Wikiprojekt:Chemia
Skrót: WP:CHEM
Projekt Chemia powstał, aby koordynować prace związane z opracowywaniem zagadnień chemicznych w Wikipedii. Na tej stronie oraz jej podstronach znajdują się zalecenia, standardy i materiały pomocnicze dotyczące tworzenia, rozbudowy i utrzymywania artykułów z zakresu chemii. Projekt ma ułatwiać współpracę między osobami zainteresowanymi tą tematyką oraz wspierać zachowanie wysokiej jakości i spójności treści. Jeżeli chcesz pomóc w rozwijaniu artykułów chemicznych, dołącz do grona uczestników projektu i sprawdź, jakie zadania czekają na realizację.
Obszary działań
[edytuj | edytuj kod]Jakość i rozwój artykułów
Koordynowanie działań związanych z poprawianiem jakości istniejących artykułów oraz tworzeniem nowych. Rozwijanie treści dotyczących substancji chemicznych, pierwiastków, reakcji, procesów, naukowców i innych zagadnień z zakresu chemii, uzupełnianie ich o wiarygodne źródła oraz aktualizowanie informacji zgodnie z aktualnym stanem wiedzy.
Standardy i wsparcie edycyjne
Opracowywanie i rozwijanie standardów edycyjnych, obejmujących m.in. zasady nazewnictwa kategoryzacji i doboru źródeł, stosowania infoboksów i szablonów. Tworzenie i utrzymywanie narzędzi wspierających edytowanie i zapewniających spójność artykułów. Gromadzenie i aktualizowanie zasobów pomocnych w edytowaniu, takich jak bazy danych, publikacje i inne materiały.
Współpraca
Tworzenie miejsca do wymiany doświadczeń, dyskusji nad problemami merytorycznymi i technicznymi oraz wzajemnej pomocy przy opracowywaniu i rozwijaniu artykułów chemicznych. Koordynowanie rozwiązywania zgłaszanych błędów, nieścisłości i problemów związanych z artykułami, szablonami oraz innymi elementami dotyczącymi chemii w polskojęzycznej Wikipedii.
Uczestnicy
[edytuj | edytuj kod]Pełna lista uczestników wraz z nieaktywnymi osobami znajduje się na osobnej podstronie. Możesz zaprosić innych wikipedystów do udziału w Projekcie Chemia umieszczając na ich stronie dyskusji szablon {{Wikiprojekt:Chemia/Zaproszenie}}, a nowych uczestników – przywitać szablonem {{Wikiprojekt:Chemia/Powitanie}}. Po dołączeniu do Projektu nie zapomnij umieścić szablonu {{User projekt chemia}} w wieży Babel na swojej stronie użytkownika.
Polimerekadministrator
Ogólna kontrola merytoryczna i językowa artykułów, uzupełnianie artykułów na tematy ogólne, polimerów, chemii metaloorganicznej, supramolekularnej, materiałowej oraz aparatury chemicznej.
Michał Skiadministrator
Chemia organiczna, chemia fosforu, nomenklatura. Porządkowanie i ujednolicanie. Kontrola merytoryczna i językowa. Rozwijanie artykułów.
Chrumpsadministrator
Kontrola merytoryczna, uzupełnianie treści, kategoryzacja, interwikizacja.
ptjackylladministrator, biurokrata, checkuser
Chemia nieorganiczna, chemia koordynacyjna i spektroskopia. Ponadto uzupełnienie i edycja artykułów ogólnych.
Wostradministrator
Chemia ogólna i nieorganiczna, chemia wojskowa (broń chemiczna, pirotechnika i materiały wybuchowe), opieka nad szablonami, infoboksami i podstronami Projektu, kategoryzacja artykułów, tworzenie wzorów strukturalnych i innych ilustracji wektorowych, dodawanie źródeł do artykułów, integracja z Wikidanymi.
LukaszKatlewaredaktor
Poprawa stylistyczna i merytoryczna artykułów, pisanie nowych artykułów z chemii organicznej i nieorganicznej
Arek1632redaktor
Naukowcy zajmujący się chemią i wszystkimi dziedzinami z nią związanymi.
