Pergi ke kandungan

BAe 146

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
BAe 146 / Avro RJ / BAE 146
Atlantic Airways BAe 146-200
Maklumat am
JenisPesawat serantau
Pesawat penumpang
Negara asalUnited Kingdom
PengeluarBritish Aerospace
BAE Systems
Avro International
StatusDalam perkhidmatan
Pengguna utamaMahan Air
Jumlah dibina394 (BAe 146: 221; Avro RJ: 170; Avro RJX: 3)
Sejarah
Dikilangkan1983–2001
Tarikh diperkenalkanMei 1983
Penerbangan sulung3 September 1981
Enjin BAe 146, ALF 502
Kokpit BAe 146
Kabin CityJet BAe 146

British Aerospace 146 (juga BAe 146) ialah sebuah pesawat penumpang jarak pendek dan wilayah yang dikeluarkan di United Kingdom oleh British Aerospace, yang kemudiannya menjadi sebahagian daripada BAE Systems. Pengeluarannya beroperasi dari tahun 1983 hingga 2001. Angka pengeluaran termasuk Avro RJ, versi yang ditingkatkan daripada Avro International Aerospace, sebuah anak syarikat BAE Systems. Pengeluaran untuk versi Avro RJ bermula pada tahun 1992. Avro RJX, versi yang ditambah baik lagi dengan enjin baharu, telah diumumkan pada tahun 1997, tetapi hanya dua prototaip dan satu pesawat pengeluaran dibina sebelum semua pengeluaran dihentikan pada tahun 2001. Dengan 387 pesawat yang dikeluarkan, program Avro RJ/BAe 146 merupakan program pesawat penumpang jet awam British yang paling berjaya.[1]

BAe 146/Avro RJ ialah sebuah pesawat monoplane kaki julur bersayap tinggi dengan ekor T. Ia mempunyai empat enjin kipas turbin bergigi yang dipasang pada pilon di bawah sayap, serta dilengkapi dengan roda pendaratan roda tiga yang boleh ditarik masuk. Pesawat ini beroperasi secara sangat senyap, dan oleh itu telah dipasarkan di bawah nama Whisperjet.[2] Ia digunakan secara meluas di lapangan terbang bandar berkeupayaan kecil seperti Lapangan Terbang London City. Dalam peranan utamanya, ia berfungsi sebagai pesawat rejang wilayah, pesawat penumpang jarak pendek, atau pesawat komersial wilayah, manakala beberapa contoh jenis ini juga digunakan sebagai pesawat peribadi.

BAe 146 dikeluarkan dalam model -100, -200 dan -300. Versi Avro RJ yang setara masing-masing dinamakan RJ70, RJ85, dan RJ100. Versi pembawa kargo membawa gelaran "QT" (Quiet Trader), manakala model boleh ubah penumpang-atau-kargo dinamakan sebagai "QC" (Quick Change). Sebuah "peralatan batu kerikil" boleh dipasang pada pesawat untuk membolehkan operasi dari landasan terbang yang kasar dan tidak disediakan.[3]

Pembangunan

[sunting | sunting sumber]

Asal Usul

[sunting | sunting sumber]
Prototaip melakukan penerbangan pertamanya pada 3 September 1981.

Pada Ogos 1973, Hawker Siddeley melancarkan projek pesawat penumpang serantau 70 tempat duduk yang baharu, iaitu HS.146, bagi mengisi jurang antara pesawat penumpang berkuasa turboprop seperti Hawker Siddeley HS.748 dan Fokker F27 Friendship dengan pesawat jet kecil seperti BAC One-Eleven dan Boeing 737.[4][5] Walau bagaimanapun, konsep jet pengumpan telah menjadi "salah satu daripada pelbagai idea spekulatif di papan lukisan pengeluar pesawat Britain" sejak tahun 1958.[6]

Konfigurasi yang dipilih mempunyai sayap tinggi dan Ekor T untuk memberikan prestasi padang pendek yang baik, manakala pesawat itu akan dikuasakan oleh empat enjin turbofan Avco Lycoming ALF 502H bertujahan 6,500 lbf. Terdapat beberapa sebab mengapa konfigurasi enjin berkembar tidak dipilih,[7] yang merupakan keputusan kontroversial bagi pesawat yang relatif kecil dan ditentukan oleh pilihan enjin yang, walaupun mempunyai ciri-ciri "tahan lasak, senyap dan cekap bahan api", perlu dipasang dalam konfigurasi empat enjin untuk menyediakan kuasa dan jarak yang diperlukan oleh konsep tersebut. Konfigurasi sedemikian dianggap oleh British Aerospace sebagai berfaedah sekiranya berlaku kegagalan enjin tunggal, menawarkan "prestasi tiga enjin yang luar biasa" yang akan menarik minat pengendali di kawasan bergunung-ganang dan dari "lapangan terbang tinggi, panas atau berkualiti rendah".[6]

Program ini pada mulanya dilancarkan dengan sokongan daripada kerajaan UK, yang bersetuju untuk menyumbang 50% daripada kos pembangunan sebagai balasan kepada bahagian hasil daripada setiap pesawat yang dijual.[8] Pada Oktober 1974, semua kerja pada projek itu dihentikan berikutan kemerosotan ekonomi dunia akibat Krisis minyak 1973.[9][10][11]

Pembangunan secara perlahan-lahan diteruskan, dan pada tahun 1978, British Aerospace, pengganti korporat Hawker Siddeley, melancarkan semula projek tersebut. British Aerospace memasarkan pesawat itu sebagai pesawat turbofan yang senyap dan berpenggunaan rendah, yang berkesan untuk menggantikan generasi pesawat pengumpan berkuasa turboprop terdahulu.[5] Pesanan pertama untuk BAe 146 telah dibuat oleh Líneas Aéreas Privadas Argentinas pada Jun 1981. Sebelum penerbangan pertama, British Aerospace meramalkan bahawa varian 146-100 yang lebih kecil akan mengatasi jualan varian 146-200 dengan ketara; bagaimanapun, syarikat penerbangan menunjukkan minat yang lebih tinggi terhadap 146-200 yang lebih besar.[12]

Jelang tahun 1981, sebuah laluan pemasangan besar telah disiapkan di tapak British Aerospace di Hatfield,[12] dan pesawat pertama yang siap terbang pada tahun tersebut, yang disusuli dengan cepat oleh dua lagi prototaip.[4][13] Ketika itu, kos seunit bagi 146-200 ialah £11 juta,[12] dan kos program ialah £350 juta.[14] Keputusan penerbangan awal menunjukkan prestasi berlepas dan pendakian yang lebih baik daripada yang diramalkan.[13] Pada tahun 1982, British Aerospace menyatakan bahawa penjualan sejumlah 250 pesawat adalah perlu bagi usaha itu untuk mencapai titik pulang modal.[13] BAe 146 menerima Sijil Kebolehterbangan pada 8 Februari 1983.[15] Apabila ia dilancarkan ke dalam perkhidmatan, ia disanjung sebagai "pesawat jet paling senyap di dunia".[16]

