1874.

1874.. po kalendarima
Gregorijanski	1874.. (MDCCCLXXIV)
Ab urbe condita	2627.
Islamski	1290–1291.
Iranski	1252–1253.
Hebrejski	5634–5635.
Bizantski	7382–7383.
Koptski	1590–1591.
	Hindu kalendari
• Vikram Samvat	1929–1930.
• Shaka Samvat	1796–1797.
• Kali Yuga	4975–4976.
	Kineski
• Kontinualno	4510–4511.
• 60 godina	Yang Drvo Pas; (od kineske Ng.)
Holocenski kalendar	11874.
	p • r • u
	Podrobnije: Kalendarska era

Milenijum:	2. milenijum
Vjekovi:	18. vijek – 19. vijek – 20. vijek
Decenija:	1840-e 1850-e 1860-e – 1870-e – 1880-e 1890-e 1900-e
Godine:	1871 1872 1873 – 1874 – 1875 1876 1877

Ovo je članak o godini 1874.

Godina 1874 (MDCCCLXXIV) je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom kalendaru, odn. redovna godina koja počinje u utorak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

Događaji

Januar/Siječanj

1. 1. (20. 12. 1873. po j.k.) - Zakon o preustrojstvu Velike škole u Beogradu (novi stručni predmeti, Filozofski fakultet podeljen u istorijsko-filološki i prirodno-matematički).
5. 1. - Car i kralj Franjo Josip potpisao zakonski članak o osnivanju Zagrebačkog sveučilišta.
5. 1. - Island dobio ustav i ograničenu samoupravu od Danske.
5. 1. (24. 12. 1873. po j.k.) - Zakon o šest dana zemlje - seljak u Srbiji ne sme zadužiti ni otuđiti zemlju površine šest dana oranja (oko 3,453 ha).
9. 1. (28. 12. 1873. po j.k.) - Ugarske vlasti prekinule izbore u Pančevu, kako bi sprečile izbor Polit-Desančića - ali 14. (26.) marta je ipak pobedio velikom većinom^[1].
10. 1. - Donesen zakon po kojem hrvatski sabor može pozvati bana na odgovornost^[2].
10. 1. - Izbori u Nemačkom Carstvu: većina za razne liberale.
12. 1. (31. 12. 1873. po j.k.) - U Srbiji uspostavljen Fond za podizanje "apsanskih zavedenja" (modernih zatvora) i donesen Zakon o potpomaganju industrijskih preduzeća (predviđen sistem koncesija).
13. 1. - Vojna reforma Aleksandra II (→ ru Wiki), koju sprovodi vojni ministar Dmitrij Miljutin: uvedena opšta vojna obaveza.
januar - Svetozar Marković zatvoren zbog pisanja njegovih novina "Javnost" - osuđen na devet meseci zatvora, novine zabranjene.
20. 1. - Potpisan Pangkorski ugovor između Britanaca i sultana malajske države Perak - osnova za britansku vlast na tom poluostrvu.
23. 1. - Britanski princ Alfred se u Sankt Petersburgu oženio ruskom velikom kneginjom Marijom Aleksandrovnom (baba i deda po majci jugoslovenske kraljice Marije).
23. 1. - Kulturkampf: u Pruskoj donesen zakon o obaveznom građanskom braku, omogućen i razvod.
31. 1. - Treći Anglo-ašanti rat: Bitka kod Amoafula je odlučujuća britanska pobeda.

