Hopp til innhald

Strimmelstjert

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Strimmelstjert
Strimmelstjerthann
Strimmelstjerthann
Strimmelstjerthoe
Strimmelstjerthoe
Utbreiing og status
Status i verda: LC LivskraftigUtbreiinga av strimmelstjert
Utbreiinga av strimmelstjert
Systematikk
Rike: Dyr Animalia
Rekkje: Ryggstrengdyr Chordata
Underrekkje: Virveldyr Vertebrata
Klasse: Fuglar Aves
Orden: Seglarfuglar Apodiformes
Familie: Kolibriar Trochilidae
Slekt: Strimmelstjertar Trochilus
Art: Strimmelstjert T. polytmus
Vitskapleg namn
Trochilus polytmus

Strimmelstjert (Trochilus polytmus) er ein kolibriart i «smaragd»-stammen, Trochilini, i underfamilien Trochilinae. Han er endemisk i Jamaica, og er nasjonalfugl i landet.[1][2][3]

Taksonomi og systematikk

[endre | endre wikiteksten]

Arten blei formelt skildra av den svenske naturforskaren Carl von Linné i 1758 i den tiande utgåva av Systema naturae under det vitskaplege namnet Trochilus polytmus.[4] Linnaeus siterte den latinske skildringa av den irske legen Patrick Browne i The Civil and Natural History of Jamaica, som var blitt gjeven ut to år før, i 1756.[5] Artsnamnet polytmus kjem frå gammalgresk polutimos som tyder ‘kostbar’ eller ‘verdifull’.[6]

International Ornithological Committee (IOC), BirdLife International si Handbook of the Birds of the World og Clements-taksonomien behandlar strimmelstjert og svartnebbstrimmelstjert (T. scitulus) som skilde artar. Den nordamerikanske klassifiseringskomiteen til American Ornithological Society reknar derimot dei to artane T. polytmus og T. scitulus som underartar av «streamertail».[1][7][8] Dei to kan få avkom saman i den smale kontaktsona si.[9][10]

Arten er definert av IOC som monotypisk – det er ikkje anerkjent nokon underartar.[1]

Skildring

[endre | endre wikiteksten]

Hannar er 22 til 25 centimeter (8,7 til 9,8 in) cm (8,7 til 9,8 in) lange, inkludert halestjerten på 10 til 13 centimeter (3,9 til 5,1 in) cm (3,9 til 5,1 in). Dei veg 3,0 til 6,1 g (0,11 til 0,22 oz). Hoa er ca 10,5 cm lang og veg 3,0 til 6,1 g (0,11 til 0,22 oz). Vaksne hannar har korallraudt nebb med svart tipp. Han har ei matt svart til blå-svart krone; denne og halsen dannar ein djup fløyelssvart kam. Resten av overdelen er sterkt metallgrøn. Stjerten er svart med grøn til bronsegrøn glans. Det nest ytste paret av halefjører er svært lange, og har gjeve namn til arten. Fjeset til hannen og det meste av underdelen er metallisk gulgrøn; understjertdekkfjørene er blåsvarte eller svart med ein blåleg glans. Nebbet til vaksne hoer er ein svakare raud enn det til hannar. Dei øvre delane er metallisk bronsegrøne til grønleg bronsefarga med ein mattare farge på krona. Stjerten til hoa har ikkje lange strimlefjører. Det midtre paret av fjører er bronsegrøne og resten er svarte med bronsegrøn glans, og dei to ytste para har breie kvite tippar. Underdelane til hoa er kvite med metallisk bronsegrøne flekkar på brystet og sidene. Unge hannar liknar dei vaksne men har ikkje lange strimlefjører; halefjørene deira har bronsegrøne tippar.[11]

Utbreiing og habitat

[endre | endre wikiteksten]

Strimmelstjert finst over heile Jamaica bortsett frå den heilt austlegaste delen, der svartnebbstrimmelstjert held til. Kolibriane held til i eviggrøn fjellskog, tropisk skog i låglandet og i sekundærskog. Han held seg unna mangrovar og tørt høgland. Høgder han held til i strekk seg frå havnivå til 1500 moh.; han er rekna som ganske vanleg i låglandet og rikt utbreidd i mellom- og høgare høgder.[12]

Åtferd

[endre | endre wikiteksten]

Rørsler

[endre | endre wikiteksten]

Strimmelstjert migrerer mellom ulike høgdenivå.[13]

Mat

[endre | endre wikiteksten]

Fuglen finn nektar frå eit breitt utval av innfødde og innførte blomsterrartar. Besleria lutea er ein favoritt. Strimmelstjert finn mat i alle høgder, frå bakken til trekronene. Ein har òg observert at han «stel» nektar gjennnom hol i blomar som er blitt laga av banansmettar (Coereba flaveola) og har vitja kjelder laga av kanadasevjespett (Sphyrapicus varius). I tillegg til å eta nektar, et strimlestjerten også små insekt som han fangar medan han stiller i lufta, eller plukkar dei frå blad eller spindelvev.[14]

