SCORM
SCORM (ඉංග්‍රීසි: Sharable Content Object Reference Model) යනු වෙබ් පාදක විද්‍යුත් ඉගෙනුම් අන්තර්ගත නිර්මාණය කිරීම, ඇසුරුම් කිරීම සහ විවිධ ඉගෙනුම් කළමනාකරණ පද්ධති අතර භාවිත කිරීම සඳහා වූ තාක්ෂණික ප්‍රමිතීන් හා පිරිවිතර ඒකාබද්ධ කරන යොමු ආකෘතියකි. එය ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ Advanced Distributed Learning (ADL) වැඩසටහන මගින් සංවර්ධනය කරන ලදී.[1]
SCORM මගින් ඉගෙනුම් අන්තර්ගතය සහ එය ක්‍රියාත්මක කරන ඉගෙනුම් කළමනාකරණ පද්ධතියක් (Learning Management System; LMS) අතර දත්ත හුවමාරු වන ආකාරය නිර්වචනය කෙරේ. එමෙන්ම අන්තර්ගතය වෙනත් පද්ධතියකට මාරු කළ හැකි පැකේජයක් ලෙස සකස් කරන ආකාරය ද එයින් දක්වයි.[2]
පසුබිම සහ අරමුණ
[සංස්කරණය]SCORM හි මූලික සංකල්පය වන්නේ ඉගෙනුම් අන්තර්ගතය නැවත භාවිත කළ හැකි කුඩා ඒකක ලෙස සංවිධානය කිරීමයි. එවැනි ඒකකයක් Sharable Content Object හෙවත් SCO ලෙස හැඳින්වේ. විවිධ සැපයුම්කරුවන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද ඒකක එකතු කර ඉගෙනුම් අත්දැකීමක් ගොඩනැගීම මෙහි අරමුණකි.[1]
SCORM සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාධීනව නිර්මාණය කළ තනි ප්‍රමිතියක් නොවේ. එය Aviation Industry CBT Committee (AICC), IMS Global Learning Consortium සහ IEEE Learning Technology Standards Committee වැනි ආයතන සංවර්ධනය කළ පිරිවිතර ඒකාබද්ධ කර භාවිත කිරීම සඳහා වූ රාමුවකි.[1]
තාක්ෂණික ව්‍යුහය
[සංස්කරණය]SCORM 2004 හි ප්‍රධාන කොටස් තුන වන්නේ අන්තර්ගත එකලස් කිරීමේ ආකෘතිය, ධාවනකාල පරිසරය සහ අනුක්‍රමණය හා සංචලනය යන කොටස් වේ.[1]
අන්තර්ගත එකලස් කිරීම සහ ඇසුරුම් කිරීම
[සංස්කරණය]Content Aggregation Model (CAM) මගින් ඉගෙනුම් සම්පත් සංවිධානය කිරීම සහ පැකේජයක් ලෙස හුවමාරු කිරීම විස්තර කෙරේ. SCORM අන්තර්ගතය ZIP ගොනුවක් ලෙස බෙදාහැරිය හැකි අතර, එම පැකේජයේ මූල නාමාවලියෙහි imsmanifest.xml නම් XML ගොනුවක් තිබිය යුතුය.
මෙම ගොනුව තුළ පාඨමාලාවේ සංවිධානය, අන්තර්ගත සම්පත්, එක් එක් ඒකකය ආරම්භ කිරීමට අවශ්‍ය තොරතුරු සහ අවශ්‍ය විට පාරදත්ත අඩංගු වේ. ඉගෙනුම් කළමනාකරණ පද්ධතිය මෙම තොරතුරු භාවිතයෙන් පැකේජයේ අන්තර්ගතය හඳුනාගෙන ඉදිරිපත් කරයි.[2]
ධාවනකාල පරිසරය
[සංස්කරණය]Run-Time Environment (RTE) මගින් ඉගෙනුම් ඒකකයක් ආරම්භ කරන ආකාරය සහ එය ඉගෙනුම් කළමනාකරණ පද්ධතිය සමඟ සන්නිවේදනය කරන ආකාරය නිර්වචනය කෙරේ. වෙබ් බ්‍රවුසරය තුළ ක්‍රියාත්මක වන අන්තර්ගතය, පද්ධතිය සපයන JavaScript පාදක යෙදුම් ක්‍රමලේඛන අතුරුමුහුණතක් (API) හරහා දත්ත කියවීම හා ලිවීම සිදු කරයි.[2]
හුවමාරු කළ හැකි දත්ත අතර පහත කරුණු ඇතුළත් වේ:
- ඉගෙනුම් ඒකකය සම්පූර්ණ කළ තත්ත්වය;
- ඇගයීමකින් සමත් හෝ අසමත් වූ තත්ත්වය;
- ඉගෙනුම්කරු ලබාගත් ලකුණු;
- ඉගෙනුම් ඒකකය සඳහා ගත කළ කාලය;
- නැවත ඉගෙනීම ආරම්භ කිරීමට භාවිත කළ හැකි ස්ථාන සලකුණ.
මෙම දත්ත හුවමාරුව සඳහා SCORM තුළ නිර්වචනය කළ දත්ත ආකෘතියක් භාවිත වේ.[2]
අනුක්‍රමණය සහ සංචලනය
[සංස්කරණය]Sequencing and Navigation මගින් ඉගෙනුම්කරු එක් ක්‍රියාකාරකමකින් තවත් ක්‍රියාකාරකමකට යන ආකාරය පාලනය කරන නීති නිර්වචනය කෙරේ. SCORM 2004 මගින් හඳුන්වා දුන් මෙම හැකියාව, ඉගෙනුම්කරුගේ පෙර ක්‍රියාකාරකම් සහ ප්‍රතිඵල අනුව ඊළඟට ඉදිරිපත් කළ යුතු අන්තර්ගතය තීරණය කිරීමට භාවිත කළ හැකිය.
