Temperature
| Subclass of | scalar quantity, intensive quantity, non-meta generic quality, thermal property  |
|---|---|
| Studied by | thermodynamics |
| Quantity symbol (string) | T, Θ |
| ISQ dimension | |
| Quantity symbol (LaTeX) | , |
| Invariant under | isothermal process |
| Stack Exchange tag | https://physics.stackexchange.com/tags/temperature |
Suro thermodynamics a kuru kinetic theory a lan, temperature də shima awo do ne kinetic energy lan bowotin ma dəga fəlejin, kuru awo do ne energy dəga tartəyin dəga ngaljin.[1]
Kawudodǝ thermometerlan ngaltin. Thermometersdə ngaltəram temperaturebe kadalan ngaltin shidəwo gargamlan nasha referencebe kadaro təngatəgəna kuru awoa thermometricbe bayantəro təngatəgəna. Ngaltəram zauro nowatadə sandima mizan Celsiusbe tiyinzən alamaram unitbe °C (buron centigrade gultin), shi Fahrenheit mizan (°F), kuru mizan Kelvinbe (K), shi kən yakkəmedə ngəwusoro nashaa kimiyabero faidatin. Kelvin də shima fal suro awowa tulur do suro nizam awowa dunyabe (SI) yen.
Kuri tawadəbe, misallo, kuri kelvinbe, 0 K = -273.15 °C, au -459.67 °F, shima na cidiyabewo suro ngal kawudobe kawudoben. Kulashi lan, zauro karəngəro tədin amma tawadəro nazəyin ba, futu doka kən yakkəme thermodynamicsben asutənadə. Mowonjinba duno tiyilan kawudo sutuluwin loktu temperature shimadən. Attəson yayi, temperature wofiladə mbeji, kuru hayyamaro temperature positive ndasowoso kozəna.
Kawudodə fannuwa kimiyabe sammason faidaa, suronzan fiziya-a, chemistry-a, kimiya dunyabe-a, ilmu falakbe-a, kurun-a, biology-a, ecology-a, kimiya karewabe-a, su-a, injiniya mashinye-a geography-a kuru nashawa kənəngabe ngəwuso-a.
Taasirwa
Faltə temperature tiyi adammanabe sambisoro Diwalwa zahirye kada temperature-a leyata; laanzadə cidiyan fəlezana:
karewa zahirye suronzan phase (cibbu, njiya, gaseous au plasma), nəmkərawu, yitə, kawudo duno, konnu latərikiye, nəmcibbu, nəmkərawu, nəmkawudo, nəmkərawu, duno nəmngəwu-a kuru futu kemikalbe kalaktəbe-a[2] nəmngəwu-a karewa-a thermal radiationbe kəla awoben suluwin kawudo kasamyedə awoa rowa sammaso lejin nəm kaso kowobedə, shidəwo suro gasben shidə square root temperature sammasobedəga kalkaljin[3] Ngaltəram Hawar kura: Ngal kawudobe icon Nasha adə citations kada məradəzəna. Martəgəne banazə nasha adəga ngalwozəgəne futu citations suro sources tawadəgaben yiraalan. Karewa sourced gənyidə raktə kambiyitə kuru tutuluyin. (Kǝntawu Januarybe 2021) (Futu-a kuru loktu-a kawuli adǝga tutuluyinno liwune)
Kawudo ngalta indi Celsius-a Fahrenheit-a lan kawudo-a fǝlejin Ngaltəram temperaturebedə daraja indi məradəzəna fasari nankaro: na kartənadə shima degree kuribewo kuru nəmngəwu temperaturebedəga tərayin.
Ngal Celsiusbe (°C) shimadǝwo shilan faidatǝ kawudo ngaltinma dunya sammason. Shidə ngal empiricalbe doni gargamlan təbandənama, shi done zero point 0 °C də shima na njiye kankarayewo, kuru 100 °C də shima na njiye kozənawo, indiso nəmkərawu samibe kəla kuluwuben. Sha ngal centigrade lan bowotin dalil kate-kate degree-100 ye nankaro.[4] Tun loktu shi kelvin dəga kalkaltəgəben suro International System of Unitsben, dareramdən shiga waltə fasartəna futu awo kalkal kəla ngalla Kelvinben, sau nəmngəwu temperaturebe degree Celsiusbe faldəga təra kelvin falbedəga tilo, amma lambalan ngalladə gadezana offset 15 2 lan.
Ngal Fahrenheitbedə lardə Americaben ngəwuro faidatin. Njidə 32 °F lan zamjin kuru 212 °F lan ferjin nasha sami kuluwubedən.