Februar/Veljača

3. 2. - Umro havajski kralj Lunalilo, za njegovog naslednika će 12. 2. biti izabran Kalākaua (do 1891).
4. 2. - Britanci zauzeli Kumasi, glavni grad Ašanti carstva, i razorili ga.
8. 2. - Praizvedba opere Musorgskog "Boris Godunov" u Sankt Petersburgu.
16. 2. - Pobuna u Sagi nezadovoljnih političara i bivših samuraja protiv japanske vlade - ugušena za par nedelja.
31. 1. - 17. 2. - Izbori u Ujedinjenom Kraljevstvu: pobeda Disraelijevih konzervativaca, iako su dobili manje glasova od liberala; u parlament ušli i irski nacionalisti.
21. 2. - Nakon Gladstonea, Benjamin Disraeli novi britanski premijer (do 1880).
21. 2. - Treći karlistički rat u Španiji: karlisti započeli neuspešnu opsadu Bilbaoa (do 2. maja).
24. 2. (kalendar?) - Osnovan Niški komitet, tajna srpska organizacija za oslobođenje od Turaka.
26. 2. - Osnovan Sbor liečnikâ kraljevina Hrvatske i Slavonije (danas Hrvatski liječnički zbor).
28. 2. - Zakon o preuređenju Stola sedmorice kojim je ban prestao biti njegov predsjednik i zakon o "vlasti sudačkoj", po kojem je pravosuđe odvojeno i nezavisno od uprave^[2]. Pri Stolu sedmorice ove godine osnovan Krajiški odsjek.

Mart/Ožujak

3. 3. - Novi zakon o zadrugama u Hrvatskoj.
14. 3. - Karlistički rat, katalonski front: potučene vladine snage koje su pokušale deblokirati grad Olot - karlisti zauzimaju mesto dva dana kasnije i u njemu postavljaju svoju vladu.
mart - Mladi Mihajlo Pupin stigao u Njujork.
15. 3. - Drugi Sajgonski ugovor između Vijetnama i Francuske: priznata ranija francuska zauzeća, Crvena reka i tri grada otvoreni za trgovinu.
18. 3. - Englezi u Dresdenu osnovali Dresden English Football Club, verovatno prvi fudbalski klub u kontinentalnoj Evropi.
mart, krajem - Turska pod pritiskom velikih sila prihvatila železničku vezu sa Srbijom kod Aleksinca, ali bez određivanja roka gradnje^[3].

April/Travanj

5. 4. - Praizvedba Štrausove operete "Šišmiš" u Beču.
15. 4. - Britanski oficir Charles George Gordon postaje guverner provincije Ekvatorija u egipatskoj službi (do 1876).
15. 4. - 15. 5. - Izložba mladih slikara impresionista u Parizu, na kojoj je izložena i Moneova "Impresija, izlazak sunca" - iz podsmešljive kritike Louisa Leroya preuzet pojam impresionizam (mada je korišćen i ranije).
15. 4. - 15. 5. - Brooks–Baxterov rat u Little Rock, Arkansas, oružani sukob usled spornih izbora za guvernera 1872. - znatno oslabljena Republikanska stranka u Arkanzasu, kraj Rekonstrukcije, demokrati će vladati 90 godina.
19. 4. - Potpuna revizija Ustava Švajcarske - demokratija, sekularizam.
30. 4. (18. 4. po j.k.) - Knez Milan stigao u posetu Carigradu (do 16. 5.), gde se sastao i sa sultanom Abdul Azizom - srpskoj delegaciji ukazane mnoge počasti, ali domaćini ne žele da govore o pitanju Malog Zvornika i Sakara.
proleće - Britanski oficir Walter Clopton Wingfield prodaje komplete za igru koju je on nazvao Sphairistikè - preteča tenisa.
proleće - Ruski narodnjiki "odlaze u narod" - tokom "Ludog leta 1874" uzaludno ubeđuju seljake da se pobune, vlasti ih hapse (od 1876. će osnovati tajnu organizaciju Zemlja i volja).