Grawitonredaktor
Izotopy i inne bardziej „fizyczne” zadania (głównie tłumaczenia z anglojęzycznej Wikipedii).
Dogibaredaktor
Tworzenie brakujących artykułów z dziedziny chemii i rozszerzenie już istniejących.
Stary Chemikredaktor
Chemia organiczna, fizykochemia, tłumaczenia z anglojęzycznej Wikipedii, kontrola merytoryczna.
Tworzenie brakujących artykułów z dziedziny chemii organicznej i nieorganicznej.
Tworzenie nowych artykułów oraz edytowanie artykułów z zakresu chemii organicznej.
Dołącz do Projektu Chemia!
Jeśli chcesz pomagać w poprawianiu treści chemicznych w Wikipedii, dopisz się do listy uczestników.
Jeśli chcesz pomagać w poprawianiu treści chemicznych w Wikipedii, dopisz się do listy uczestników.
Zadania
[edytuj | edytuj kod]Zadania stałe
[edytuj | edytuj kod]Zadania o charakterze ciągłym, które nie mają stanu pełnego ukończenia. Polegają na bieżącym utrzymaniu jakości artykułów i wymagają regularnego wykonywania wraz z pojawianiem się nowych treści lub zmian.
∞
Nowe artykuły
zadanie stałe
Sprawdzanie nowych artykułów pod kątem poprawności merytorycznej, redakcyjnej i technicznej oraz zgodności z zasadami i zaleceniami.
∞
Kategoryzacja artykułów
zadanie stałe
Sprawdzanie kategorii w artykułach i jej porządkowanie, tworzenie nowych kategorii wraz ze zwiększaniem się liczby artykułów, poprawianie sortowania w kategoriach.
∞
Poprawianie zgłaszanych błędów
zadanie stałe
Bieżące sprawdzanie zgłoszeń związanych z chemią poprzez „Zgłoś błąd w artykule” oraz na stronach dyskusji artykułów chemicznych.
⚠ Od grudnia 2014 roku nie działa automatyczne powiadamianie Projektu o nowych zgłoszeniach na stronie „Zgłoś błąd w artykule”.
∞
Propozycje wyróżnienia artykułów
zadanie stałe
Zgłaszanie, sprawdzanie oraz informowanie o propozycjach do rubryki „Czy wiesz” oraz nominacji do „Dobrych artykułów” i „Artykułów na medal”.
∞
Przekierowania i ujednoznacznienia
zadanie stałe
Monitorowanie istniejących przekierowań i stron ujednoznaczniających i ich uaktualnianie wraz z powstawaniem nowych artykułów, zwłaszcza w przypadku wzorów chemicznych.
Zobacz szczegóły w sekcji „Tworzenie przekierowań i stron ujednoznaczniających” na stronie zaleceń dotyczących nazewnictwa chemicznego.
Zadania okresowe
[edytuj | edytuj kod]Zadania, które w danym momencie mogą zostać całkowicie wykonane, jednak z czasem ponownie stają się aktualne. Konieczność ich ponownej realizacji wynika m.in. z pojawiania się nowych artykułów czy zmian w treści istniejących artykułów. Większość poniższych zadań stanowi odzwierciedlenie kategorii technicznych, w których strony umieszczane są automatycznie po wykryciu błędów przez odpowiednie szablony.
⚠
Dodawanie brakujących artykułów
do zrobienia
Dodawanie artykułów zgłaszanych przez użytkowników na stronie propozycji tematów z chemii.
10% ukończone
⚠
Literatura uzupełniająca
do zrobienia
Użytkownicy wskazują publikacje, w których mogą znajdować się informacje nieumieszczone w artykule. Listy takich publikacji trzeba zweryfikować, uzupełnić artykuły, a następnie usunąć ze stron dyskusji.
Dla 32 artykułów chemicznych podano literaturę uzupełniającą.
⚠
Nieznana klasyfikacja GHSSzablony i infoboksy
do zrobienia
Sprawdzanie, czy pojawiły się źródła klasyfikacji GHS dla substancji, dla których wcześniej nie znaleziono wiarygodnych źródeł.