Pengeluaran

[sunting | sunting sumber]
Kokpit EFIS dalam Avro RJ yang dinaik taraf pada tahun 1993

Pesawat pengeluaran awal dibina di Hatfield, yang pada asalnya merupakan kilang de Havilland. Keluarga pesawat Avro RJ dipasang di Avro International (Pusat BAE Systems Regional Aircraft) di Lapangan Terbang Woodford di Greater Manchester, England. Pengeluaran pelbagai bahagian pesawat dijalankan di kilang BAE yang berbeza: bahagian fiuslaj belakang dikeluarkan di bekas tapak Avro di Chadderton, Greater Manchester; bahagian fiuslaj tengah dikeluarkan di Filton; penstabil menegak berasal dari Brough; tiang enjin dibuat di Prestwick;[17] dan bahagian muncung dikeluarkan di Hatfield, tempat laluan pemasangan untuk pesawat awal terletak. Sesetengah pengeluaran telah disubkontrakkan ke luar UK; sayap dibuat oleh Textron di Amerika Syarikat dan satah ekor serta permukaan kawalan dibuat oleh Saab-Scania di Sweden.[18][19]

Disebabkan prestasi jualan BAe 146, British Aerospace mengumumkan projek pembangunan pada awal tahun 1991 untuk menghasilkan varian baharu bagi jenis tersebut, berkuasa dua enjin turbofan dan bukannya empat, yang ditawarkan kepada syarikat penerbangan sebagai pesawat jet serantau. Dinamakan pesawat serantau baharu (NRA), cadangan pengubahsuaian lain daripada BAe 146 termasuk penggunaan sayap baharu yang dibesarkan dan fiuslaj yang dipanjangkan.[20]

Pada tahun 1993, siri Avro RJ yang dinaik taraf menggantikan BAe 146. Perubahan termasuk penggantian enjin turbofan Lycoming ALF 502 asal dengan enjin turbofan LF 507 bertujahan lebih tinggi, yang ditempatkan dalam Nisel yang direka bentuk semula. Siri Avro RJ juga menampilkan kokpit moden dengan EFIS menggantikan ADI analog, HSI, dan instrumen enjin.[21] Pengaturan antara British Aerospace dan Khazanah Nasional sepatutnya membuka laluan pengeluaran Avro RJ di Malaysia, tetapi Perjanjian ini gagal pada tahun 1997.[22]

Pada tahun 2000, British Aerospace mengumumkan bahawa ia akan menggantikan siri Avro RJ dengan siri Avro RJX yang dipertingkatkan lagi, bagaimanapun pada 27 November 2001 BAE mengumumkan pembatalan program RJX sebagai sebahagian daripada penutupan perniagaan pesawat serantaunya. BAE turut mengumumkan kehilangan 1,669 pekerjaan dan caj £400juta sebagai sebahagian daripada keputusan tersebut.[23] Financial Times menyatakan bahawa BAE telah "menamatkan perniagaan yang pernah mengancam untuk memusnahkan keseluruhan kumpulan. Pada tahun 1992, operasi pesawat serantau telah menjejaskan imbangan duga British Aerospace ketika itu, memaksanya membuat penghapusan kira sebanyak £1 bilion."[24]

Pengeluaran Avro RJ berakhir dengan empat pesawat terakhir dihantar pada akhir tahun 2003; sejumlah 173 pesawat Avro RJ telah dihantar antara tahun 1993 dan 2003.[22]

Reka Bentuk

[sunting | sunting sumber]

Gambaran Keseluruhan

[sunting | sunting sumber]
Pandangan belakang semasa penerbangan dengan pemberat udara dikembangkan

British Aerospace mempromosikan BAe 146 kepada syarikat-syarikat penerbangan sebagai "pesawat pengumpan" dan pesawat penumpang serantau jarak dekat.[12] Badan pesawat dan pelbagai kawasan utama lain direka supaya sesederhana yang mungkin. Enjin pesawat tidak mempunyai pembalik tujahan disebabkan keberkesanannya yang dianggap berkurangan dalam keadaan yang dijangkakan. Sebaliknya, BAe 146 menampilkan pemberat udara bersaiz besar dengan dua kelopak di bawah kemudi ekor pada bahagian belakang fiuslaj, yang mempunyai kelebihan untuk digunakan semasa penerbangan serta membolehkan kadar penurunan yang curam jika diperlukan.[25] Selain itu, pesawat ini mempunyai pemberat sayap lebuh penuh yang dikembangkan serta-merta semasa mendarat.

Pesawat ini terbukti berguna untuk laluan serantau dan jarak dekat "ketumpatan tinggi". Bagi kelas ekonomi, BAe 146 boleh dikonfigurasikan sama ada dalam susunan standard lima sebaris atau susunan ketumpatan tinggi enam sebaris, menjadikannya salah satu daripada beberapa jet serantau yang boleh menggunakan susunan enam sebaris dalam kelas ekonomi.[21] Menurut laporan, pesawat ini menguntungkan bagi kebanyakan laluan walaupun dengan sedikit sahaja melepasi separuh daripada jumlah tempat duduk yang diisi.[5]

BAe 146 juga terkenal dengan operasinya yang relatif senyap, satu ciri positif yang menarik minat pengendali yang mahu menyediakan perkhidmatan ke lapangan terbang sensitif bunyi di dalam kawasan bandar.[21][26] Pesawat ini merupakan salah satu daripada beberapa jenis pesawat sahaja yang boleh digunakan untuk penerbangan ke Lapangan Terbang London City, yang mempunyai sudut pendekatan yang curam dan landasan yang pendek; selama beberapa tahun, BAe 146 merupakan satu-satunya pesawat jet konvensional yang berkeupayaan untuk terbang dari Lapangan Terbang London City.[27][28]

Ciri-ciri

[sunting | sunting sumber]
Kabin lima sebaris, struktur dipaparkan

Menurut ketua pereka BAe 146, Bob Grigg, usaha untuk memastikan pesawat setergolong mudah diselenggara yang mungkin dan memastikan kos pengendalian pengendali serendah yang mungkin telah dijadikan keutamaan tinggi sejak awal proses reka bentuk.[29] Grigg menekankan faktor-faktor seperti kesederhanaan reka bentuk, penggunaan komponen sedia ada di pasaran jika boleh, serta penggunaan sasaran kos dalaman yang tegas dan pemantauan berterusan. British Aerospace juga mengguna pakai sistem jaminan kos antara pembekal komponen dan pengendali BAe 146 untuk menguatkuasakan keperluan yang ketat.[30]

Berdasarkan pengalaman daripada Hawker Siddeley Trident dan Airbus A300, kedua-dua fiuslaj dan sayap telah direka bentuk dengan teliti untuk mengurangkan bilangan komponen dan kerumitan.[31] Sayap dipasang tinggi dengan permukaan atas yang tidak terputus telah diguna pakai; sayap BAe 146 tidak menggunakan Pelanjutan tepi depan, yang turut membolehkan penjajaran satah ekor tetap yang dipermudahkan.[32] Gear pendaratan pesawat ini diperkukuh untuk menahan kerosakan dan kestabilan dimaksimalkan melalui kedudukan gear pendaratan, yang sangat bernilai terutamanya apabila beroperasi di landasan terbang yang kasar.[14]

Enjin pesawat tidak dilengkapi dengan pembalik tujahan, sebaliknya pesawat ini mempunyai pemberat udara jenis cengkerang di bahagian ekor dan pemberat sayap lebar penuh pada bahagian sayap.