Maj/Svibanj

4. 5. - U Nemačkoj donesen Zakon o ekspatrijaciji, koji omogućava proterivanje neposlušnih klerika.
svibanj - Austrougarska ekspedicija na Sjeverni pol: moraju napustiti brod okovan ledom, u kolovozu izbijaju na otvoreno more, kasnije stižu do ruske Nove Zemlje (u rujnu se vraćaju u Beč).
maj - Isatai, duhovni vođa Komanča, podstiče ih na osvetnički rat protiv belaca uz obećanje da će biti neranjivi - pridružuju im se i Kajove i Čejeni.
maj - Tajvanska ekspedicija je prvi inostrani pohod japanske carske vojske i mornarice - kažnjavaju tajvanske domoroce za ubistvo ribara 1871.
17. 5. (5. 5. po j.k.) - Knez Milan stigao u posetu Rumuniji.
19. 5. - U Francuskoj zabranjen rad dece mlađe od 13 godina, regulisan rad žena.
20. 5. - Praizvedba opere Brankovics György Ferenca Erkela u Budimpešti.
27. 5. - Dorsland Trek ("Seoba zemljom žeđi"?) - Buri iz Južne Afrike putuju do Angole.

Jun/Juni/Lipanj

22. 6.. - Uspostavljena prva telegrafska veza Brazila i Evrope.
25 - 27. 6. - Snage španske vlade odbijene u krvavoj bici od Estelle, glavnog uporišta karlista u Baskiji.
27. 6. - Druga bitka kod Adobe Wallsa: neuspešan napad Komanča na naselje lovaca na bizone u severnom Teksasu.

Jul/Juli/Srpanj

1. 7. - Na tržište iznesen Pisaći stroj Sholesa i Gliddena (Remington No. 1) - ima valjak i QWERTY tastaturu ali samo velika slova a otkucano se ne može videti tijekom pisanja.
1. 7. - Banka Španije izdaje prve novčanice pezete.
7. 7.? - Ubijen podgorički zabit Juso Mučin Krnjić.
13. 7. - U Bad Kissingenu pucano na nemačkog kancelara von Bismarcka, atentatorov motiv je sukob vlade sa katoličkom crkvom.
jul - Anglo-ašanti rat okončan mirovnim sporazumom, oštrim za Ašantije.
24. 7. - Karlisti na čelu sa Don Alfonso de Bourbonom zauzeli Cuencu - pljačka i masakr stanovništva.
24. 7. - Osnovana britanska kolonija Zlatna Obala (do 1957, današnja Gana).
27. 7. - U Kragujevcu je pokrenut list „Glas javnosti“, glasilo socijalista Svetozara Markovića.
27. 7. - 27. 8. - Po inicijativi ruskog cara Aleksandra II održana Briselska konferencija: donesena je Deklaracija o zakonima i običajima rata, koja nije obavezujuća, ali predstavlja osnovu za Haške konvencije.
31. 7. - Ponovljeni izbor za srpskog patrijarha i mitropolita karlovačkog: izabran je Prokopije Ivačković, ustoličen na Preobraženje (vlada do 1879); Ivačković je izabran kao kompromisna ličnost, nakon što je car poništio izbor bivšeg administratora mitropolije Arsenija Stojkovića^[4].

Avgust/August/Kolovoz

8. 8. - Mihail Bakunjin i talijanski anarhisti pokušali pobunu u Bolonji; Bakunjin zatim odlazi u Švicarsku^[5].
avgust - Ekspedicija potpukovnika G. A. Custera otkrila zlato u Crnim brdima Dakote - dolazi do zlatne groznice i konflikta sa Sijuksima, kojima Crna brda pripadaju po ugovoru sa SAD.

