Cosmarium
| Cosmarium | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||
| Cosmarium ochthodes | ||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||
| ||||||||||
| Geslacht | ||||||||||
| Cosmarium Link (1820) | ||||||||||
Afbeeldingen op  Wikimedia Commons | ||||||||||
Cosmarium op  Wikispecies | ||||||||||
| ||||||||||
Cosmarium (van Grieks kosmarion = "kleine sieraden") is de naam van een sieralgengeslacht dat relatief soortenrijk is, met ongeveer 1000 beschreven vertegenwoordigers. Het geslacht behoort tot de familie Desmidiaceae (sieralgen).
Beschrijving
[bewerken | brontekst bewerken]Een soort uit het geslacht Cosmarium bestaat uit twee meestal 5 tot 50 µm grote halfcellen, Er is tussen deze halfcellen een verbindingsbrug. Hierin bevindt zich de celkern. Deze kern is meestal slechts met specifieke kleurstoffen zichtbaar te maken.[1]
De celwanden zijn opgebouwd uit cellulose en pectine. Bij tal van soorten heeft deze celwand een geheel eigen, vaak sierlijke structuur, zodat lege celwanden van dode Cosmarium als determineerkenmerk worden gebruikt.
In tegenstelling tot de celwanden van vergelijkbare geslachten van de Desmidiaceae zoals Staurodesmus, Staurastrum en Xanthidium, hebben ze nooit stekels. Naast deze kenmerken zijn de celgrootte, breedte en hun verhouding bijzonder belangrijke determinatiekenmerken. Cosmarium komt meestal voor in relatief schoon, zacht water. Soorten uit dit geslacht, zoals Cosmarium cucurbita en Cosmarium pygmaeum, horen daarom tot de flora van de moerassen. Er zijn ook soorten die aan andere levensomstandigheden zijn gebonden zoals kleine vijvers, vochtige aarde, grind en zandige plaatsen. Omdat habitats met schoon, zacht water door vervuiling (onder andere door stikstofverbindingen) zeldzamer zijn geworden, zijn talrijke Cosmarium-soorten nu in hun voortbestaan bedreigde organismen.
Soorten
[bewerken | brontekst bewerken]Het aantal soorten hangt af van de bron die daarvoor wordt geraadpleegd. Onderstaande tabel is afkomstig van de Duitse Wikipedia. De AlgaeBase onderscheidt 1355 soorten.[2] Op de lijst van het Nederlandse soortenregister staan 553 soorten. In de onderstaande lijst is de in Nederland nieuw beschreven soort C. vossenbergense toegevoegd. [3]
- Cosmarium auriculatum Reinsch
- Cosmarium bioculatum Bréb. ex Ralfs
- Cosmarium bisphaericum Printz
- Cosmarium blyttii Wille
- Cosmarium borgesenii
- Cosmarium botrytis Menegh. ex Ralfs
- Cosmarium contractum Kirchn.
- Cosmarium costatum Nordst.
- Cosmarium cucumis Corda ex Ralfs
- Cosmarium debaryi W.Archer
- Cosmarium dentatum
- Cosmarium depressum
- Cosmarium dilatatum Lütkem.
- Cosmarium elegantissimum P.Lundell
- Cosmarium exiguum W.Archer
- Cosmarium fontarabiense
- Cosmarium fontrabiense
- Cosmarium formosulum Hoff
- Cosmarium furcatospermum W.West & G.S.West
- Cosmarium granatum Bréb. ex Ralfs
- Cosmarium hammeri Reinsch
- Cosmarium humile (F.Gay) Nordst.
- Cosmarium impressulum Elfving
- Cosmarium isthmium W.West
- Cosmarium laeve Rabenh.
- Cosmarium levinotabile
- Cosmarium lundellii Delponte
- Cosmarium norimbergense
- Cosmarium obsoletum (Hantzsch) Reinsch
- Cosmarium obtusatum Schmidle
- Cosmarium ochthodes Nordst.
- Cosmarium ovale Ralfs ex Ralfs
- Cosmarium pachydermum P.Lundell
- Cosmarium praemorsum
- Cosmarium pseudoconnatum Nordst.
- Cosmarium quadrum P.Lundell
- Cosmarium rectangulare Grunow
- Cosmarium reniforme (Ralfs) W.Archer
- Cosmarium sexangulare P.Lundell
- Cosmarium subcostatum Nordst.
- Cosmarium subcucumis Schmidle
- Cosmarium subprotumidum Nordst.
- Cosmarium subtumidum Nordst.
- Cosmarium succissum W.West
- Cosmarium tenue W.Archer
- Cosmarium trilobulatum Reinsch
- Cosmarium tumidum P.Lundell
- Cosmarium undulatum Corda
- Cosmarium vexatum W.West
- Cosmarium vossenbergense Coesel & Van Westen
- ↑ Peter Coesel, Sieralgen (Desmidiaceae) in Nederland. Sieralgenwerkgroep. Geraadpleegd op 19 november 2025.
- ↑ AlgaeBase. University of Galway. Geraadpleegd op 18 november 2025.
- ↑ Nederlands soortenregister. NDFF & Naturalis. Geraadpleegd op 25 maart 2026.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Cosmarium op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