Formeiring

[endre | endre wikiteksten]

Begge kjønna forsvarar territoria sine aggressivt. Hannar kurtiserer hoer som kjem inn på territoriet deira. Begge kjønna vaglar og nikkar med hovudet fleire gonger. Etter dette flyg hannen opp og ned framfor hoa medan han spreier strimmelfjørene. Arten kan formeira seg kva tid som helst av året, for det meste mellom januar og mai, og kan få tre kull på eitt år. Reiret er koppforma og laga av fine plantefiber som er bundne fast med spindelvev med lav på utsida. Det er typisk bygd på ei tynn grein mellom 1 og 3 m over bakken. Hoa sit på dei to egga i 17 til 19 dagar, og ungane flyg 19 til 24 dagar etter klekking.[15]

Læte og andre lydar

[endre | endre wikiteksten]

Strimmelstjert lagar blant anna ein høg metallisk «ting»- eller «tit»-lyd og ein lengre tvink-tvink-tvink som går ned i tone mot slutten. Vaksne hannar som flyg lagar ein særmerkt summande lyd. Summinga er synkronisert med vengeslaga, og videoopptak har vist at den primære fjør åtte (P8) bøyger seg med kvar nedslag og skaper ei opning som produserer denne lyden.[16][17]

Status

[endre | endre wikiteksten]

IUCN har vurdert arten som livskraftig (LC). Han har eit svært stort utbreiingsområde, men det er ikkje kjent storleik populasjonen er eller om talet er aukande eller søkkande. Det er ikkje identifisert umiddelbare trugsmål.[18] Fuglen klarer seg godt i menneskeskapet område, slik at tap av habitat truleg ikkje utgjer eit problem for arten.[19]

Galleri

[endre | endre wikiteksten]

Kjelder

[endre | endre wikiteksten]
  1. 1 2 3 «Hummingbirds». IOC World Bird List. Henta August 9, 2022.
  2. ↑ HBW and BirdLife International (2021) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world.
  3. ↑ «National Bird - The Doctor Bird». jis.gov.jm. Henta September 5, 2022.
  4. ↑ Linnaeus, Carl (1758). Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis (på latin). Vol. 1 (10th utg.). Holmiae (Stockholm): Laurentii Salvii. s. 120.
  5. ↑ Browne, Patrick (1756). The Civil and Natural History of Jamaica. London: Printed for the author, and sold by T. Osborne and J. Shipton. s. 475.
  6. ↑ Jobling, James A. (2010). The Helm Dictionary of Scientific Bird Names. London: Christopher Helm. s. 314. ISBN 978-1-4081-2501-4.
  7. ↑ HBW and BirdLife International (2021) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world.
  8. ↑ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, T. A. Fredericks, J. A. Gerbracht, D. Lepage, S. M. Billerman, B. L. Sullivan, and C. L. Wood.
  9. ↑ Frank B. Gill; F. J. Stokes; C. Stokes (1973). «Contact zones and hybridization in the Jamaican hummingbird, Trochilus polytmus (L.)» (PDF). The Condor. 75 (2): 170–176. doi:10.2307/1365864. JSTOR 1365864.
  10. ↑ Brokaw, J. (2020). Streamertail (Trochilus polytmus), version 1.0. In Birds of the World (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.stream1.01 retrieved September 5, 2022
  11. ↑ Brokaw, J. (2020).
  12. ↑ Brokaw, J. (2020).
  13. ↑ BirdLife International (2016). "Black-billed Streamertail Trochilus polytmus". IUCN Red List of Threatened Species. 2016 e.T22687469A93153469. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22687469A93153469.en. Retrieved 5 September 2022.
  14. ↑ Brokaw, J. (2020).
  15. ↑ Brokaw, J. (2020).
  16. ↑ Brokaw, J. (2020).
  17. ↑ Clark, C.J. (2008). «Fluttering wing feathers produce the flight sounds of male streamertail hummingbirds». Biol. Lett. 4 (4): 341–344. doi:10.1098/rsbl.2008.0252. PMC 2610162. PMID 18505711.
  18. ↑ BirdLife International (2016). «Black-billed Streamertail Trochilus polytmus». IUCN Red List of Threatened Species. 2016: e.T22687469A93153469. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22687469A93153469.en. Henta 5. september 2022.
  19. ↑ Brokaw, J. (2020).

Bakgrunnsstoff

[endre | endre wikiteksten]
Henta frå «https://nn.wikipedia.org/w/index.php?title=Strimmelstjert&oldid=3663603»