Saltar ao contido

Breakdance

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Breakdance
Imaxe
 Instancia de
tipo de danza
modalidade deportiva
deporte olímpico Editar o valor en Wikidata
 Subclase de
baile deportivo
Dança hip hop (pt) Traducir Editar o valor en Wikidata
 Parte de
subcultura hip hop Editar o valor en Wikidata
 Practicado por
breakdancer (en) Traducir Editar o valor en Wikidata
Implicados
 Practicado por
breakdancer (en) Traducir Editar o valor en Wikidata
Fontes e ligazóns
Freebase/m/017g5 Editar o valor en Wikidata
Wikidata C:Commons
Un breakdancer en Faneuil Hall, Boston, Estados Unidos.

O breakdance, tamén coñecido como breaking, b-boying (cando o bailan homes) ou b-girling (cando o bailan mulleres), é un estilo de baile urbano que forma parte da cultura hip hop, desenvolvido pola mocidade afroamericana e portorriqueña do distrito do Bronx, en Nova York, na década de 1970.[1][2]

Compónse principalmente de catro tipos de movementos —toprock, footwork, power moves e freezes— e adóitase bailar con cancións que conteñen breaks de batería, sobre todo de funk, soul e hip hop. Os seus elementos modernos xurdiron entre a mocidade pobre de Nova York durante os anos 70 e comezos dos 80,[3] ligados ao nacemento do hip hop, cuxos DJs poñían cancións con breaks rítmicos para os bailaríns.[4]

O baile expandiuse por todo o mundo, cun conxunto de organizacións e competicións independentes que apoian o seu crecemento. O breaking converteuse en deporte olímpico nos Xogos de París de 2024,[5] por decisión do Comité Olímpico Internacional do 7 de decembro de 2020, tras unha proposta da Federación Mundial de Danza Deportiva (WDSF).[6]

Terminoloxía

[editar | editar a fonte]

O baile recibe os nomes de «breaking», «b-boying», «b-girling» e «breakdance» de xeito indistinto, pero moitos membros da cultura prefiren non empregar «breakdance»: argumentan que os practicantes orixinais do baile usaban breaking e que breakdance foi un termo inventado e popularizado polos medios de comunicación para comercializar o baile.[7][8] Porén, moitos seguen usando «breakdance» pola súa popularidade.[9] «Breakdance» tamén se emprega de xeito inexacto como termo paraugas para describir outros estilos funk como o popping ou o locking.[10][11] Grandes competicións como os Xogos Olímpicos, o Red Bull BC One ou o World Breaking Classic usan o termo «breaking».

Hai varias explicacións contraditorias sobre a orixe do termo «breaking». Unha das máis estendidas di que se refire aos breaks de batería das cancións que se repiten na música do baile. Porén, os primeiros practicantes sosteñen que «breaking» vén dunha expresión da xerga afroamericana de finais dos anos 60 e comezos dos 70. No documental The Freshest Kids, DJ Kool Herc explica: «Non vén dos "breaks" do disco. Vén de, este home "rompeu". Chegou ao... punto de ruptura. Entendes? Así que nós simplemente usamos esa esaxeración do termo para o baile.» Outros bailaríns orixinais apoian esta orixe do termo.[2]:52–55[8]

Os termos «b-boy» e «b-girl» cuñounos DJ Kool Herc para describir os bailaríns que ían ás súas festas; despois estendéronse para describir aos breakers en xeral e, co tempo, á xente influída pola cultura hip hop.[2]:93–96

Historia

[editar | editar a fonte]

Influencias

[editar | editar a fonte]

Moitos elementos que acabaron formando o breaking desenvolvéronse moito antes dos anos 70. Michael Holman escribe que os bailes de África occidental interpretados polos escravizados, como o juba, introduciron o cipher —un círculo de bailaríns no que cada un toma a súa vez— e un duradeiro elemento de competición no baile afroamericano temperán. Despois de que os inmigrantes irlandeses comezasen a chegar aos Estados Unidos na década de 1850, os afroamericanos combinaron o juba coa xiga irlandesa para desenvolver o claqué. Segundo Holman, o claqué ten «conexións con todos os demais bailes que acabarían evolucionando ata o breaking».[12]

Segundo o investigador de danza Harri Heinilä, «está claro que o "breakdance" e os demais bailes relacionados co hip hop polo menos se parecen, ou mesmo se herdaron, de bailes afroamericanos anteriores, que foron denominados colectivamente jazz dance».[13] A conexión co jazz e o claqué vén corroborada polos Legendary Twins, breakers orixinais que citan directamente figuras do jazz dance como os Nicholas Brothers como inspiración para os seus desenvolvementos, e que popularizaron movementos do jazz como o sweep.[2]:84–86[8]