46% ukończone
Dla 44 pierwiastków i 944 związków chemicznych nie znaleziono wiarygodnych źródeł klasyfikacji. Dodatkowo dla 2 pierwiastków i 67 związków chemicznych klasyfikację znaleziono, ale oznakowanie jest niepełne.
⚠
Brak oznakowania GHSSzablony i infoboksy
do zrobienia
W infoboksach dotyczących substancji chemicznych powinno zostać umieszczone aktualne oznakowanie zagrożeń albo informacja o braku wiarygodnych źródeł takiego oznakowania.
76% ukończone
W żadnym artykule o pierwiastku chemicznym nie brakuje oznakowania GHS w infoboksie, w 477 artykułach o związkach chemicznych brakuje takiego oznakowania.
+
Dodawanie brakujących infoboksówSzablony i infoboksy
Artykuły opisujące określone tematy powinny mieć wstawiony infoboks z najważniejszymi informacjami.
Żaden z artykułów nie jest obecnie oznaczony jako wymagający dodania infoboksu. Zobacz również 41 artykułów o naukowcach (wśród których mogą być chemicy) wymagających dodania infoboksu.
⚠
Uzupełnianie źródeł w infoboksachSzablony i infoboksy
do zrobienia
Informacje w infoboksach powinny być podane na podstawie wiarygodnych źródeł, jednak część danych wciąż takich źródeł nie ma. Szablony automatycznie wykrywają artykuły, w których brakuje źródeł w infoboksach.
83% ukończone
W żadnym artykule o pierwiastku chemicznym nie brakuje źródła w infoboksie, w 913 artykułach o związkach chemicznych brakuje takich źródeł.
⚠
Infoboksy bez ilustracjiSzablony i infoboksy
do zrobienia
W każdym infoboksie powinna znajdować się ilustracja przedstawiająca wzór strukturalny, model sieci krystalicznej bądź zdjęcie próbki substancji.
W 31 infoboksach pierwiastków chemicznych brakuje ilustracji, a w przypadku związków chemicznych, w 144 infoboksach brakuje ilustracji.
⚠
Przestarzałe parametrySzablony i infoboksy
do zrobienia
W infoboksach znajdują się mogą parametry, które wyszły z użycia. Należy przenieść ich zawartość do nowych parametrów i usunąć z artykułów.
54% ukończone
+
Błędnie użyty szablon „Chem”Szablony i infoboksy
Szablon „Chem” powinien zawierać cały wzór chemiczny w jednym parametrze. Umieszczenie tekstu w innym parametrze spowoduje problemy z wyświetlaniem szablonu.
+
Błędnie użyty szablon „Reakcja”Szablony i infoboksy
Szablon „Reakcja” powinien być wypełniony zgodnie z dokumentacją, w szczególności w zakresie odpowiedniego parametru do prezentowanej treści.
+
Błędne wartości pKSzablony i infoboksy
Parametr „pK” w infoboksie związku chemicznego ma określony sposób uzupełnienia, aby zapewnić odpowiednie formatowanie i wyświetlanie wartości.
⚠
Wzór sumarycznySzablony i infoboksy
do zrobienia
Uzupełnianie i poprawianie wzorów sumarycznych w zapisie Hilla w infoboksach o związków chemicznych. Wzór nie powinien być zapisany z użyciem szablonów, a wyłącznie ze znacznikami wikitekstu.
W jednym artykule o związku chemicznym trzeba dodać wzór sumaryczny, w żadnym artykule nie jest konieczne poprawienie wzoru sumarycznego w infoboksie. Zobacz również stronę błędów bota sprawdzającego wzory sumaryczne.
⚠
Masa molowaSzablony i infoboksy
do zrobienia
Uzupełnianie i poprawianie masy molowej dla związków chemicznych. Infobox porównuje podaną masę molową z obliczoną na podstawie wzoru sumarycznego.
W jednym artykule o związku chemicznym trzeba dodać masę molową, a w 95 artykułach konieczne jest poprawienie masy molowej w infoboksie.
⚠
Stan skupieniaSzablony i infoboksy
do zrobienia
Dopuszczalnymi wartościami stanu skupienia dla gęstości w infoboksie dla związków chemicznych są „gaz”, „ciecz” i „ciało stałe”.
