Literatura faktu

Literatura faktu (ang. non-fiction), także literatura niefikcjonalna[1.1], niefikcja[2] – formy literackie, które przedstawiają autentyczne postacie i wydarzenia, jak np. reportaż (relacja, raport), dziennik, pamiętnik (wspomnienia), biografia, wywiad, według niektórych klasyfikacji również felieton i publicystyczny esej[3].
Celem powstania i publikowania tego rodzaju utworów jest przedstawienie wiarygodnej relacji[3], opartej na faktach, autentycznych wydarzeniach (współczesnych i historycznych), z wykorzystaniem materiałów naukowych i specjalistycznych[4]. Literatura faktu nie jest synonimem literatury fachowej, ale nie należy też do beletrystyki[5]. Ma przede wszystkim charakter dokumentarny, zwykle jest jednak częściowo beletryzowana[3]. Z powieści czerpie techniki narracji i beletryzacji zdarzeń[3], z tekstami fachowymi zaś łączy ją rzeczowość i informatywność[6]. Niektóre utwory literatury faktu, ze względu na walory literackie i moralne, zaliczają się do literatury pięknej[7].
Termin ten pojawił się na początku XX wieku jako hasło programowe żądające od literatury odrzucenia fikcji i zwrócenia się ku dokumentowaniu rzeczywistości[8]. Nazwa „literatura faktu” pojawiła się w polskiej terminologii na przełomie lat 20. i 30.[3]
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- Izabella Adamczewska, Literatura faktu (literatura niefikcjonalna), [w:] Kazimierz Wolny-Zmorzyński i inni red., Leksykon terminów medialnych, t. 1, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2024, ISBN 978-83-8180-650-3.
- ↑ s. 410
- ↑ Paweł Zajas, Fakty, fikcje, niefikcje. Trzy uwagi o gatunkach granicznych, „Teksty Drugie” (6), Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, 2019, s. 210–222, ISSN 0867-0633 [dostęp 2026-11-09] (pol.).
- 1 2 3 4 5 literatura faktu, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2015-03-08].
- ↑ hasło „fakt, faktum”, [w:] Jan Halada, Barbora Osvaldová (red.), Slovník žurnalistiky: výklad pojmů a teorie oboru, Praha: Karolinum, Univerzita Karlova, 2017, s. 88, ISBN 978-80-246-3752-5, OCLC 1034595458 (cz.).
- ↑ Michala Benešová i inni, Fenomén: Polská literární reportáž, Praha: Karolinum, Univerzita Karlova, 2016, s. 16, ISBN 978-80-246-3282-7, OCLC 965773027 (cz.).
- ↑ Marie Krčmová, K stylové charakteristice literatury faktu, [w:] Jozef Mistrík (red.), Textika a štylistika: zborník príspevkov z celoštátnej štylistickej konferencie, Bratislava 29.–31.1.1986, Bratislava: Univerzita Komenského, 1989, s. 269–277, ISBN 978-80-223-0000-1, OCLC 25980666 (cz.), vide s. 270.
- ↑ Agnieszka Nawrot, Encyklopedia szkolna: język polski: gimnazjum, wyd. II poprawione, Kraków: Wydawnictwo „Greg”, 2014, s. 428, ISBN 978-83-7327-667-3, OCLC 1034643404.
- ↑ Literatura faktu. [w:] Słownik: Słownik literatury polskiej [on-line]. Edupedia. [dostęp 2015-03-08].