BAe 146 merupakan pesawat kedua, selepas Concorde, yang menggunakan brek karbon.[14] Pesawat ini menampilkan jumlah bahan komposit yang rendah, yang hanya digunakan pada bahagian struktur sekunder sahaja.[31] Pesawat pengeluaran awal menampilkan kokpit konvensional dan kawalan penerbangan manual.[25] Semasa dilancarkan, Unit kuasa sampingan di dalam pesawat hanya menggunakan separuh daripada bahan api dan beratnya hanya satu pertiga berbanding model-model sezaman yang lain.[31]

Pesawat ini boleh dilengkapi dengan tangki bahan api tambahan untuk memanjangkan jarak penerbangannya. Tangki yang dipanggil "tangki bakul" muat di bahagian dalam sayap pada kedua-dua belah fiuslaj, manakala lebih banyak kapasiti tangki boleh dipasang di dalam ruang bagasi bawah lantai, di bahagian hadapan dan belakang ruang gear pendaratan.[33]

Enjin

[sunting | sunting sumber]
Pandangan dekat sepasang enjin ALF 502

BAe 146 ialah sebuah pesawat jet quad yang dikuasakan oleh empat enjin turbofan Avco Lycoming ALF 502, yang dipasang pada tiang di bawah sayap tinggi pesawat.[4] ALF 502 diterbitkan daripada janakuasa turbosyaf Lycoming T55 yang menguasakan helikopter pengangkut berat Chinook. Terutamanya, BAe 146 mempunyai paras bunyi operasi yang sangat rendah, jauh lebih rendah daripada kebanyakan pesawat pesaing. Ini sebahagian besarnya dicapai melalui penggunaan enjin turbofan bergear ALF 502; kotak gear membolehkan kelajuan hujung bilah kipas kekal di bawah kelajuan bunyi, secara drastik mengurangkan bunyi pesawat. Selain itu, langkah-langkah pengurangan bunyi yang lain termasuk Nisbah laluan sampingan yang tinggi berbanding pesawat sezaman dan lapisan pemendam bunyi tambahan yang dibina ke dalam enjin.[5]

Pada peringkat awal, keputusan untuk memilih empat enjin bagi sebuah pesawat pengumpan dan bukannya dua dianggap luar biasa oleh sesetengah pengulas. Kelebihan memilih konfigurasi empat enjin termasuk kelewahan yang lebih besar dan prestasi berlepas yang unggul dari landasan pendek, serta dalam keadaan Panas dan tinggi. Kuasa elektrik terutamanya disediakan oleh penjana yang terletak pada setiap enjin bahagian luar.[21] Bagi kemudahan penyelenggaraan dan pengurangan kos pengendali, ALF 502 mempunyai reka bentuk bermodular dan meminimumkan penggunaan alatan khas.[34]

ALF 502 telah mengalami beberapa masalah. Elektronik dalamannya boleh menjadi terlalu panas, lalu mencetuskan penutupan enjin secara automatik tanpa pilihan untuk menghidupkan semula semasa penerbangan, dan keadaan atmosfera terpencil yang tertentu boleh menyebabkan kehilangan tujahan enjin disebabkan oleh pembekuan dalaman. Selain itu, BAe 146 mengalami beberapa masalah dengan sistem Udara hembus dan penekanan kabin, yang membawa kepada beberapa Peristiwa asap di mana asap yang mengalir keluar dimasukkan ke dalam kabin oleh sistem penekanan.[35][36]

Sejarah Operasi

[sunting | sunting sumber]
Syarikat penerbangan Britain Dan-Air memperkenalkan jenis ini pada Mei 1983.

Pada Mei 1983, syarikat penerbangan Britain Dan-Air menjadi pengendali pertama yang melancarkan perkhidmatan menggunakan BAe 146 baharu keluaran British Aerospace; perkhidmatan menghasilkan pendapatan pertama telah diterbangkan antara Lapangan Terbang London Gatwick dan Lapangan Terbang Bern.[37] Pada 1 Julai 1984, pesawat pertama daripada 20 buah BAe 146 yang dipesan oleh Pacific Southwest Airlines telah dihantar secara rasmi.[38] Air Wisconsin merupakan sebuah lagi pengendali utama AS bagi 146, yang menggantikan armada turboprop Fokker F27 Friendship mereka dengan jenis ini.[39] Pada tahun 1985, Aspen Airways merasmikan perkhidmatan jet berjadual pertama ke Aspen, Colorado, di Banjaran Rocky di barat A.S. dengan BAe 146-100 yang beroperasi dari lapangan terbang dengan ketinggian 7,820 kaki. BAe 146 diumumkan pada Januari 1987 telah dipilih untuk melancarkan perkhidmatan jet pertama dari Lapangan Terbang London City; ia dipilih berikutan ciri-ciri penerbangannya yang tidak tandingi dan keupayaan untuk beroperasi dari lapangan terbang yang dikenali sebagai STOLport.[40]

Siri 146 diintrodusikan ke dalam perkhidmatan Tentera Udara Diraja (RAF) pada tahun 1986 hingga 2022 sebagai pengangkutan VIP dan dikendalikan oleh 32 (The Royal) Squadron.[41] Menurut Flight International, sekurang-kurangnya 25 pesawat eksekutif telah dihasilkan untuk pelbagai pelanggan; kebanyakan daripadanya telah menjalani penukaran berikutan operasi syarikat penerbangan.[42]

Dari akhir tahun 1980-an hingga awal tahun 2000-an, 146 telah digunakan secara meluas untuk perkhidmatan penumpang di Australia, di mana jenis ini sesuai untuk laluan jarak jauh berisipadu rendah; 18 buah berada dalam perkhidmatan dengan Ansett Australia pada tahun 1999. BAe 146 juga dikendalikan oleh East-West, yang menerima penghantaran lapan buah dari tahun 1990, sehingga syarikat itu diserap ke dalam Ansett. National Jet Systems memulakan operasi di bawah jenama Airlink bagi pihak Australian Airlines (dan kemudiannya Qantas) pada tahun 1990, dengan pengganti Airlink iaitu QantasLink terus menggunakan jenis ini sehingga tahun 2005. Pada tahun 2005, National Jet Systems memindahkan operasi armada BAe 146 dan Avro RJ kepada anak syarikatnya National Jet Express, yang terus mengendalikan 15 pesawat daripada jenis tersebut dalam pelbagai spesifikasi untuk operasi sewa khas berjadual, dan armadanya termasuk fiuslaj pengeluaran kedua, sebuah model -100 yang ditukarkan kepada spesifikasi QT, yang terbang buat kali pertama pada Januari 1982 sebagai sebahagian daripada program ujian dan pensijilan.[perlu rujukan] National Jet Express menghentikan operasi penumpang BAe 146 dan Avro RJ pada Jun 2022 selepas 32 tahun[43] dan setelah mengendalikan 33 buah pesawat berbeza daripada jenis tersebut.[44]