Cando se lles preguntou a moitos dos primeiros breakers do Bronx quen foi o primeiro b-boy, responderon «James Brown».[2]:34[8] A música e o baile de Brown encarnaban o orgullo negro, a autoexpresión e a individualidade que destacaban para pioneiros como Kool Herc. En entrevistas, Herc dixo: «Eu escoitaba música americana en Xamaica e o meu artista favorito era James Brown».[2]:35

A capoeira e o breaking comparten varios movementos. Algúns afirman que comparten unha orixe africana común, mentres que outros defenden unha conexión directa; porén, varios breakers orixinais negan a posibilidade dunha influencia directa. Como a capoeira estaba presente en Nova York por aquel tempo, a conexión segue sen estar clara.[14][15]

Os primeiros breakers Richard "Crazy Legs" Colón e Kenneth "Ken Swift" Gabbert citan James Brown e as películas de kung fu (en particular as de Bruce Lee) como influencias. Moitos dos movementos acrobáticos, como o flare, mostran conexións claras coa ximnasia.

Kool Herc e os primeiros anos

[editar | editar a fonte]

Clive "Kool Herc" Campbell é citado a miúdo como o fundador do hip hop e, aínda que a xente xa bailaba breaking antes das súas festas, foi unha figura central no desenvolvemento temperán do baile, ao que se lle atribúe sacar o breaking do underground e levalo aos espazos públicos.

Antes de ser DJ, Kool Herc ía bailar con regularidade a clubs locais, festas en casas e centros comunitarios do Bronx frecuentados maioritariamente por adolescentes afroamericanos.[2]:36[10]:64 Un dos clubs máis populares era o Plaza Tunnel, no soto do Concourse Plaza Hotel. Os bailaríns novos bailaban irreverentemente en festas coma esas, do que se chamaba «freestyling», «going off», «burning» ou «breaking».[2]:38–39[10]:58

Estas festas introduciron movementos chave do breaking como o «pin drop» ou o «knee drop», e fixeron fincapé en valores centrais de singularidade e individualidade que aínda se prezan no breaking. Incluían o burning, un baile competitivo no que participaban tanto homes como mulleres e no que representaban insultos ou ataques entre eles; esta parte do baile sería coñecida despois como battling (batalla).[2]:42

A maneira de pinchar de Herc partía da súa experiencia como bailarín nestas festas. Quería mellorar as mesturas que pinchaban outros DJs de xeito que a xente tivese máis ganas de bailar, e ese compromiso coa música para breakers deu lugar a innovacións na escolla musical e nas técnicas de pratos que fixeron populares os seus eventos.[2]:50

O 11 de agosto de 1973, Cindy Campbell organizou unha festa de volta ás aulas para recadar diñeiro para roupa escolar, e pediulle ao seu irmán maior, Kool Herc, que fixese de DJ. O lugar foi o salón comunitario dun edificio de apartamentos no número 1520 de Sedgwick Avenue, no Bronx, ao que ás veces se chama o «berce do hip hop».[2]:49–57[16]

A festa foi tal éxito que os irmáns seguiron alugando o salón case cada mes, ata encher o patio do edificio. Cara a 1975, as festas creceran tanto que Herc tivo que alugar salóns de baile locais.[2]:60

A medida que as festas continuaban, Herc decatouse de que os breakers agardaban polos breaks de percusión das cancións para facer os seus movementos máis espectaculares. Tras uns dous anos de festas, Herc colleu varios discos con eses pasaxes de batería e fíxoos soar un tras outro, creando unha sección alongada da festa só para breakers, con cancións como «Apache» de Incredible Bongo Band, «The Mexican» de Babe Ruth e «Yellow Sunshine» de Yellow Sunshine. A sección foi un éxito e a xente comezou a ir só para ver os bailaríns.[2]:69–71

Neste tempo desenvolvéronse varios movementos centrais do breaking: o toprock de dous pasos xurdiu nas festas de Herc como forma de facer sitio antes de comezar a romper; os Legendary Twins fixeron os primeiros usos do footwork alongado, levando o breaking ao chan; e Cholly Rock e Pow Wow desenvolveron a partir dese footwork rotacións rápidas sobre mans e pés agora chamadas «Zulu Spins».[2]:54, 87