Septembar/Rujan

avgust/septembar? - Knez Milan u poseti Francuskoj, Marinović apeluje na evropsku diplomatiju da utiče na Tursku u vezi železnice (Husein Avni-paša rekao srpskom zastupniku da neće dati vezu Srbiji pre završetka bosanske pruge)^[6].
2. 9. - Položen kamen temeljac za zgradu Parlamenta u Beču (prva sednica 1883).
10. 9. - Papska bula Non expedit poziva katolike Italije da ne učestvuju na izborima.
14. 9. - Battle of Liberty Place: pobuna Belačke lige, konfederalnih veterana, u New Orleansu - privremeno je zbačen republikanski guverner i postavljen demokratski (posledica spornih izbora iz 1872).
septembar? - Novi Zakon o štampi u Hrvatskoj-Slavoniji - liberalniji od Bahovog iz 1852, ali omogućuje zabranu listova^[7].
20. 9. (8. 9. po j.k., Mala Gospojina) - Sastanak narodnih prvaka u Biogradu kod Nevesinja odlučuje da se na proleće digne ustanak, o čemu obaveštavaju i knjaza Nikolu, koji ih smiruje; narod je pod pritiskom zbog loše letine i poreskih potraživanja^[8].
28. 9. - Teksaško-indijanski ratovi, Red Riverski rat: Čejeni, Komanči i Kajove razbijeni u kanjonu Palo Duro, moraju se vratiti u rezervat u Indijanskoj teritoriji (Oklahoma).

Oktobar/Listopad

4. 10. - U Zagrebu izašao "Radnički prijatelj, Der Arbeiter Freund", prvi radnički list u Hrvatskoj-Slavoniji, "glasilo jugoslavenskoga radničkog stališa" (do juna 1875.)^[9].
9. 10. - Potpisan Bernski ugovor kojim je osnovan Generalni poštanski savez (kasnije Svetski poštanski savez) - potpisnice su 22 zemlje među kojima i Srbija.
10. 10. - Samo tri godina nakon proglašenja, Kraljevina Fidži postaje britanska krunska kolonija (do 1970).
oktobar - Skupštinski izbori u Srbiji: većina za liberale, uprkos pritisku policije ministra Čumića; izbori protekli u znaku stranačkih strasti, u Gornjem Milanovcu ubijen izabrani poslanik.
12. 10. - Nicolás Avellaneda je novi predsednik Argentine (do 1880); Bartolomé Mitre, protivkandidat na aprilskim izborima, digao je pobunu ali je poražen.
14. 10. - Prvi hrvatski školski zakon (nazvan Mažuranićev, po banu): Zakon od 14. listopada 1874. ob ustroju pučkih školah i preparandijah za pučko učiteljstvo u kraljevinah Hrvatskoj i Slavoniji, uvedena opća obveza pohađanja osnovne škole.

15. 10. - U Zagrebu osnovano Hrvatsko planinarsko društvo.
15. 10. - Sultan izdao naredbu o izgradnji železničke pruge od Sofije do Niša s odvojkom do Aleksinca, kad se obezbede novčana sredstva.
oktobar - Ministar ino. poslova Austrougarske Gyula Andrássy izdejstvovao zajednički demarš članica Trojecarskog saveza Porti da odobri Srbiji i Rumuniji sklapanje međunarodnih trgovačkih ugovora, ali ova to uporno odbija^[10].
17. 10. (5. 10. po j.k.) - Podgorički pokolj: ubijeno preko 20 Crnogoraca na podgoričkom pazaru, osveta za Jusu Mučina^[8].
19. 10. - Otvoreno Zagrebačko sveučilište sa četiri fakulteta: Pravnim, Bogoslovnim, Filozofskim i formalno Medicinskim (zapravo od 1917.).
24. 10. - Egipćani u savezu sa Al-Zubayr Rahma Mansurom srušili Sultanat Darfur.

Novembar/Studeni

2. 11. (21. 10. po j.k.) - Protestna predstavka Srpskog crkveno-narodnog sabora banu Mažuraniću povodom školskog zakona, koju su podržali i srpski liberali - pitanje naziva jezika^[11].
3. 11. - Izbori za Predstavnički dom SAD u većini država: demokrati dobili većinu prvi put od 1860, pre Građanskog rata.
novembar - Šest sela nevesinjskog sreza odbija plaćati desetinu, u pobuni su protiv turske vlasti; ova zabranjuje srpske crkveno-školske opštine i uvodi međuverske komisije^[12]. Slično stanje pobune u selima oko Stoca, Bileća i Gacka, glavari beže u Crnu Goru^[13].
17. 11. - Britanski jedrenjak Cospatrick se zapalio južno od Rta dobre nade: zahvaljujući kanibalizmu preživela trojica od 472 osobe.
17. 11. - Henry Morton Stanley započeo tešku ekspediciju istraživanja toka reke Kongo.
24. 11. - Amerikanac Joseph Glidden dobio patent za bodljikavu žicu.
29. 11. - Matica ilirska promijenila ime u Matica hrvatska.