W 18 infoboksach dla związków chemicznych podano niepoprawny stan skupienia dla wskazanej gęstości.
Zadania jednorazowe
[edytuj | edytuj kod]Zadania prowadzące do trwałego rozwiązania konkretnego problemu. Po ich zakończeniu nie wymagają ponownego wykonania, ponieważ dotyczą jednorazowej zmiany lub migracji.
⚠
Weryfikacja starych zgłoszeń
do zrobienia
Na stronach dyskusji artykułów chemicznych jest wiele zgłoszeń, które przez lata nie doczekały się odpowiedzi. Jako że obecnie zgłoszenia monitorowane są na bieżąco, stare wpisy należy sprawdzić i odpowiednio oznaczyć lub usunąć.
Weryfikacja starych zgłoszeń odbywa się na podstronie.
⚠
Rozwiązanie starych zgłoszeń
do zrobienia
Części starych zgłoszeń nie można szybko rozwiązać podczas ich weryfikacji i są one odpowiednio oznaczane. Prędzej czy później powinny być one jednak rozwiązane.
Jest obecnie 6 starych, nierozwiązanych zgłoszeń.
⚠
Dwa infoboksy w jednym artykuleSzablony i infoboksy
do zrobienia
W artykułach powinien znajdować się tylko jeden infobox. Jeśli tak nie jest, artykuł z dwoma infoboksami powinien zostać podzielony na dwa osobne artykuły.
⚠
Wycofanie odnośników do SDSSzablony i infoboksy
do zrobienia
W infoboksach znajdują się odnośniki do kart charakterystyki, jednak powodują szereg problemów: potrzeba aktualizacji w dwóch miejscach, brak wyświetlania źródła w odpowiedniej sekcji, brak powiązania semantycznego pomiędzy danymi i źródłem. Odnośniki należy zmienić na przypisy, które zazwyczaj i tak są już obecne w artykułach.
95% ukończone
W 112 infoboksach są takie parametry.
⚠
Wycofanie szablonu „AlfaAesar”Szablony i infoboksy
do zrobienia
Z uwagi na zmianę działania strony, szablon generuje wyłącznie martwe odnośniki. Wywołania szablonu należy zmienić na inne źródła, a następnie usunąć szablon.
50% ukończone
W 19 artykułach jest jeszcze szablon „AlfaAesar”.
⚠
Wycofanie szablonu „CLI”Szablony i infoboksy
do zrobienia
Z uwagi na zmianę działania strony, szablon generuje wyłącznie martwe odnośniki. Wywołania szablonu należy zmienić na inne źródła, a następnie usunąć szablon. Preferowanymi źródłami są karty charakterystyki lub wiarygodne źródła takie jak „GESTIS”. Zamiennikiem może być również szablon „ECHA CHEM”.
60% ukończone
W 140 artykułach jest jeszcze szablon „CLI”.
⚠
Wycofanie szablonu „ChemIDplus”Szablony i infoboksy
do zrobienia
Z uwagi na zmianę działania strony, szablon przekierowuje do strony „PubChem”, jednak nie wszystkie informacje zostały tam uwzględnione. Wywołania szablonu należy zmienić na inne źródła, a następnie usunąć szablon.
7% ukończone
W 571 artykułach jest jeszcze szablon „ChemIDplus”.
Zadania w projektach siostrzanych
[edytuj | edytuj kod]Zadania związane z innymi projektami Wikimedia, takimi jak Wikidane, Wikimedia Commons czy Wikisłownik. Obejmują działania wspierające rozwój i integrację treści między projektami.
∞
Ilustracje wymagające wektoryzacjiWikimedia Commons
zadanie stałe
Ilustracje przedstawiające wzory strukturalne powinny być dobrej jakości grafikami wektorowymi. Słabej jakości ilustracje powinny zostać narysowane w odpowiednim programie graficznym i załadowane w formacie SVG.