Expansión cultural, Rock Steady Crew e adopción masiva

[editar | editar a fonte]

A finais dos anos 70, DJs como Grandmaster Flash comezaran a repetir só os breaks das cancións, o que estimulou un novo estilo de breaking no que os bailaríns facían fincapé en movementos máis acrobáticos e nun traballo de chan alongado, mentres o toprock pasaba a un segundo plano.[2]:132[16]

Foi por esta época cando os latinos, especialmente os portorriqueños, comezaron a aprender o baile dos seus practicantes afroamericanos, despois de que as festas de breaking empezasen a celebrarse ao aire libre.[17][2]:127–160 Nese momento, moitos dos practicantes afroamericanos orixinais facíanse maiores para o baile ou pasaban a outros bailes. A formación da Rock Steady Crew é un bo exemplo da integración racial e dos cambios xeracionais desta época: formouse cando Jimmy Dee, un b-boy afroamericano, e Jimmy Lee, un b-boy latino, crearon un grupo para manter o Rock (o baile) steady (vivo).[8][2]:152

A Rock Steady Crew pasou pronto a mans de Richard "Crazy Legs" Colón, que se mudou a Manhattan e ampliou o grupo batallando contra outros da zona. A Rock Steady Crew coñeceu ao fotógrafo Henry Chalfant, interesado no breaking pola súa conexión co grafito. Chalfant comezou a organizar eventos con actuacións da Rock Steady e, en 1981, convidou o grupo a batallar contra os Dynamic Rockers no Lincoln Center, o que acaparou a atención de grandes medios como ABC News e The New York Times.[8]

Pouco despois, Michael Holman comezou a convidar con regularidade á Rock Steady a batallar contra os New York City Breakers no seu club nocturno de hip hop, o Negril, onde bailaban xunto a famosos e foron gañando reputación en toda a cidade. En 1983, a Rock Steady Crew conseguiu un papel bailando na película Flashdance, que impulsou ao breaking e ao grupo á fama mundial.[8][1][18]

O breaking «chegou á Costa Oeste con furia no 82», tras Flashdance. Xurdiron grupos como os Shake City Rockers e o Air Force Crew, que innovaron os xiros e os power moves cara ás súas formas máis modernas. Moitos dos primeiros breakers dos Ánxeles comezaron no centro comunitario Radiotron, convertido nun centro do hip hop da Costa Oeste. O breaking fíxose tan popular que apareceu en actuacións como a cerimonia de peche dos Xogos Olímpicos dos Ánxeles de 1984, que brindou a xente de todo o mundo a súa primeira experiencia co breaking.[8][19]

Regreso ao underground e rexurdimento internacional

[editar | editar a fonte]

O breaking foi considerado unha moda pasaxeira e, cara a 1986, desaparecera en boa medida da conciencia pública, con moitos bailaríns que o deixaron ou pasaron a outras cousas.[8][18] Porén, o baile estendeuse internacionalmente a países como o Xapón, Alemaña, Francia e o Canadá a través das películas que o incluían e de breakers de Nova York en xira internacional.[20][18] Pouca xente seguiu practicando o baile durante eses anos, e foron necesarios anos de lento desenvolvemento para que as escenas se reformasen e volvesen conectar entre si.[21]

En 1990, Thomas Hergenröther fundou en Alemaña a primeira competición internacional de breaking, o Battle of the Year (BOTY).[22] O BOTY, xunto con outras competicións internacionais como o BBoy Summit e o Freestyle Session, trouxo nova enerxía e motivación á escena nos anos 90.[19] Os grupos comezaron a redeseñarse de xeito independente por todo o mundo; estes novos bailaríns intercambiaban casetes VHS e viaxaban entre países para bailar e compartir coñecemento, mentres o baile alcanzaba novos cumes de popularidade cara a finais dos anos 90.[19][20]