Tiga varian utama

Pelanggan awal untuk siri BAe RJ85 ialah Crossair, yang menerima penghantaran pesawat pertamanya pada 23 April 1993.[22]

Beberapa pengendali kargo utama telah mengendalikan jenis ini. Setakat tahun 2012, BAe 146 QT merupakan pesawat yang paling banyak dalam armada kargo udara TNT Airways.[45] Pada tahun 2012, RAF mengumumkan bahawa ia akan memperoleh BAe 146M sebagai pesawat pengangkutan sementara antara persaraan Lockheed C-130 Hercules dan pengenalan Airbus A400M Atlas yang lebih besar, bagi menampung aktiviti pengangkutan udaranya di Afghanistan.[41][46] Pada tahun 2013, RAF memperoleh dua buah BAe146-200 yang telah ditukarkan, yang dinamakan BAe146C Mk3, berkeupayaan membawa muatan 10.6 tan, dan dilengkapi dengan pintu sisi besar berukuran 3.33- × 1.93-m.[47] RAF juga mengendalikan BAe146 CC Mk2 dalam Skuadron No. 32 RAF.[47]

Pada masa ini, Pionair Australia mengendalikan gabungan pesawat BAe-146 varian -200 dan -300, dalam kedua-dua varian kargo dan penumpang, untuk sewa khas kargo berjadual, sewa khas penumpang ad-hoc, dan pelancongan udara tempahan awal di sekitar Australia, New Zealand, dan Pasifik Selatan. National Jet Express juga terus mengendalikan armada kargo BAe 146-300QT bagi pihak Qantas Freight, yang menyediakan perkhidmatan semalaman ke dan dari Lapangan Terbang Sydney yang tertakluk kepada sekatan perintah berkurung di bawah pengecualian khusus jenis.[48]

Pada 3 Mei 2017, sebuah Avro RJ85 milik Airlink telah melakukan penerbangan syarikat penerbangan komersial pertama dalam sejarah ke Saint Helena di Lautan Atlantik Selatan, iaitu penerbangan sewa khas dari Cape Town, Afrika Selatan, melalui Moçâmedes, Angola, ke Lapangan Terbang Saint Helena untuk mengambil penumpang yang terdampar apabila satu-satunya laluan perhubungan pulau itu dengan dunia luar, iaitu Kapal Mel Diraja Britain RMS St Helena, mengalami kerosakan bebaling. Penerbangan tersebut kembali ke Cape Town pada hari yang sama dengan persinggahan di Windhoek, Namibia.[49] Ia merupakan satu-satunya penerbangan komersial yang pernah dibuat ke Saint Helena sehinggalah Airlink memulakan perkhidmatan syarikat penerbangan komersial berjadual pertama dalam sejarah pulau itu pada Oktober 2017.[50]

Varian

[sunting | sunting sumber]

BAe 146-100 / Avro RJ70

[sunting | sunting sumber]
BAe 146-100/Avro RJ70 mempunyai panjang 26.2 meter (86 ka).

Penerbangan sulung bagi varian -100 berlaku pada 3 September 1981, dengan penghantaran bermula pada tahun 1983.[51] Pelanggan pelancaran pada Mac 1983 ialah Dan-Air. Bermula dari tahun 1986, The Queen's Flight RAF telah memperoleh sejumlah tiga buah 146-100, yang dinamakan BAe 146 CC2. Pesawat-pesawat ini dilengkapi dengan dalaman mewah tempahan khas dan dikendalikan dalam konfigurasi VIP dengan kapasiti 19 penumpang dan enam anak kapal. BAe 146-100QC (Quick Change) ialah versi boleh ubah penumpang/kargo dan BAe 146-100QT (Quiet Trader) ialah versi kargo.

Varian -100 merupakan rekaan siri 146 terakhir yang dibangunkan mengikut piawaian Avro RJ dengan penghantaran pertama Avro RJ70 pada akhir tahun 1993. RJ70 berbeza daripada 146-100 kerana menggunakan enjin LF 507 dengan FADEC dan avionik digital. RJ70 memuatkan 70 penumpang dengan susunan lima sebaris, 82 enam sebaris, atau 94 dalam konfigurasi ketumpatan tinggi.

BAe 146-200 / Avro RJ85

[sunting | sunting sumber]
BAe 146-200/Avro RJ85 mempunyai panjang 28.6 meter (94 ka).

Varian 146-200 menampilkan pemanjangan fiuslaj sebanyak 2.41 m (7 kaki 11 inci) dan pengurangan kos setiap batu tempat duduk. Varian -200 terbang buat kali pertama pada Ogos 1982 dan mula berkhidmat enam bulan kemudian. BAe 146-200QC (Quick Change) ialah versi boleh ubah penumpang/kargo dan BAe 146-200QT (Quiet Trader) ialah versi kargo. Dua buah pesawat BAe 146-200QC, yang dinamakan BAe 146 C3, telah diubah suai untuk RAF dengan sistem penentang inframerah dan pemancar suar untuk kegunaan di Afghanistan.[52]

Avro RJ85, pembangunan RJ pertama bagi keluarga BAe 146, menampilkan kabin yang ditambah baik dan enjin LF 507 yang lebih cekap. Penghantaran RJ85 bermula pada April 1993. Ia mampu memuatkan sehingga 112 penumpang.

BAe 146-300 / Avro RJ100

[sunting | sunting sumber]
BAe 146-300/Avro RJ100 mempunyai panjang 31.0 meter (101.7 ka).

British Aerospace mengumumkan cadangan awalnya untuk varian -300 di Pertunjukan Udara Farnborough 1984. Fiuslaj pesawat itu akan dipanjangkan sebanyak 3.2 meter (10 ka 6 in) berbanding varian -200, membolehkan 122 penumpang dibawa pada jarak tempat duduk 32 inci dan 134 pada jarak tempat duduk 29 inci. Enjin ALF 502R-7 yang lebih berkuasa (33 kilonewton (7,500 lbf)) akan digunakan, dan sisi sayap akan dipasang pada hujung sayap pesawat.[53][54] Walau bagaimanapun, disebabkan syarikat penerbangan lebih menggemari harga permulaan yang lebih rendah berbanding meminimumkan kos batu tempat duduk, siri muktamad 146-300 muncul sebagai pembangunan yang kurang ekstrem. Akhirnya, fiuslaj pemanjangan dikurangkan kepada 2.34 meter (7 ka 8 in), memberikan kapasiti 100 penumpang yang duduk lima sebaris pada jarak tempat duduk 31 inci, tanpa sisi sayap atau enjin ALF 502R-7 yang dicadangkan.[55] Penghantaran bermula pada Disember 1988. Sebuah BAe 146-301 yang diubah suai digunakan sebagai Makmal Terbang FAAM UK. BAe 146-300QC (Quick Change) ialah versi boleh ubah penumpang/kargo dan BAe 146-300QT (Quiet Trader) ialah versi kargo.