∞
Ilustracje niskiej jakościWikimedia Commons
zadanie stałe
Ilustracje chemiczne powinny być narysowane zgodnie z zaleceniami IUPAC i standardami obowiązującymi w projektach Wikimedia. Pliki nie spełniające tych wymagań powinny zostać zmienione na lepszej jakości ilustracje.
∞
Niepoprawne ilustracjeWikimedia Commons
zadanie stałe
Część dostępnych ilustracji ma błędy merytoryczne, które uniemożliwiają wykorzystanie tych plików. Powinny zostać narysowane na nowo przy użyciu odpowiedniego programu i na podstawie wiarygodnych źródeł.
∞
Kategoryzowanie ilustracjiWikimedia Commons
zadanie stałe
Nowym ilustracjom chemicznym czasem brakuje odpowiednich kategorii. Powinny zostać skategoryzowane na podstawie struktury chemicznej, funkcji, zastosowania lub innych kryteriów.
∞
Dyskusje nad usunięciem plikówWikimedia Commons
zadanie stałe
Zgłaszane do usunięcia pliki i kategorie związane z chemią są zbierane na wydzielonej podstronie, gdzie można dyskutować nad ich dalszym losem.
⚠ Informacje o nowych dyskusjach są umieszczane przez Community Tech bot także na stronach dyskusji artykułów, w których pliki te są użyte.
Zasoby
[edytuj | edytuj kod]Najważniejsze szablony, narzędzia, odnośniki do przydatnych stron internetowych oraz publikacje przydatne w pracy nad artykułami chemicznymi.
Źródła
- spis publikacji z dziedziny chemii posiadanych przez polskich wikipedystów
Bazy danych i strony internetowe
- PubChem – ogólnochemiczna baza danych zawierająca bardzo dużo informacji agregowanych z innych źródeł
- ChemSpider – ogólnochemiczna baza danych zawierająca nazwy, identyfikatory i czasami dane fizykochemiczne
- NIST WebBook – baza właściwości termochemicznych
- ChemSynthesis – baza zawierająca odniesienia do danych literaturowych syntez związków chemicznych
- Sigma-Aldrich – strona Merck zawierająca karty charakterystyki wielu związków chemicznych
Zalecenia, standardy i strony pomocy
- zalecenia dotyczące nazewnictwa chemicznego
- standard artykułu o związku chemicznym
- zapisywanie wzorów i równań reakcji chemicznych
- informacje o zagrożeniach w artykułach chemicznych
- problemy z kartami charakterystyki Sigma-Aldrich (strona pomocy)
- zalecenia dotyczące wzorów strukturalnych (ang.)
- strona pomocy dotycząca wzorów strukturalnych i tutorial (niem.)
Szablony
- lista szablonów chemicznych oraz odpowiadająca jej kategoria
- moduły i arkusze stylów
Narzędzia
- PetScan (zmiany w artykułach chemicznych w ostatnim tygodniu)
- PetScan (nowe artykuły w ostatnich dwóch tygodniach)
- Deep out-of-sight ( zmiany w artykułach chemicznych oczekujące na przejrzenie)
- Deep insight (nigdy nie przejrzane artykuły chemiczne)
- Check Wikipedia (zwłaszcza błędy znacznika <sub>)
- Narzędzie CAS (wyszukiwanie w bazach danych na podstawie numeru CAS)
Rozszerzenia
- Scite.ai – rozszerzenie do przeglądarki, które obok artykułu z DOI pokazuje ogólną liczbę cytowań publikacji z podziałem na potwierdzające bądź zaprzeczające zawartym w niej twierdzeniom oraz ew. korekty pracy.
IUPAC i PTChem
[edytuj | edytuj kod]Publikacje IUPAC i PTChem
- Graphical representation standards for chemical structure diagrams (IUPAC Recommendations 2008), „Pure and Applied Chemistry”, 80 (2), 2008, s. 277–410, DOI: 10.1351/pac200880020277 (ang.).
- Graphical representation of stereochemical configuration (IUPAC Recommendations 2006), „Pure and Applied Chemistry”, 78 (10), 2006, s. 1897–1970, DOI: 10.1351/pac200678101897 (ang.).