Competicións principais

[editar | editar a fonte]
Un breakdancer facendo un air-flare nun cypher do R16 Korea 2014.
  • Battle of the Year (BOTY): fundado en 1990 por Thomas Hergenröther en Alemaña; a primeira edición celebrouse co nome de «International Breakdance Cup» e o nome «Battle of the Year» adoptouse en 1992.[22] É a primeira e máis grande competición internacional para grupos de breakdance.[23] O BOTY celebra torneos clasificatorios rexionais en varios países, e os grupos gañadores compiten no campionato final en Montpellier, Francia.[22] O certame foi protagonista do documental independente Planet B-Boy (2007), que seguiu a cinco grupos na súa preparación para o campionato de 2005, e en 2013 estreouse o filme en 3D Battle of the Year, dirixido polo mesmo Benson Lee.
  • The Notorious IBE (International Breakdance Event): competición neerlandesa fundada en 1998. Non é unha competición tradicional, pois non hai escenario nin xuíces; no seu lugar hai eventos competitivos cronometrados que teñen lugar en grandes ciphers —espazos circulares de baile rodeados de público— onde os gañadores se deciden pola aprobación do público.[24]
  • Chelles Battle Pro: creado en 2001, celébrase cada ano en Chelles, Francia. Comprende unha competición infantil para bailaríns de 12 anos ou menos e un torneo por eliminación para oito grupos; algúns grupos teñen que clasificarse no torneo local do seu país, mentres que outros son convidados directamente á final.[25]
  • Red Bull BC One: creado en 2004 por Red Bull, celébrase cada ano nun país distinto e reúne aos 16 mellores breakers do mundo.[26] O b-boy italiano Mauro "Cico" Peruzzi, participante da competición, ten o récord de «1990s» —un movemento no que o breaker xira continuamente sobre unha man— con 27 voltas seguidas.[27][28] O documental Turn It Loose (2009) perfilou a seis breakdancers na súa preparación para o campionato de 2007 en Xohannesburgo.
  • R16 Korea: competición surcoreana fundada en 2007 polos coreano-estadounidenses Charlie Shin e John Jay Chon.[29] Ao contrario que noutras competicións, está patrocinada polo goberno e emitida en directo pola televisión coreana e en varios países de Europa.[29] En 2011 instaurou un novo sistema de xulgamento, creado para eliminar os prexuízos e fixar un estándar unificado e xusto, con cinco criterios: fundamentos, dinámica (power moves), batalla, orixinalidade e execución, cun xuíz por categoría e as puntuacións visibles nunha pantalla grande durante as batallas.[30]
  • Xogos Olímpicos da Xuventude: o breaking incorporouse ao programa a partir dos Xogos de Buenos Aires de 2018, con probas masculinas, femininas e mixtas por equipos en formato de batalla un contra un.[6]
  • Xogos Olímpicos de 2024: París 2024 viu o debut do breaking como deporte olímpico, con 16 b-boys e 16 b-girls competindo en batallas un contra un, tras a decisión do Comité Olímpico Internacional do 7 de decembro de 2020 a proposta da WDSF.[6][5] O presidente do COI, Thomas Bach, dixo que o breaking se engadiu para atraer o interese dos mozos cara aos Xogos.[31] A xaponesa Ami Yuasa gañou a medalla de ouro da proba feminina,[32] e o canadense Philip Kim ("Phil Wizard") a da proba masculina, tras gañar a final ao francés Dany Dann por 23 votos a 4 dos xuíces.[33] O breaking non estará nos Xogos dos Ánxeles de 2028, aínda que a WDSF xa comezou a campaña para a súa inclusión nos de Brisbane 2032.[34]