Versi Avro RJ bagi 146-300, yang merupakan pembangunan kedua lini produk 146, menjadi Avro RJ100. Ia berkongsi fiuslaj yang sama dengan versi 146, tetapi dengan penambahbaikan dalaman, enjin, dan avionik. Konfigurasi paling biasa dalam RJ100 memuatkan 100 penumpang. Varian RJ115, dengan saiz fizikal yang sama tetapi dengan peningkatan MTOW dan pintu keluar kecemasan berbeza, pernah dipasarkan tetapi tidak pernah dikeluarkan;[56][57] ia memuatkan 116 penumpang secara standard atau sehingga maksimum 128 penumpang dalam susunan ketumpatan tinggi.

BAe 146STA

[sunting | sunting sumber]
Demostrator BAe 146 STA

Sepanjang tempoh pengeluaran BAe 146, British Aerospace merancang beberapa versi tentera khusus, termasuk pengangkut muatan sisi dan belakang, versi tangki bahan api udara,[58] serta versi penghantaran atas kapal pengangkut.[59] Daripada cadangan ini, terciptalah BAe 146STA (Sideloading Tactical Airlifter), berasaskan pesawat kargo BAe 146QT dan berkongsi pintu kargonya di bahagian kiri fiuslaj belakang. Versi pengangkut tentera ini mempunyai prob pengisian bahan api yang menonjol dari bahagian muncung; sebuah demonstrator yang dilengkapi dengan prob pengisian bahan api tiruan dan pintu anggota payung terjun yang boleh dibuka di udara telah dipamerkan di Pertunjukan Udara Paris 1989 dan menjalankan siri jelajah demonstrasi secara meluas, namun tiada pesanan yang diterima.[60]

BAe 146M

[sunting | sunting sumber]

BAE Systems mengumumkan program BAe 146M pada tahun 2009, yang direka untuk menyediakan pesawat terpakai awam BAe 146-200 dan -300 kepada pengendali tentera, sedia ada sama ada dalam konfigurasi penumpang atau kargo.[61] Naik taraf dan pengubahsuaian yang dilakukan pada jenis ini termasuk avionik kokpit kaca baharu, tangki bahan api tambahan, keupayaan pendaratan curam yang ditingkatkan, keupayaan operasi landasan tidak berturap, dan dilengkapi dengan alat bantuan pertahanan; walau bagaimanapun, pintu kargo belakang tidak diperkenalkan. BAE menyatakan bahawa 146M sesuai untuk menjalankan operasi pengangkutan udara, pemindahan perubatan, penerjunan payung terjun, pengawasan, dan pengisian bahan api dalam penerbangan.[62]

Siri Avro RJX

[sunting | sunting sumber]
Prototaip Avro RJX-100, seperti yang dilihat pada tahun 2009.

Varian RJX-70, RJX-85, dan RJX-100 mewakili versi maju bagi Siri Avro RJ. Siri RJX menggunakan enjin turbofan Honeywell AS977 untuk kecekapan yang lebih tinggi (15% kurang penggunaan bahan api, 17% peningkatan jarak penerbangan), prestasi yang lebih senyap, dan kos penyelenggaraan 20% lebih rendah.[63] Syarikat penerbangan Bhutan Drukair menempah dua buah RJX-85, manakala British European membuat pesanan pasti untuk 12 buah RJX-100 dan lapan pilihan.[64] Walau bagaimanapun, BAE Systems menamatkan projek tersebut pada November 2001, setelah menyiapkan dan menerbangkan tiga buah pesawat sahaja—masing-masing satu prototaip bagi RJX-85 dan RJX-100, serta sebuah RJX-100 pengeluaran untuk British European. BAE mencapai persetujuan dengan Druk Air dan British European pada awal tahun 2002 di mana syarikat-syarikat penerbangan tersebut bersetuju untuk tidak menguatkuasakan pesanan pasti mereka bagi RJX. BAE meneroka kemungkinan untuk menghasilkan 14 buah pesawat "hibrid", tetapi British European sekurang-kurangnya tidak sanggup mengambil risiko mengendalikan jenis pesawat yang unik.[65]

Penukaran pesawat tangki pemadam kebakaran

[sunting | sunting sumber]
Pesawat tangki udara BAe 146 di Range Fire di Kern County, California, 2016

Versi pesawat tangki pemadam kebakaran bagi kedua-dua BAe 146 dan Avro RJ85 telah dihasilkan melalui penukaran pesawat yang sebelum ini dikendalikan oleh syarikat penerbangan dalam perkhidmatan penumpang berjadual.[66] Beberapa organisasi menjalankan penukaran tersebut, termasuk Minden Air Corporation yang berpangkalan di A.S., Neptune Aviation Services, dan Aero-Flite, anak syarikat A.S. bagi Conair Group yang berpangkalan di Kanada.[67][68][69][70] Pada Januari 2012, Conair Group mengumumkan pengaturannya untuk memasarkan dan mempromosikan Avro RJ85 sebagai platform pesawat tangki udara utama.[71] Pada Oktober 2012, Air Spray Aviation dari Alberta, Kanada, membeli BAe 146 pertamanya untuk ditukarkan menjadi pesawat tangki udara.[66] Air Spray membeli fiuslaj kedua untuk penukaran pada Oktober 2013.[72]

Menurut edisi 3 April 2017 bagi SpeedNews-The Windshield, sebuah penerbitan penerbangan dalam talian, 14 buah jet BAe 146-200 dan Avro RJ85 buatan BAE Systems berkhidmat di Amerika Utara sebagai pesawat tangki pemadam kebakaran udara, dengan Conair mengendalikan tujuh buah pesawat Avro RJ85 dan Neptune Aviation mengendalikan tujuh buah pesawat BAe 146-200.[73] Artikel itu juga menyatakan bahawa Conair sedang menukarkan Avro RJ85 lapan untuk digunakan sebagai pesawat tangki udara, manakala Neptune sedang menukarkan dua lagi BAe 146-200 untuk kegunaan pemadaman kebakaran udara. Di samping itu, Air Spray turut disebut dalam artikel ini sebagai telah memperoleh lima buah BAe 146-200 untuk ditukarkan kepada pesawat tangki udara.