Decembar/Prosinac

7. 12. (25. 11. po j.k.) - Predsednik srpske vlade Jovan Marinović daje ostavku, usled velike opozicije po pitanju skupštinske adrese; zamenjuje ga Aćim Čumić, takođe konzervativac (u vladi je i par liberala), koji odlaže skupštinska zasedanja.
25. 12. - U Pragu osnovana Narodna liberalna stranka (Mladi Česi).
27. 12. - Osnovano Zagrebačko tjelovježbeno društvo "Hrvatski sokol", utemeljivač liječnik Josip Fon.
28. 12. - Kriza Prednje palate u Sijamu: požar u kraljevskoj palati dovodi do konfrontacije između reformističkog kralja Chulalongkorna i konzervativnog vicekralja Wichaichana.
29. 12. - Španski general Arsenio Martínez Campos se u Saguntu izjasnio za Alfonsa XII - vojska ne želi protiv generala, tako da pada vlada a s njom i Prva Španska Republika.

Kroz godinu

Kosovska Mitrovica povezana železnicom sa Skopljem (i Solunom).
Reorganizovan crnogorski Senat: smanjen broj članova, ostaje mu funkcija vrhovnog suda, za ostale poslove ustanovljene uprave - unutrašnji poslovi, vojni poslovi, finansije i Knjaževska kancelarija za inostrana dela (do 1879)^[14].
Adam Bogosavljević i Milija Milovanović podneli predlog Narodnoj skupštini da se plate bez razlike na zvanje ograniče na 1000 talira a penzije na 500; cilj im je "uništenje birokratske uprave" i uvođenje opštinske i okružne samouprave^[15].
U skopskoj i ohridskoj episkopiji velikom većinom glasali za priključenje Bugarskoj egzarhiji.
Ivan Kukuljević Sakcinski predsjednik Matice hrvatske (do 1889) a Bogoslav Šulek tajnik JAZU (do 1895).

Paškal Buconjić je franjevački provincijal hercegovačke provincije.
Po novom ugarskom izbornom zakonu samo 5,9% stanovništva ima pravo glasa - neobično je što će zakon ostati do 1918.
1874-75 - Mađarizacija: ukidanje slovačkih srednjih škola zbog "panslovenske agitacije".
Milovan Glišić objavio prvu pripovetku, "Noć na mostu".
Charles Taze Russell je mislio da se Isus ove godine nevidljivo vratio na zemlju.
Na atinskom Akropolju srušena srednjovekovna Franačka kula.
Biharska glad 1873–74 u Britanskoj Indiji: izdašna potrošnja guvernera Richarda Templea je sprečila veliku smrtnost.
Nauka i tehnika:
- Završena Crkva Sv. Nikole u Hamburgu, sa 147 metara najviša građevina na svetu sledeće dve godine.
- Charles Romley Alder Wright sintetisao heroin (diacetilmorfin) - bez daljih konsekvenci, dok ga ponovo ne sintetuzuju u Bayeru 1897.
- Prvi put sintetisan DDT (insekticidna svojstva otkrivena tek 1939.).
- Le Bel-van't Hoffovo pravilo: van 't Hoff i Le Bel nezavisno izložili teoriju o vezi između molekulske strukture i optičke aktivnosti.

Rođenja

Glavni članak: :Kategorija:Rođeni 1874.

