Naar inhoud springen

Normandisk

Uut Wikipedia, de vrye encyklopedy
Normandisk
Språkevasteland normaund

guernseysk normand jerseysk Nouormand

Land Frankryk

Normandie
Grout-Brittannie

Guernsey
Jersey
Antal spreakers?
Dialektenjerseysk, guernseysk, sarksk
Språkindeylingindo-europeesk
Skrivtlatynsk alfabet
Statusup Jersey en officiele taal
ISO 639-1-
ISO 639-2roa
ISO 639-3/DIS-

Et normandisk is en romaanske taal dee espröäken wördt in Normandie en up de normandiske eilanden. Et normandisk wördt meystentyds eseen as en fransk dialekt, mär verskilt årdig van et standardfransk, dit kümt under andere döärdat et normandisk in de tyd van de Vikingen vöäle woorden van et oldnoordsk hevt oaverenöämen. De taal slüt in et noorden an up et pikardisk, in et süüdwesten up et gallo en in et süüdousten up et fransk.

Varieteiten

[bewark | bronkode bewarken]

Et normandisk is mid de normandiske invasy meadebröcht nå de britske eilanden, wår de taal en groute üütwarking up et engelsk ehad hevt. Up de britske Kanaaleilanden wördt et noch altyd espröäken, en up elk van disse eilanden spreaken se so'n beetjen en amparte varieteit van et normandisk dat nochal es kan verskillen van et vasteland-normandisk. Weale variëteiten van et normandisk binnen inmiddels üütestörven of up starven nå doud. Up Jersey wördt der jerseysk (Jèrriais) espröäken, dit is de groutste taal van de kanaaleilanden en is en officiele taal up Jersey wårvan et gebrüük, alhowel et geen bestüürstaal is, döär de regering aneveyterd wördt. Up Guernsey wördt der guernseysk (Guernésiais of Dgèrnésiais) espröäken, en up Sark heb jy et sarksk (Sercquiais), en varieteit dat sik untwikkeld hevt vanüüt et jerseyske dialekt dat in de 15. eyw döär kolonisten is meadebröcht. Up et eiland Alderney wördden der vrogger alderneysk (Auregnais) espreuken, mär dit dialekt is vandage de dag üütestörven. Et Contenin-normandisk (Cotentinais) is de varieteit dee in et normandiske Contentin espröäken wördt en tot slot heb jy noch et cauchois dat espröäken wördt in et normandiske Pays de Caux.

Oldnoordsk in et normandisk

[bewark | bronkode bewarken]

Vöärbealden van woorden mid en oldnoordske oorsprung:

Normandisk Engelsk Oldnoordsk Fransk
bel court, yard (vergeliek: bailey?) bæli cour (vergelyk: bal)
bète bait (eleend van t Normandies) beita appât (vergelyk: bête, bestial)
canne can (eleynd van et normandisk) kanna cruche
cat cat (verwand an et germaansk) katte chat
gardîn garden garðr jardin
gradile (black)currant gaddr cassis
graie prepare greiða préparer
hardelle girl hóra (hoor, prostituee) fille (vergelyk: hardi)
hèrnais cart (vergelyk: harness) járnaðr (beslöägen paerd) charrette (vergelyk: harnais, harnâcher)
hougue mound (vergelyk: howe, high) haugr monticule
mauve seagull mávar gaviote (vöär de normandiers) /
mouette (nå de normandiers)
mielle dune mellr dune
mucre damp (vergelyk: muggy) mygla humide
nez headland / cliff (vergelyk: Sheerness, etc.) nes falaise (vergelyk: nez)
pouque pouch, bag (vergelyk: noordengelsk poke
, gesegde "pig in a poke"; mär pocket)
poki sac (vergelyk: poche)
viquet wicket (eleynd van et normandisk) víkjask guichet (eleynd van et normandisk)

Normandisk in et engelsk

[bewark | bronkode bewarken]

Vöärbealden van normandiske woorden dee in et engelsk, en in en enkel geval in et neadersassisk en et neaderlandsk (hyr vetedrukked), terechteköämen binnen:

EngelskNormandiskFranskNeadersassisk
fashion< faichon= façonmode
cabbage< caboche= chou (cf. caboche)koul
candle< ca(u)ndelle= chandelle, bougiekaerse
castle< castel (noen: catè)= château, casteletkasteyl*
cauldron< caudron= chaudronkeatel
causeway< caucie (noen: cauchie)= chausséeryweg
catch< cachier (noen: cachi)= chasservangen
cater< acater= acheterkoupen
cherry (-ies)< cherise (chrise, chise )= cerisekarse
mug< mogue/moque= mug, bocmokke
poor< paur= pauvrearm
wait< waitier= gaitier (noen: guetter )wachten*
war< werre (Oud-Normandies)= guerreoorlog
warrior< werreur (old Norman)= guerrierstryder
wicket< viquet= guichet (cf. piquet)påltjen
Dit artikel is eskreaven in et westveluwske dialekt van Nunspeet, in de Nysassiske Skryvwyse.