Airbus E-Fan X

[sunting | sunting sumber]

Airbus/Rolls-Royce/Siemens E-Fan X ialah demonstrator pesawat elektrik hibrid yang dibangunkan melalui kerjasama antara Airbus, Rolls-Royce plc, dan Siemens. Diumumkan pada 28 November 2017, ia menyusuli demonstrator penerbangan elektrik sebelumnya ke arah pengangkutan mampan untuk visi Flightpath 2050 Suruhanjaya Eropah.[74]

Sebuah pesawat ujian terbang Avro RJ100 akan digantikan salah satu daripada empat enjin turbofan Honeywell LF507 milik dengan motor elektrik 2 MW (2,700 hp) Rolls-Royce, yang diubah suai oleh Rolls-Royce dan dikuasakan oleh turboshaf AE2100 miliknya, dikawal serta diintegrasikan oleh Airbus dengan bateri 2 t (4,400 lb).[75]

Airbus dan Rolls-Royce membatalkan program E-Fan X beberapa bulan sebelum penerbangan pertama yang dirancangkan kerana industri pesawat komersial mengubah keutamaan semasa pandemik COVID-19.[76]

Pesawat Penyelidikan Atmosfera BAe 146-301

[sunting | sunting sumber]

Sebuah pesawat 146-300 yang diubah suai, iaitu 146-301 ARA digunakan oleh Makmal Terbang FAAM UK untuk penyelidikan atmosfera di UK dan di seluruh dunia. Fiuslaj pesawat yang digunakan ialah BAe 146 pertama yang terbang, iaitu prototaip 146-100 G-SSSH, yang telah dipanjangkan untuk menjadi prototaip 146-300 G-LUXE. Ia telah ditukarkan kepada ARA oleh BAE Systems antara tahun 2001 dan 2004, dan pada tahun 2025 telah melepasi 10,000 jam penerbangan.[77] Ia dirancang untuk mengendalikan pesawat tersebut sehingga tahun 2040.[78]

Pengendali

[sunting | sunting sumber]

Pada Julai 2020, 54 buah pesawat berada dalam perkhidmatan syarikat penerbangan serta pemadaman kebakaran udara termasuk 27 buah BAe 146 dan 27 buah Avro RJ, dengan tambahan 17 buah BAe 146 dan 47 buah Avro RJ dalam simpanan[79]

Kemalangan dan Insiden

[sunting | sunting sumber]

BAe-146/Avro RJ telah terlibat dalam 14 kemalangan kehilangan kerosakan kekal (hull loss) dengan jumlah 294 kematian dan satu kejadian jenayah dengan 43 kematian.[80][81]

Kemalangan dengan Kematian

[sunting | sunting sumber]
  • Pada 7 Disember 1987, Penerbangan 1771 Pacific Southwest Airlines, sebuah BAe 146-200A dengan pendaftaran N350PS, terhempas selepas seorang bekas pekerja USAir yang tidak berpuas hati dan baru dipecat membunuh anak kapal penerbangan dan bekas majikannya menggunakan revolver .44 Magnum. Dia kemudian menolak pesawat itu ke dalam penurunan curam, menyebabkan pesawat memecut sehingga 770 mph (1,239 km/j), dengan penerbangan itu melepasi kelajuan supersonik sejurus sebelum impak. Pesawat terhempas di lereng bukit berhampiran Cayucos, California, Amerika Syarikat, mengorbankan kesemua 43 penumpang dan anak kapal. Pada masa itu, pekerja syarikat penerbangan dibenarkan memintas pos pemeriksaan keselamatan.[82][83]
  • Pada 9 April 2009, sebuah BAe 146-300 milik Aviastar Mandiri, sebuah pengendali sewa khas Indonesia, terhempas ke Gunung Pike, Wamena, dan terbakar, mengorbankan kesemua enam anak kapal selepas diarahkan oleh kawalan lalu lintas udara untuk membatalkan percubaan pendaratan awal.[92]

Insiden Lain

[sunting | sunting sumber]
  • Pada 29 Jun 1994, sebuah BAe-146-100, pendaftaran ZE700, terlajak dari landasan dan mengalami kerosakan semasa cuba mendarat di Lapangan Terbang Islay di Inner Hebrides. Insiden ini terkenal kerana ketika itu Pangeran Charles berada di kawalan penerbangan tetapi tidak dipersalahkan kerana, walaupun merupakan juruterbang berlesen, baginda ialah penumpang yang dijemput untuk menerbangkan pesawat. Berikutan insiden tersebut, Pangeran Charles tidak lagi menerbangkan penerbangan diraja.[97][98]

Pesawat Dipamerkan

[sunting | sunting sumber]

Australia

[sunting | sunting sumber]

China

[sunting | sunting sumber]
Bekas BAe 146-100 milik China Northwest Airlines di Muzium Penerbangan Awam China

United Kingdom

[sunting | sunting sumber]

Spesifikasi

[sunting | sunting sumber]
Lukisan garisan BAe 146-200
BAe 146/Avro RJ[105]
Varian -100/RJ70 -200/RJ85 -300/RJ100
Anak kapal 2
Tempat duduk 70–8285–10097–112
Lebar kabin 3.42 m (11.2 ka)
Panjang 26.19 m (85.9 ka) 28.55 m (93.7 ka) 30.99 m (101.7 ka)
Tinggi 8.61 m (28.2 ka)
Sayap Rentang 26.34 m (86.4 ka), luas 77.3 m2 (832 ka2), AR 8.98
MTOW 38,101 kg (84,000 lb) 42,184 kg (93,000 lb) 44,225 kg (97,500 lb)
OEW 23,820 kg (52,510 lb) 24,600 kg (54,230 lb) 25,640 kg (56,530 lb)
Muatan maks. 8,612 kg (18,990 lb) 11,233 kg (24,760 lb) 11,781 kg (25,970 lb)
Kapasiti bahan api 11,728 L (3,098 US gal; 2,580 imp gal), pilihan : 12,901 L (3,408 US gal; 2,838 imp gal)[106]
Enjin (×4) BAe 146 : Lycoming ALF 502R-5, Avro RJ : Honeywell LF 507-1F
Daya tujah (×4) 6,990 lbf (31.1 kN)
Kelajuan Mach 0.739 (489 kn; 563 mph; 905 km/j)* Maks, Mach 0.7 (463 kn; 533 mph; 858 km/j)* jelajah
Siling 35,000 ka (11,000 m)
Jarak 82 penumpang: 3,870 km (2,400 bt; 2,090 nmi) 100 penumpang: 3,650 km (2,270 bt; 1,970 nmi) 100 penumpang: 3,340 km (2,080 bt; 1,800 nmi)
Berlepas (SL, ISA) 1,195 m (3,921 ka) 1,390 m (4,560 ka) 1,535 m (5,036 ka)
Pendaratan (SL, ISA) 1,180 m (3,870 ka) 1,190 m (3,900 ka) 1,270 m (4,170 ka)
Penggunaan bahan api
(FL 310)[106]		 425 kn: 2,468 kg (5,441 lb)/j
361 kn: 1,594 kg (3,514 lb)/j		 423 kn: 2,483 kg (5,474 lb)/j
361 kn: 1,672 kg (3,686 lb)/j		 429 kn: 2,517 kg (5,549 lb)/j
377 kn: 1,724 kg (3,801 lb)/j

Lihat juga

[sunting | sunting sumber]