Expansión mundial

[editar | editar a fonte]
  • Francia: o breakdance medrou en Francia a comezos dos anos 80 coa creación de grupos como os Paris City Breakers, inspirados nos coñecidos New York City Breakers. En 1984, Francia converteuse no primeiro país do mundo cun programa de televisión de emisión nacional e regular sobre hip hop —presentado por Sidney Duteil e centrado no baile hip hop—, o que provocou a explosión do baile hip hop en Francia, con moitos grupos novos na escena.[35][36]
  • Xapón: o breakdance introduciuse en 1983 co estreno da película Wild Style, acompañada dunha xira da Rock Steady Crew que cativou a moitos xaponeses; outras películas como Flashdance alimentaron a febre. Crazy-A, líder do capítulo de Toquio da Rock Steady Crew, converteuse nun dos breakers máis temperáns e influentes da historia xaponesa, e a comunidade atopou un fogar no parque Yoyogi de Toquio, que segue sendo unha zona activa para os breakdancers.[37] Taisuke Nonaka dominou a escena internacional e liderou o equipo Floorriorz ata a vitoria na final do BOTY de 2015 contra Kienjuice, de Belarús;[38] en 2016, Issei converteuse no primeiro xaponés en gañar o Red Bull BC One,[39] e, tras a introdución dunha competición feminina do BC One en 2018, a b-girl Ami Yuasa foi a súa primeira campioa.[40] Ami gañou despois a primeira medalla de ouro olímpica da historia do breaking, en París 2024.[32]
  • Corea do Sur: o breakdance chegou a Corea do Sur da man de soldados estadounidenses pouco despois do seu auxe nos Estados Unidos nos anos 80, pero non foi ata finais dos anos 90 que a cultura e o baile se asentaron; 1997 é coñecido como o «Ano Cero do breaking coreano».[41][42] En 2002, o grupo Expression Crew gañou o Battle of the Year, expoñendo a habilidade dos breakers do país ao resto do mundo; desde entón, o goberno coreano capitalizou a popularidade do baile promovéndoo xunto á cultura coreana, co R16 Korea como evento patrocinado polo goberno máis coñecido.[41]
  • Unión Soviética: a URSS coñeceu o breakdance en 1984, cando entraron no país casetes de vídeo das películas Breakin', Breakin' 2 e Beat Street, traídas por cidadáns soviéticos que podían viaxar aos países occidentais, xa que non se estrearan oficialmente. O baile fíxose popular nas grandes cidades, como Moscova e Leningrado, e nas repúblicas bálticas, e a actitude das autoridades cara ao novo baile viñedo de Occidente foi negativa nun primeiro momento. Coa chegada ao poder de Mikhail Gorbachev e o comezo da perestroika, os bailaríns das repúblicas bálticas foron os primeiros en legalizar o novo baile, presentándoo como unha «protesta contra a arbitrariedade dos capitalistas», e en 1986 celebráronse festivais de breakdance en Tallinn, Palanga e Riga, que logo se estenderon a outras repúblicas soviéticas. Coa disolución da Unión Soviética, a febre rematou e o breakdance quedou datado; a seguinte onda de interese en Rusia non chegaría ata finais dos anos 90.[43]
Actuación de breakdance en Riga, RSS de Letonia, en 1986.
  • Outros países: no Brasil, Ismael Toledo foi un dos primeiros breakers; tras marchar aos Estados Unidos en 1984 a estudar danza e ser apadriñado alí por Crazy Legs, volveu a São Paulo, onde organizou grupos, participou en competicións internacionais e abriu un estudio de danza hip hop chamado Hip-Hop Street College.[44] En Camboxa, Tuy "KK" Sobil fundou en 2005 o centro comunitario Tiny Toones en Phnom Penh, que usa o baile, a música hip hop e a arte para ensinar á mocidade camboxana, e que axuda a uns 5.000 mozos cada ano.[45] Na China, onde moita xente copiaba vídeos de breakdance do estranxeiro e os distribuía pola China continental, o breakdance seguía sendo en 2013 unha cultura underground por algunhas restricións, mais cunha presenza crecente.[46] Australia foi, segundo o breaker Kid Tek, «unha potencia mundial dos power moves» a comezos dos anos 90; tras un bache entre 2013 e 2017, o anuncio da inclusión olímpica fixo rexurdir a súa popularidade, e os seus representantes en París 2024 foron a b-girl Raygun (Rachael Gunn) e o b-boy Jeff "J Attack" Dunne.[47][48] Ningún dos dous pasou da fase de liguiña, e a actuación de Raygun foi obxecto de mofas na rede e de debate na prensa.[49]

Elementos do baile

[editar | editar a fonte]
Un breaker practicando downrock nun estudio de Moscova.

Hai catro elementos primarios que forman o breakdance: toprock, footwork, power moves e freezes.[10]

  • O toprock refírese en xeral a calquera serie de pasos interpretados desde unha posición de pé. Adoita ser a primeira e principal mostra de estilo, aínda que os bailaríns adoitan transitar doutros aspectos do breakdance ao toprock e de volta. O toprock ten unha variedade de pasos que poden variar segundo a expresión do bailarín (é dicir, agresiva, tranquila, excitada), e permítese unha grande liberdade na súa definición: mentres o bailarín manteña limpeza, forma e actitude, teoricamente calquera cousa pode ser toprock. Pode tomar de moitos outros estilos de baile, como o popping, o locking, o claqué, o lindy hop ou o house. As transicións do toprock ao footwork e aos power moves chámanse drops.[50]
  • O footwork (tamén coñecido como «downrock» ou «floorwork») describe calquera movemento no chan coas mans soportando ao bailarín tanto coma os pés. Inclúe movementos como o fundamental 6-step, as súas variantes como o 3-step e outros movementos como os CCs e os kickouts. O footwork máis básico faise enteiramente sobre pés e mans, pero as variacións máis complexas poden implicar xeonllos e cóbados ao enfiar as extremidades unhas entre outras.
  • Os power moves son movementos acrobáticos que requiren impulso, velocidade, resistencia, forza, flexibilidade e control para executarse. O breaker apóiase xeralmente na parte superior do corpo mentres o resto do corpo crea un impulso circular. Algúns exemplos son o windmill, o swipe, o back spin e o head spin. Algúns power moves tómanse da ximnasia e das artes marciais; un exemplo tomado da ximnasia é o Thomas Flair, acurtado e chamado flare no breakdance.
  • Os freezes son poses estilosas que requiren que o breaker se suspenda no aire usando a forza da parte superior do corpo, en poses como o pike. Úsanse para salientar os golpes fortes da música e adoitan sinalar o final dunha serie. Os freezes poden enlazarse en cadeas ou «stacks», nas que os breakers van de freeze en freeze para marcar os golpes da música, o que amosa musicalidade e forza física.