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj

5. 1. - Joseph Erlanger, američki fiziolog, nobelovac († 1965.)
25. 1. - William Somerset Maugham, britanski pripovjedač i dramatičar († 1965.)
29. 1. - John D. Rockefeller, Jr., finansijer, filantrop († 1960)
1. 2. - Hugo von Hofmannsthal, književnik († 1929)
3. 2. - Gertrude Stein, književnica († 1946)
9. 2. - Vsevolod Mejerholjd, pozorišni glumac, reditelj († 1940)
15. 2. - Ernest Shackleton, polarni istraživač († 1922)
17. 2. - Thomas J. Watson, direktor IBM († 1956)
18. 3. - Nikolaj Berđajev, religijski i politički filozof († 1948)
24. 3. - Harry Houdini, američki iluzionist i eskapist († 1926.)
25. 3. - Ivša Lebović, hrvatski političar i odvjetnik († 1936.)
29. 3. - Rudolf Maister, austro-ugarski i jugoslavenski oficir († 1934.)
15. 4. - Johannes Stark, njemački fizičar († 1957)
18. 4. - Ivana Brlić-Mažuranić, hrvatska književnica († 1938.)
25. 4. - Guglielmo Marconi, talijanski inženjer i fizičar († 1937.)
28. 4. - Karl Kraus, austrijski prozaist, publicist i dramatik († 1936.)
9. 5. - Howard Carter, britanski arheolog, egiptolog († 1939)
14. 5. - Simeon Roksandić, vajar († 1943)
21. 5. - Franjo Brozinčević, švicarski inženjer i preduzetnik († 1933)
26. 5. - Henri Farman, avijatičar, proizvođač aviona († 1958)
29. 5. - Gilbert Keith Chesterton, britanski pisac († 1936)
15. 6. - Jevrosima Kijametović-Grbić, uzor za Zonu Zamfirovu († 1952)
19. 6. - Ivo Pilar, hrvatski političar, povjesničar († 1933)

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac

14. 7. - Abaz II. Hilmi, treći egipatski kediv († 1944.)
28. 7. - Joaquín Torres García, urugvajski slikar i pisac o umjetnosti
10. 8. - Herbert C. Hoover, američki političar i predsjednik († 1964)
10. 8. - Antanas Smetona, predsednik Litvanije († 1944)
18. 8. - Ana Petrović Njegoš, kćerka knjaza Nikole († 1971)
22. 8. - Max Scheler, njemački filozof († 1928.)
24. 8. - Stanoje Stanojević, srpski istoričar († 1937)
27. 8. - Carl Bosch, hemičar, osnivač IG Farben, nobelovac († 1940)
11. 9. - Franjo Dugan, hrvatski skladatelj, orguljaš i glazbeni pisac († 1948.)
13. 9. - Arnold Schoenberg, kompozitor († 1951)
27. 9. - Veljko Ramadanović, specijalni pedagog († 1943)
29. 9. - Platon Banjalučki, sveštenomučenik († 1941)
30. 9. - Vladimir Petković, srpski arheolog i akademik († 1956)
9. 10. - Nikolaj Rerih, slikar, okultista († 1947)
26. 10. - Martin Lowry, fizikohemičar († 1936)
27. 10. - Oven Jong, američki industrijalac i advokat († 1962).
11. 11. - Jovan Erdeljanović, etnolog († 1944)
13. 11. - Margerit Long, francuska pijanistkinja († 1966.)
15. 11. - August Krogh, danski liječnik, nobelovac († 1949.)
16. 11. - Aleksandar Kolčak, ruski admiral († 1920)
20. 11. - Brana Cvetković, srpski glumac, reditelj i književnik († 1942)
27. 11. - Chaim Weizmann, hemičar, prvi predsednik Izraela († 1952)
30. 11. - Winston Churchill, britanski političar i državnik, nobelovac za književnost († 1965)
17. 12. - William Lyon Mackenzie King, premijer Kanade († 1950)

Smrti

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1874.