- Neil G. Connelly, Ture Damhus, Richard M. Hartshorn, Alan T. Hutton, Nomenclature of Inorganic Chemistry. IUPAC Recommendations 2005 (Red Book), International Union of Pure and Applied Chemistry, RSC Publishing, 2005, ISBN 978-0-85404-438-2 (ang.).
- Neil G. Connelly, Ture Damhus, Richard M. Hartshorn, Alan T. Hutton, Nomenclature of Inorganic Chemistry. IUPAC Recommendations 2005 (Red Book), Komisja Terminologii Chemicznej Polskiego Towarzystwa Chemicznego (tłum.), International Union of Pure and Applied Chemistry, wyd. 3, [2026] [zarchiwizowane 2026-01-30].
- Henri A. Favre, Warren H. Powell, Nomenclature of Organic Chemistry. IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013, wyd. 3, Royal Society of Chemistry, International Union of Pure and Applied Chemistry, [2023], ISBN 978-0-85404-182-4 (ang.).
- Henri A. Favre, Warren H. Powell, Nomenklatura związków organicznych. Rekomendacje IUPAC i nazwy preferowane 2013, Komisja Terminologii Chemicznej Polskiego Towarzystwa Chemicznego (tłum.), wyd. 6, Narodowy Komitet Międzynarodowej Unii Chemii Czystej i Stosowanej, [2024] [zarchiwizowane 2025-02-17].
- Richard G. Jones i inni, Compendium of Polymer Terminology and Nomenclature. IUPAC Recommendations 2008, International Union of Pure and Applied Chemistry, Cambridge: Royal Society of Chemistry, 2009, DOI: 10.1039/9781847559425, ISBN 978-0-85404-491-7, OCLC 406528399 (ang.).
Projekty IUPAC
Istotne projekty Międzynarodowej Chemii Unii Czystej i Stosowanej:
- (2026) aktualizacja nomenklatury związków nieorganicznych
- (2026) opracowanie terminologii opisu składu mieszanin
- (2026) opracowanie zasad opisu mieszanin stereoizomerów w nazwach systematycznych i w ilustracjach
- (2022) aktualizacja Gold Book w zakresie nomenklatury
- (2019) opracowanie standardu SMILES+
- (2017) aktualizacja zaleceń ilustrowania struktury polimerów
- (2017) opracowanie zaleceń ilustrowania reakcji chemicznych
- (2013) aktualizacja nomenklatury węglowodanów
- (2011) terminologia i nomenklatura polimerów nieorganicznych i koordynacyjnych
Projekty PTChem
Polskie Towarzystwo Chemiczne jest w trakcie opracowywania polskiego tłumaczenia Nomenklatury chemii nieorganicznej z 2005 roku, którego wstępne wersje były publikowane na stronie Komisji Terminologii Chemicznej (ostatnia wersja z 2024 roku). Od czasu zmiany strony internetowej PTChem, brak jest informacji o postępach w tłumaczeniu.
Mimo to uwagi i zauważone błędy w obu publikacjach można przesyłać do sekretarza Komisji na adres tomasz.sieranski
p.lodz.pl.
Zgłoszenia artykułów
[edytuj | edytuj kod]W poniższych sekcjach umieszczane są aktualne zgłoszenia artykułów do rybryki „Czy wiesz”, do dyskusji nad usunięciem albo naprawą w ramach „Poczekalni” oraz do wyróżnienia w ramach „Dobrych Artykułów” i „Artykułów na Medal”.
Zobacz również:
- listę i kategorię grupujące „Dobre artykuły” z dziedziny chemii,
- listę i kategorię „Artykułów na medal” z dziedziny chemii,
- zestawienie artykułów chemicznych umieszczonych w rubryce „Czy wiesz”.
Czy wiesz
[edytuj | edytuj kod]
Strona Odczynnik Ehrlicha została zgłoszona do rubryki „Czy wiesz” eksponowanej na stronie głównej.
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację artykułu. W tej dyskusji mogą pojawić się ewentualne komentarze i zastrzeżenia (nominacje wygasają po 30 dniach).
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację artykułu. W tej dyskusji mogą pojawić się ewentualne komentarze i zastrzeżenia (nominacje wygasają po 30 dniach).