Pesawat setanding

Senarai berkaitan

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. ↑ Frawley, p. 72
  2. ↑ "Library of Congress Subject Headings". Library of Congress. 19 October 2009.
  3. ↑ Warwick, Graham (14 September 2012). "Crunching Gravel Down Under". Aviation Week & Space Technology. Diarkibkan daripada yang asal pada 8 March 2014. Dicapai pada 20 September 2012.
  4. 1 2 3 Velupillai 1981, p. 1244.
  5. 1 2 3 4 Hewish 1982, p. 857.
  6. 1 2 "Down on the Ground". Design. November 1981. m/s. 41–44. Dicapai pada 14 March 2022.
  7. ↑ "hawker siddeley - flight international - series - 1973 - 2582 - Flight Archive".
  8. ↑ Air International, January 1974, pp. 19–20.
  9. ↑ Sweetman, Bill (24 October 1974). "Air Transport: HS.146—What Went Wrong". Flight International. Jil. 106 no. 3423. m/s. 525–526.
  10. ↑ "World News: Benn puts HS.146 on ice". Flight International. Jil. 106 no. 3430. 12 December 1974. m/s. 816.
  11. ↑ Air International September 1980, p. 131.
  12. 1 2 3 4 Velupillai 1981, p. 1243.
  13. 1 2 3 Hewish 1982, p. 858.
  14. 1 2 3 Velupillai 1981, p. 1253.
  15. ↑ Donne, Michael (9 February 1983). "BAe 146 cleared for delivery to airlines". Financial Times. The Financial Times Limited. m/s. 21.
  16. ↑ "Coming: Smaller Jetliners." Popular Mechanics, September 1984. 161(9), p. 98.
  17. ↑ Piggot, Peter (2005). Royal Transport: an Inside Look at the History of Royal Travel. Dundum Press. ISBN 978-1554882854.
  18. ↑ "History of the BAe 146". The BAe 146. Diarkibkan daripada yang asal pada 27 April 2018. Dicapai pada 17 March 2011.
  19. ↑ Velupillai 1981, pp. 1249, 1252.
  20. ↑ "Stretched BAe 146 Twin in the Works." Flying Magazine, March 1991. 118(3), p. 8.
  21. 1 2 3 4 "VLM Introduces Jet Aircraft." Diarkibkan 29 Jun 2008 di Wayback Machine Velocity, VLM Magazine, May 2007. Retrieved 2 January 2008.
  22. 1 2 3 "Commercial Aircraft Directory - Avro RJ-85ER." Flight Global, Retrieved 14 November 2012.
  23. ↑ Done, Kevin (28 November 2021). "BAE announces end of regional jet production". Financial Times. m/s. 29.
  24. ↑ Done, Kevin; Nicoll, Alexander (28 November 2021). "A national champion takes flight: BAE Systems' ending of civil aircraft production is part of its strategy of being a global defence company, write Kevin Done and Alexander Nicoll". Financial Times. m/s. 27.
  25. 1 2 Velupillai 1981, p. 1245.
  26. ↑ Budd, Henry. "Why some flights are exempt from the airport curfew." The Australian, 16 November 2012.
  27. ↑ Ashford, Mumayiz and Wright 2011, p. 597.
  28. ↑ Cockcroft, Lucy. "London City Airport crash: BA Avro RJ jets have experienced problems before." Telegraph, 14 February 2009.
  29. ↑ Velupillai 1981, pp. 1245–1246, 1253.
  30. ↑ Grigg, Bob. "146 - Design for Maintenance." Flight International, 2 May 1981. p. 1254.
  31. 1 2 3 Velupillai 1981, p. 1246.
  32. ↑ Velupillai 1981, pp. 1244–1245.
  33. ↑ "Range Extension for the BAe 146/RJ" Diarkibkan 16 Mei 2022 di Wayback Machine Cranfield Aerospace Brochure
  34. ↑ "How to make Flight Pay." Flight International, 28 April 1979. p. 1415.
  35. ↑ "Air Safety and Cabin Air Quality in the BAe 146 Aircraft" (PDF). Senate Rural and Regional Affairs and Transport References Committee of the Parliament of Australia. October 2000. Dicapai pada 2 December 2016.
  36. ↑ Barnett, Antony (2006-02-26). "Toxic cockpit fumes that bring danger to the skies". The Observer (dalam bahasa Inggeris British). ISSN 0029-7712. Dicapai pada 2025-01-08.
  37. ↑ "Dan-Air's new BAe 146", Flight International, m/s. 1635, 4 June 1983
  38. ↑ Reed, Arthur. "Initial BAe 146s delivered to PSA." Air Transport World, 1 July 1984.
  39. ↑ Del Ponte, Ann. "Air Wis plans Dulles Expansion." Diarkibkan 18 Oktober 2015 di Wayback Machine Milwaukee Sentinel, 28 March 1989.
  40. ↑ Reed, Arthur. "New Eurocity Express to operate out of London STOLport." Air Transport World, 1 January 1987.
  41. 1 2 "Royal Pain Relief: Britain's RAF Adding BAe-146 Jets." Defense Industry Daily, 27 June 2012.
  42. ↑ Sarsfield, Kate. "Aviation trading company remarkets and revamps Avro RJ and BAe 146 series for multi-mission markets." Flight International, 25 May 2011.
  43. ↑ "Changing of the guard at Cobham as Q400 takes to South Australian skies". Dicapai pada 9 January 2023.
  44. ↑ "Fitting salute for final BAe 146 flight in WA". Diarkibkan daripada yang asal pada 9 January 2023. Dicapai pada 9 January 2023.
  45. ↑ "TNT Airways at a Glance." TNT, Retrieved: 17 November 2012.
  46. ↑ Hoyle, Craig. "RAF to fly second-hand BAe 146s in Afghanistan." Flight International, 12 January 2012.
  47. 1 2 RAF odbierają BAe146C3, "RAPORT Wojsko Technika Obronność" Nr. 5/2013, s.71 (dalam bahasa Poland)
  48. ↑ "Sydney Airport Curfew Factsheet" (PDF).
  49. ↑ "St. Helena sees maiden commercial pax flight".
  50. ↑ "First flight lands on remote St Helena". BBC News. 14 October 2017.
  51. ↑ Taylor, John W. R., penyunting (1988). Jane's All The World's Aircraft 1988–89. Coulsdon, UK: Jane's Defence Data. m/s. 284. ISBN 978-0-7106-0867-3.
  52. ↑ "PICTURE: RAF takes delivery of BAe 146 C3 transports". Flightglobal. Dicapai pada 18 February 2013.
  53. ↑ Air International June 1987, p. 269.
  54. ↑ Air International November 1984, pp. 266–267.
  55. ↑ Air International June 1987, pp. 269–270, 273.
  56. ↑ "Type Certificate Data Sheet No. BA16, Issue 16." Civil Aviation Authority, March 1999, pp. 5, 8.
  57. ↑ "Commercial Aircraft Directory Avro RJ-100ER". flightglobal.com. Diarkibkan daripada yang asal pada 28 July 2013. Dicapai pada 14 February 2012.
  58. ↑ Skinner 2005, p. 21.
  59. ↑ Skinner 2005, p. 22.
  60. ↑ Skinner 2005, pp. 22–24.
  61. ↑ "BAE Systems Seeks Military Air Transport Customers For BAe 146M". BAE Systems. 8 September 2009. Diarkibkan daripada yang asal pada 22 September 2009. Dicapai pada 10 September 2009.