Estilos

[editar | editar a fonte]
B-boys actuando en Powell Street, San Francisco, en 2008.

Moitos bailaríns combinan diferentes bailes, movementos e ideas cos movementos de breaking para crear o seu propio estilo único e individual de breaking. Estes estilos individuais poden categorizarse en xeral en estilos máis amplos:

  • Power: o estilo que a maioría do público en xeral asocia co termo «breakdance». Os power moves comprenden xiros e rotacións de corpo enteiro que dan a ilusión de desafiar a gravidade; algúns exemplos son os head spins, backspins, windmills, flares, air tracks/air flares, 1990s, 2000s, jackhammers, crickets, turtles, hand glides, halos e elbow spins. Os breakers que usan power moves case exclusivamente nas súas series coñécense como «power heads».
  • Abstract: un estilo moi amplo que pode incluir a incorporación de footwork de «threading», movemento libre ao ritmo dos golpes, house dance e estilos de «circo» (trucos, contorsión etc.).
  • Blow-up: un estilo centrado no «factor sorpresa» de certos power moves, freezes e estilos de circo. Os blowups consisten en interpretar unha secuencia co maior número posible de combinacións de trucos difíciles na maior sucesión posible para «golpear» ou exceder a virtuosidade da actuación do outro breaker. O obxectivo principal do estilo blow-up é a transición rápida por unha secuencia de power moves, rematando nun freeze habilidoso ou nun «suicide». Como os freezes, un suicide úsase para salientar un golpe forte da música e sinalar o final dunha rutina; mentres os freezes chaman a atención sobre unha posición final controlada, os suicides chaman a atención sobre o movemento de caer ou perder o control, e os breakers execútanos de xeito que minimicen a dor.
  • Flavor: un estilo baseado máis nun toprock, footwork e/ou freezes elaborados. Este estilo céntrase máis no ritmo e na musicalidade da canción ca en depender dos power moves. Os breakers que basean o seu baile no «flavor» ou estilo coñécense como «style heads».

Os estilos variaron historicamente entre rexións e entre xeracións, con diferentes rexións que salientaban e innovaban diferentes partes do baile. Porén, con moitos breakers novos aprendendo breaking pola internet, algúns, como Jacob "Kujo" Lyons, critican que a internet fai os estilos individuais e rexionais máis homoxéneos. Nunha entrevista de 2012 con B-Boy Magazine expresou a súa frustración: «… porque todo o mundo ve os mesmos vídeos na rede, todo o mundo acaba parecéndose moito. As diferenzas entre b-boys individuais, entre grupos, entre cidades/estados/países/continentes, desapareceron na súa maior parte. Antes podías dicir de que cidade era un b-boy pola forma en que bailaba. Xa non. Pero veño dicindo estas cousas desde hai case unha década, e a maioría da xente non escoita, senón que segue vendo os mesmos vídeos e bailando do mesmo xeito. É o que eu chamo o "estilo internacional", ou o "estilo Youtube".»[51] Luis "Alien Ness" Martinez, presidente dos Mighty Zulu Kings, expresou unha frustración semellante nunha entrevista de 2009.[52]

Uprock

[editar | editar a fonte]

