Karatepe
| Karatepe | |||
| by | |||
 | |||
| Land |  Tyrkia | ||
|---|---|---|---|
 Karatepe 37°17′44″N 36°15′13″E / 37.29555556°N 36.25361111°E | |||
| Wikimedia Commons: Karatepe | |||
Karatepe (tyrkisk for 'Svart fjell') er ein ny-hitittisk festning og utandørsmuseum i Osmaniye-provinsen sør i Tyrkia som ligg kring 23 km unna distriktssentrumet Kadirli. Staden ligg i Taurusfjella, på høgre breidd av elva Ceyhan. Han ligg inne i Karatepe-Aslantaş nasjonalpark.
Historie
[endre | endre wikiteksten]
Staden var ein gamal by i Kilikia, som styrde ein passasje frå det austlege Anatolien til det nordlege syriske flaten. Det vart eit viktig ny-hittittisk senter etter at det hittitiske riket braut saman på slutten av det 12. hundreåret f.Kr. Relikviane som er funne her inkluderer enorme historiske tavler, statuer og ruinar, til og med to monumentale portar med relieff på tverrliggarane som viser jakt, krigføring og ein båt med årar. Søyler av løver og sfinksar flankerer portane.
Karatepe-innskrifta
[endre | endre wikiteksten]
I Karatepe finst det ei tospråkleg innskrift frå det åttande hundreåret f.Kr., på fønikisk og hieroglyfisk luvisk, som speglar aktivitetane til kongane i Adana frå «huset Mopsos», som blei oppgjeve på hieroglyfisk luvisk som mu-ka-sa- og på fønikisk som Mopsos som mpš. Teksten blei skriven på fønikisk og deretter omsett til hieroglyfisk luvisk.[1] Innskrifta har vore til nytte for arkeologar som ein rosettastein for å dechiffrera desse glyffane.[2][3][4]
Innskrifta fortel at ho er forfatta av Azatiwada (eller Azatiwata), herskaren i byen. Han var òg bygrunnleggjaren; innskrifta er til minne om grunnlegginga av byen. Han omtalte seg som underordna av Awarikus, kongen av Adanawa (Adana), som var det gamle riket of Ḫiyawa. Azatiwataya verker å ha vore ein av grensebyene i Adanawa.[5][6]
Ei annan innskrift av same type, Cinekoy-innskrifta, blei oppdaga seinare. Der blir òg kong Awariku nemnd, som kanskje var den same herskaren, eller ein del av den same dynastiet.
Kjelder
[endre | endre wikiteksten]- ↑ Ilya Yakubovich (2015). «Phoenician and Luwian in Early Iron Age Cilicia». Anatolian Studies. 65: 35–53. doi:10.1017/s0066154615000010.
- ↑ R. D. Barnett, Karatepe, the Key to the Hittite Hieroglyphs, Anatolian Studies, vol. 3, pp. 53–95, 1953
- ↑ J. D. Hawkins and A. Morpurgo Davies, On the Problems of Karatepe: The Hieroglyphic Text, Anatolian Studies, vol. 28, pp. 103–119, 1978
- ↑ Cyrus H. Gordon, Azitawadd's Phoenician Inscription, Journal of Near Eastern Studies, vol. 8, No. 2, pp. 108–115, 1949
- ↑ Yakubovich, 50
- ↑ Trevor Bryce, The World of The Neo-Hittite Kingdoms: A Political and Military History. Oxford University Press, 2012 ISBN 0199218722
- Denne artikkelen bygger på «Karatepe» frå Wikipedia på engelsk, den 7. november 2025.
Bakgrunnsstoff
[endre | endre wikiteksten]
- Halet Cambel, Corpus of Hieroglyphic Luwian Inscriptions, Vol. 2: Karatepe-Aslantas (Undersuchungen Zur Indogermanischen Sprachund Kulturwissenschaft, Vol 6), Walter de Gruyter, 1998 3-11-014870-6
- Mirko Novák & Andreas Fuchs (2021). "Azatiwada, Awariku from the House of Mopsos, and Assyria. On the Dating of Karatepe in Cilicia". In Annick Payne; Šárka Velhartická; Jorrit Wintjes (eds.). Beyond all Boundaries. Anatolia in the 1st Millennium B.C. Orbis Biblicus et Orientalis. Vol. 295. Leuven: Peeters Publishers. pp. 397–466. doi:10.48350/170532.
- Cyrus H. Gordon, Phoenician Inscriptions from Karatepe, The Jewish Quarterly Review, New Series, vol. 39, no. 1, pp. 41–50, 1948
- Julian. Obermann, New Discoveries at Karatepe. A Complete Text of the Phoenician Royal Inscription from Cilicia, Transactions of the Connecticut Academy of Arts and Sciences, Connecticut Academy of Arts and Sciences, vol. 38, 1948
- Benno Landsberger, Sam'al, Studien zur Entdeckung der Ruinenstaette Karatepe, Druckerei der Türkischen Historischen Gesellschaft, 1948