  62. ↑ Hoyle, Craig. "DSEi: PICTURES: BAE pitches 146 for military airlift role." Flight International, 9 September 2009.
  63. ↑ Kingsley-Jones, Max (12–18 June 2001). "Rejuvenation on a shoe string". Flight International. Jil. 159 no. 4784. m/s. 70.
  64. ↑ British European Confirms Order for 20 Avro 20 RJX-100 Airliners and Selects Jetspares & EFDMS, BAE Systems. Retrieved 1 January 2008. Diarkibkan 11 Disember 2007 di Wayback Machine
  65. ↑ Vines, Mike (March 2002). "RJX Dead and Buried". Business & Commercial Aviation. The McGraw-Hill Companies, Inc. m/s. 32.
  66. 1 2 Urseny, Laura. "Canadian company settling in at Chico airport, converting plane to aerial firefighter". Diarkibkan daripada yang asal pada 31 October 2012. ChicoER.com, 28 October 2012.
  67. ↑ "Minden Air BAe 146 Fireliner". Minden Air Corp. Diarkibkan daripada yang asal pada 1 April 2015. Dicapai pada 9 April 2015.
  68. ↑ "The future of aerial firefighting". Neptune Aviation Services. Dicapai pada 9 April 2015.
  69. ↑ "Home". Aero-Flite Inc. 20 June 2014. Dicapai pada 9 April 2015.
  70. ↑ Moores, Victoria. "VIDEO: Nevada's Minden pursues fire-fighter role for BAe 146." Flight International, 30 January 2009.
  71. ↑ "Conair and Falko Sign AVRO RJ85 Airtanker Marketing Agreement." aviationpros.com, 25 January 2012.
  72. ↑ Gabbert, Bill (16 September 2013). "Air Spray to begin converting a second BAe-146". Fire Aviation. Dicapai pada 9 April 2015.
  73. ↑ https://speednews.com Diarkibkan 4 Ogos 2018 di Wayback Machine, 3 April 2017 edition: FIREFIGHTING - BAE Systems discusses role of its aircraft in the aerial firefighting industry
  74. ↑ "Airbus, Rolls-Royce, and Siemens team up for electric future" (PDF) (Siaran akhbar). Airbus, Rolls-Royce, Siemens. 28 November 2017. (Airbus, Rolls-Royce Diarkibkan 6 November 2023 di Wayback Machine, Siemens)
  75. ↑ Bjorn Fehrm (29 November 2017). "Airbus, Rolls-Royce and Siemens develops Hybrid-Electric demonstrator". Leeham.
  76. ↑ David Kaminski-Morrow (24 April 2020). "Airbus and Rolls-Royce cancel E-Fan X hybrid-electric RJ100 experiment". FlightGlobal.
  77. ↑ Dixon, Eleanor. "10,000 hours of flying with the FAAM Airborne Laboratory". FAAM Airborne Laboratory. Dicapai pada 9 April 2025.
  78. ↑ "About FAAM: History". FAAM Airborne Laboratory.
  79. ↑ Thisdell and Seymour Flight International 30 July –5 August 2020, p. 28.
  80. ↑ "Aviation Safety Network Aviation Safety Database: BAe-146 Statistics". Aviation Safety Network. Flight Safety Foundation.
  81. ↑ "Have taken 216 human lives (Norwegian language)". Bergens Tidende. 11 October 2006. Diarkibkan daripada yang asal pada 3 May 2012. Dicapai pada 16 July 2007.
  82. ↑ "ASN Aircraft accident British Aerospace BAe-146-200 N350PS Paso Robles, CA". Aviation Safety Network. Flight Safety Foundation.
  83. ↑ Witkin, Richard. "Experts Seek to Determine If Shots Played Role in Crash." New York Times, 9 December 1987.
  84. ↑ "ASN Aircraft accident British Aerospace BAe-146-200A CC-CET Puerto Williams Airport (WPU)". Aviation Safety Network. Flight Safety Foundation.
  85. ↑ "19 U.S. Tourists Killed in Beagle Channel Crash; Chilean Plane Was on Leg of Antarctica Tour". The Washington Post. 21 February 1991. Dicapai pada 31 October 2018.
  86. ↑ "ASN Aircraft accident British Aerospace BAe-146-300 B-2716 Yinchuan Airport (INC)". Aviation Safety Network. Flight Safety Foundation.
  87. ↑ "ASN Aircraft accident British Aerospace BAe-146-100 EC-GEO Melilla Airport (MLN)". Aviation Safety Network. Flight Safety Foundation.
  88. ↑ "ASN Aircraft accident Avro RJ.100 HB-IXM Zürich-Kloten Airport (ZRH)". Aviation Safety Network. Flight Safety Foundation.
  89. ↑ "ASN Aircraft accident Avro RJ.100 TC-THG Diyarbakir Airport (DIY)". Aviation Safety Network. Flight Safety Foundation.
  90. ↑ "Norway runway blaze kills three." BBC News, 10 October 2006.
  91. ↑ "ASN Aircraft accident British Aerospace BAe-146-200A OY-CRG Stord-Sørstokken Airport (SRP)". Aviation Safety Network. Flight Safety Foundation.
  92. ↑ "ASN Aircraft accident British Aerospace BAe-146-300 PK-BRD Wamena (WMX)". 2022-01-18. Diarkibkan daripada yang asal pada 2022-01-18. Dicapai pada 2022-11-22.
  93. ↑ Ostrower, John. "Colombia plane crash: Jet ran out of fuel, pilot said". CNN. Dicapai pada 30 November 2016.
  94. ↑ "Pilot (Controller Audio Recording)". Youtube. Diarkibkan daripada yang asal pada 2021-12-21. Dicapai pada 30 November 2016. LMI 2933 Pilot: (We are) in complete electrical and fuel failure
  95. ↑ "Brazil Chapecoense football team in Colombia air disaster". BBC News. 2016.
  96. ↑ "Accident Avro RJ85 CP-2933, Monday 28 November 2016". asn.flightsafety.org. Dicapai pada 2024-08-23.
  97. ↑ "Prince gives up flying royal aircraft after Hebrides crash". Independent.co.uk. 19 July 1995.
  98. ↑ "Accident British Aerospace BAe-146-100 ZE700, 29 Jun 1994". aviation-safety.net. Dicapai pada 2023-11-28.
  99. ↑ "British Aerospace BAe 146-300 s/n 3213 VH-NJL" (PDF). South Australian Aviation Museum. Dicapai pada 17 October 2022.
  100. ↑ "东航集团向中国民航博物馆捐赠Bae146飞机" (dalam bahasa Cina). China Eastern Airlines. 2005-09-22. Dicapai pada 2024-05-19.
  101. ↑ "British Aerospace BAe 146-100". de Havilland Aircraft Museum. Dicapai pada 17 October 2022.
  102. ↑ "Aircraft List". City of Norwich Aviation Museum. Dicapai pada 17 October 2022.
  103. ↑ "RAF says goodbye to its BAe146s". Scramble. 23 January 2022. Dicapai pada 17 October 2022.
  104. ↑ "Ex-RAF aircraft to join aviation museum". Royal Air Force. 21 January 2022. Dicapai pada 17 October 2022.
  105. ↑ "World Airliners". Flight International. 28 August 2001.
  106. 1 2 "Airliners of the World". Flight International. 6 December 1995.

Templat:Pesawat BAE

Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=BAe_146&oldid=6946223"