O breaking comezou como toprock: movementos de baile de pé orientados ao footwork. Porén, a medida que os grupos de baile comezaron a experimentar, o breaking tomou movementos e ritmo do uprock, un baile que se desenvolveu nos anos 60.[53] O uprock, tamén coñecido como Brooklyn uprock, é un estilo de baile máis agresivo, interpretado comunmente entre dous compañeiros, con footwork intrincado e movementos de golpes que imitan unha loita.[16] Como estilo de baile separado, nunca acadou a mesma popularidade xeneralizada que o breaking, agás algúns movementos específicos adoptados polos breakers como variación do seu toprock.[16] O uprock ten tamén raíces nas bandas, como medio expresivo usado para resolver disputas territoriais e encamiñar a enerxía cara a un baile artístico;[3] por exemplo, o antigo líder dunha banda Afrika Bambaataa organizou festas de hip hop e prometeu usar o hip hop especificamente para afastar os nenos da violencia das bandas, e acabaría formando a Universal Zulu Nation para impulsar a súa mensaxe.[3]

Algúns breakers argumentan que, como o uprock era orixinalmente un estilo de baile separado, nunca debería mesturarse co breaking, e que os movementos de uprock interpretados polos breakers de hoxe non son os movementos orixinais senón imitacións que só mostran unha pequena parte do estilo uprock orixinal.[54]

Música

[editar | editar a fonte]

A selección musical para o breakdance non está restrinxida á música hip hop sempre que se cumpran as condicións de tempo e de patrón rítmico. O breakdance pode adaptarse facilmente a diferentes xéneros musicais coa axuda do remix. As cancións orixinais que popularizaron o baile tomaron prestado significativamente de xéneros progresivos do funk, o soul, o disco, o electro e o jazz funk. Desenvolveuse desde entón un canon musical destas cancións tradicionais de b-boy, cancións que noutro tempo se esperaba que soasen en cada evento de b-boying, como «Give It Up or Turn It a Loose» de James Brown, «Apache» de Incredible Bongo Band e «The Mexican» de Babe Ruth, por nomear algunhas.[53][55] A medida que o baile crecía, esta estandarización das cancións clásicas estimulou a innovación de movementos de baile e de break beats que reimaxinaron as melodías estándar.

O trazo máis común da música de breakdance está nos breaks musicais, ou compilacións formadas a partir de samples tomados de diferentes cancións que o DJ despois repite e encadea. O tempo oscila en xeral entre 110 e 135 batidas por minuto con negras e semicolcheas con shuffle no patrón de percusión. A historia atribúe a DJ Kool Herc a invención deste concepto,[16] despois denominado break beat.

Presenza feminina

[editar | editar a fonte]
Unha breaker actuando en São Paulo, Brasil.

Como noutras subculturas do hip hop, como o grafito, o rap ou o DJing, os breakers son predominantemente homes, pero iso non quere dicir que as mulleres breakers, as b-girls, sexan invisibles ou inexistentes. Participantes femininas como Daisy Castro (tamén coñecida como Baby Love, da Rock Steady Crew) dan fe de que as mulleres bailan breakdance desde o seu comezo.[56] As críticas sinalan que é inxusto facer unha xeneralización sobre estas desigualdades porque as mulleres comezaron a xogar un papel maior na escena do breakdance.[57]

Algúns sinalaron a falta de promoción como barreira, como dixo a b-girl a tempo completo Firefly nunha peza da BBC: «Está a facerse máis popular. Hai moitas máis rapazas implicadas. O problema é que os promotores non organizan suficientes batallas só femininas.»[58] En 2018, a b-girl xaponesa Ami converteuse na primeira campioa mundial feminina do Red Bull BC One; aínda que B-Girl Ayumi fora convidada como competidora ao campionato de 2017, só en 2018 se incluíu un cadro de 16 b-girls como parte do evento principal.[40]

Presenza nos medios

[editar | editar a fonte]

Cinema

[editar | editar a fonte]
Un breakdancer actuando no escenario nun concerto de rap en 2023.

A comezos dos anos 80, varias películas representaron o breakdance, como Fame, Wild Style, Flashdance, Breakin', Breakin' 2: Electric Boogaloo, Delivery Boys, Krush Groove e Beat Street. En 1985, no auxe da popularidade do breakdance, Donnie Yen protagonizou en Hong Kong a película Mismatched Couples, na que interpretaba varios movementos de breaking.

A década de 2000 trouxo un rexurdir de películas e series de televisión con breakdance que continuou a comezos dos 2010: a saga Step Up (2006–14), que inclúe breakdance nos seus cinco filmes; a comedia Kickin' It Old Skool (2007), sobre un breakdancer que esperta dun coma vinte anos despois; o drama británico Fish Tank (2009); e o filme de danza en 3D Battle of the Year (2013), un drama sobre a competición homónima inspirado polo documental Planet B-Boy. O anime Samurai Champloo (2004) presenta un dos personaxes principais, Mugen, cun estilo de loita baseado no breakdance, e a película tailandesa de artes marciais Raging Phoenix (2009) presenta unha arte marcial ficticia baseada nunha combinación de muay thai e breakdance.

