library
  60. ↑ Dick Kaegel (2009-03-05). "Memories fill Kauffman Stadium". Major League Baseball (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 2011-06-05.
  61. ↑ "Brett in Hospital for Surgery". The New York Times (në anglisht). Associated Press. 1981-03-01. Arkivuar nga origjinali më 2009-02-11.
  62. ↑ "Glenn Beck: Put the 'Care' Back in Health Care". ABC Good Morning America (në anglisht). 2008-01-08. Arkivuar nga origjinali më 2012-11-28. Marrë më 2012-09-17.
  63. ↑ "Beck From the Dead". YouTube (Mr·Beck speaking from home shortly after hospital) (në anglisht). GlennBeckVideos. 2008-01-03. Arkivuar nga origjinali më 2016-03-09.
  64. ↑ "Carter Leaves Hospital". The New York Times (në anglisht). 1984-01-19. Arkivuar nga origjinali më 2014-03-09. Marrë më 2013-09-12.
  65. ↑ "The Five: Wounded pride". The Sydney Morning Herald (në anglisht). 2009-12-12. Arkivuar nga origjinali më 2017-02-03. Marrë më 2016-04-24.
  66. ↑ "Harold Cohen" (PDF). Journal of the Orders and Medals Society of America (në anglisht). 48 (3): 10. 1997.
  67. ↑ Baron, Richard; Baum, Abe; Goldhurst, Richard (1981). Raid!: the untold story of Patton's secret mission (në anglisht). Putnam. fq. 20. ISBN 978-0-399-12597-3.

Lidhje të jashtme

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • Davis, BR; Lee-Kong, SA; Migaly, J; Feingold, DL; Steele, SR (mars 2018). "The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids". Diseases of the Colon and Rectum (në anglisht). 61 (3): 284–292. doi:10.1097/DCR.0000000000001030. PMID 29420423. S2CID 4198610.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)