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj

16. 1. - Max Schultze, njemački anatom i histolog (* 1825.)
17. 1. - Chang i Eng Bunker, originalni sijamski blizanci (* 1811)
24. 1. - Georgina Muir Mackenzie, putnica, simpatizerka balkanskih Slovena (* 1833)
3. 2. - Lunalilo, kralj Havaja (* 1835)
9. 2. - Jules Michelet, istoričar (* 1798)
19. 2. - Antun Došen, austrijski podmaršal (* 1793)
8. 3. - Millard Fillmore, bivši predsednik SAD (* 1800)
10. 3. - Moritz von Jacobi, fizičar, inženjer (* 1801)
19. 4. - Owen Jones, arhitekt, dizajner (* 1809)
24. 4. - John Phillips, geolog (* 1800)
1. 5. - Nikola Tommaseo, književnik, jezikoslovac i političar (* 1802)
28. 6. - Ilija Garašanin, srpski državnik (* 1812)
18. 6. - Fran Kurelac, hrvatski književnik i filolog (* 1811.)
21. 6. - Anders Jonas Ångström, fizičar, pionir spektroskopije (* 1814.)

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac

12. 9. - Božidar Petranović, pravnik, istoričar književnosti, akademik (* 1809)
6. 10. - Samuel Kier, pionir naftne industrije (* 1813)
23. 10. - Abraham Geiger, osnivač reformskog judaizma (* 1810)
7. 12. - Constantin von Tischendorf, proučavalac biblije (* 1815)
29. 12. - Antun Danijel Josipović, hrvatski političar, mađaron (* 1806)
31. 12. - Alexandre Auguste Ledru-Rollin, francuski političar (* 1807)

Kroz godinu

Topal Osman-paša, bivši bosanski valija (* 1800)
Andrew Archibald Paton, britanski diplomata i putopisac (* 1811)

Reference

↑ Istorija s. n. V-2, 179
1 2 Šišić, Povijest 1526-1918, 474
↑ Istorija s. n. V-1, 366
↑ Istorija s. n. V-2, 206
↑ Nunzio Pernicone (14 July 2014). Italian Anarchism, 1864-1892. Princeton University Press. str. 91–. ISBN 978-1-4008-6350-1.
↑ Istorija s. n. V-1, 366-7
↑ Istorija s. n. V-2, 262
1 2 Ćorović, Vladimir. Istorija srpskog naroda, Put na Berlinski kongres. rastko.rs
↑ Istorija s. n. V-2, 271
↑ Istorija s. n. V-1, 368
↑ Istorija s. n. V-2, 252
↑ Istorija s. n. V-1, 510
↑ Istorija s. n. V-1, 511
↑ Istorija s. n. V-1, 441
↑ Istorija s. n. V-1, 330

Literatura

Istorija srpskog naroda, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa 1804-1878, Beograd 1981
- Peta knjiga prvi tom (V-1)
- Peta knjiga drugi tom (V-2)
Šišić, Ferdo. Povijest Hrvata Pregled povijesti hrvatskoga naroda 1526.-1918. drugi dio. Marjan tisak 2004.

[1] Istorija s. n. V-2, 179

[ŠišićII474-2] 1 2 Šišić, Povijest 1526-1918, 474

[3] Istorija s. n. V-1, 366

[4] Istorija s. n. V-2, 206

[Pernicone2014-5] Nunzio Pernicone (14 July 2014). Italian Anarchism, 1864-1892. Princeton University Press. str. 91–. ISBN 978-1-4008-6350-1.

[6] Istorija s. n. V-1, 366-7

[7] Istorija s. n. V-2, 262

[vcpnbk-8] 1 2 Ćorović, Vladimir. Istorija srpskog naroda, Put na Berlinski kongres. rastko.rs

[9] Istorija s. n. V-2, 271

[10] Istorija s. n. V-1, 368

[11] Istorija s. n. V-2, 252

[12] Istorija s. n. V-1, 510

[13] Istorija s. n. V-1, 511

[14] Istorija s. n. V-1, 441

[15] Istorija s. n. V-1, 330

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]