නිදසුනක් ලෙස, යම් විෂය කොටසක් ප්‍රමාණවත් ලෙස අවබෝධ කර නොගත් ඉගෙනුම්කරුවකුට එම කොටසට අදාළ අතිරේක අන්තර්ගතය ලබාදීම සඳහා නීති සකස් කළ හැකිය.[1]
ඉතිහාසය සහ සංස්කරණ
[සංස්කරණය]SCORM හි මුල් නිකුතුව 2000 වසරේදී හඳුන්වා දෙන ලදී. එහි ප්‍රධාන නිකුතු පහත දැක්වේ.[3]
| නිකුතුව | නිකුත් කළ කාලය |
|---|---|
| SCORM 1.0 | 2000 ජනවාරි |
| SCORM 1.1 | 2001 ජනවාරි |
| SCORM 1.2 | 2001 ඔක්තෝබර් |
| SCORM 2004 පළමු සංස්කරණය | 2004 ජනවාරි |
| SCORM 2004 දෙවන සංස්කරණය | 2004 ජූලි |
| SCORM 2004 තෙවන සංස්කරණය | 2006 ඔක්තෝබර් |
| SCORM 2004 සිව්වන සංස්කරණය | 2009 මාර්තු |
SCORM 1.0 මූලික රාමුවක් ඉදිරිපත් කළ අතර, SCORM 1.1 ක්‍රියාත්මක කළ හැකි පිරිවිතරයක් ලෙස එය වර්ධනය කළේය. SCORM 1.2 පුළුල් ලෙස භාවිතයට ගැනුණු නිකුතුවක් විය. SCORM 2004 මගින් අන්තර්ගත ඒකක අතර අනුක්‍රමණය සහ සංචලනය සඳහා පිරිවිතර හඳුන්වා දුන් අතර, පසුකාලීන සංස්කරණ මගින් එම නීතිවල අපැහැදිලි කරුණු සහ අන්තර්ක්‍රියාකාරීත්වය වැඩිදියුණු කරන ලදී.[3]
සීමාවන්
[සංස්කරණය]SCORM හි සාම්ප්‍රදායික ධාවනකාල සන්නිවේදනය වෙබ් බ්‍රවුසරය සහ JavaScript අතුරුමුහුණත මත පදනම් වේ. එබැවින් ඉගෙනුම් අන්තර්ගතය සහ එයට සම්බන්ධ ධාවනකාල සේවාව වෙනස් වෙබ් වසම්වල පවතින විට, බ්‍රවුසර ආරක්ෂණ සීමා හේතුවෙන් සන්නිවේදන ගැටලු ඇති විය හැකිය.[1]
එමෙන්ම අන්තර්ගත පැකේජය සහ ඉගෙනුම් කළමනාකරණ පද්ධතිය අතර අනුකූලතාව සලකා බැලීමේදී භාවිත කරන SCORM නිකුතුව හඳුනාගැනීම වැදගත් වේ. SCORM 1.2 සහ SCORM 2004 අතර, විශේෂයෙන් අනුක්‍රමණය හා සංචලනය සම්බන්ධ හැකියාවල වෙනස්කම් පවතී.[3]
ආශ්‍රිත තාක්ෂණ
[සංස්කරණය]Experience API හෙවත් xAPI යනු ඉගෙනුම් අත්දැකීම් පිළිබඳ දත්ත සටහන් කිරීම හා හුවමාරු කිරීම සඳහා භාවිත වන වෙනත් පිරිවිතරයකි. එහිදී අත්දැකීම් හෝ සිදුවීම් පිළිබඳ තොරතුරු ප්‍රකාශන (statements) ලෙස නිරූපණය කෙරේ. එම දත්ත Learning Record Store (LRS) නම් දත්ත ගබඩාවකට යැවීමට සහ එයින් ලබාගැනීමට හැකිය.[4][5]
ආශ්‍රිත ලිපි
[සංස්කරණය]- විද්‍යුත් ඉගෙනුම
- ඉගෙනුම් කළමනාකරණ පද්ධතිය
- අධ්‍යාපන තාක්ෂණය
- Experience API
මූලාශ්‍ර
[සංස්කරණය]- 1 2 3 4 5 6 Schawn Thropp; Tyde Richards. "SCORM as Technical Framework for Web-based Learning". World Wide Web Consortium (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 2026-10-09.
- 1 2 3 4 "A Technical Overview of the SCORM Standard". SCORM.com (ඉංග්‍රීසි බසින්). Rustici Software. සම්ප්‍රවේශය 2026-10-09.
- 1 2 3 "A timeline and description of the eLearning standards". SCORM.com (ඉංග්‍රීසි බසින්). Rustici Software. සම්ප්‍රවේශය 2026-10-09.
- ↑ "Experience API — Data". GitHub (ඉංග්‍රීසි බසින්). Advanced Distributed Learning. සම්ප්‍රවේශය 2026-10-09.
- ↑ "xAPI Lab". GitHub (ඉංග්‍රීසි බසින්). Advanced Distributed Learning. සම්ප්‍රවේශය 2026-10-09.