Tamén se fixeron varios documentais sobre o breakdance: Style Wars (1983), centrado nos grafitis de Nova York pero con presenza do breakdance; Planet B-Boy (2007), que segue a cinco grupos de todo o mundo no seu camiño ao Battle of the Year; e o documental alemán Neukölln Unlimited (2010), sobre dous irmáns breakdancers de Berlín.

Televisión

[editar | editar a fonte]

Nos Estados Unidos, considérase que os programas de baile So You Think You Can Dance e America's Best Dance Crew devolveron o breakdance á vangarda da cultura popular, cunha popularidade comparable á dos anos 80. A serie dramática estadounidense Step Up: High Water, centrada no breakdance e noutras formas de baile hip hop, estreou a súa segunda tempada o 20 de marzo de 2019 en YouTube Premium.[59]

En Corea do Sur, desde o auxe da popularidade do breakdance, o baile apareceu en varias series e anuncios: Break (2006), unha miniserie sobre unha competición de breakdance; Over the Rainbow (2006), unha serie dramática centrada en personaxes unidos polo breakdance; e Showdown, un concurso de televisión de batallas de breakdance presentado por Jay Park, estreado o 18 de marzo de 2022.[60]

Literatura

[editar | editar a fonte]

En 1997, Kim Soo Yong comezou a serialización de Hip Hop, un cómic de temática breakdance dirixido á mocidade coreana. En 2006, Houghton Mifflin publicou a novela Kid B, de Linden Dalecki, un breaker afeccionado que dirixira un documental curto sobre a cultura do breakdance en Texas antes de escribir o libro. Breakin' the city, un libro de fotos de Nicolaus Schmidt publicado en 2011, retrata breakers do Bronx e de Brooklyn e presenta seis grupos novaiorqueses fotografados entre 2007 e 2009.[61] Breakdancing: Mr. Fresh and the Supreme Rockers Show You How (Avon Books, 1984) foi unha referencia introdutoria para os recén chegados ao estilo de baile «breakin'» tal e como evolucionara en Norteamérica nos anos 70 e 80.

Videoxogos

[editar | editar a fonte]

Algúns videoxogos presentan o breaking, entre eles:

  • Break Dance, un xogo de 8 bits de Epyx lanzado en 1984, no auxe da popularidade do breakdance.
  • Break Street, lanzado para o Commodore 64 en outubro de 1984.[62]
  • B-boy (2006), lanzado para PS2 e PSP, que aspira a unha representación sen adulterar do breakdance.[63]
  • Floor Kids (2017), un xogo de Nintendo Switch que puntúa a actuación pola súa musicalidade, orixinalidade e estilo, eloxiado polos seus controis innovadores e pola banda sonora de Kid Koala.[64]
  • Na saga Yakuza, o estilo de loita «Breaker» do personaxe Goro Majima baséase fortemente en movementos e técnicas do breakdance.

Notas

[editar | editar a fonte]
  1. 1 2 Chenault, Gabrielle (21 de agosto de 2023). "Break dancing fostered Black and brown unity. Some of its pioneers worry of erasure". Los Angeles Times (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Aprahamian, Serouj (2023). The Birth of Breaking. Nova York: Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1-5013-9431-7.
  3. 1 2 3 Chang, Jeff (2007). "It's a Hip-Hop World". Foreign Policy (en inglés) (163): 58–65.
  4. ↑ Hall, Josh (2020). "From the Bronx to the world: The birth and evolution of hip-hop". Red Bull (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  5. 1 2 "Breakdancing to make its Olympic debut at Paris 2024". CNN (en inglés). 7 de decembro de 2020. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  6. 1 2 3 "Breaking officially added to Olympic Games Paris 2024". World DanceSport Federation (en inglés). 7 de decembro de 2020. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  7. ↑ "Don't Call it Breakdancing: The Origin Story of Breaking In Milwaukee". Milwaukee Magazine (en inglés). 28 de agosto de 2019. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 The Freshest Kids: A History of the B-Boy (DVD). Estados Unidos: QD3 Entertainment, 2002. Dirección de Israel.
  9. ↑ Moser-Kindler, FraGue (2023). "All you need to know about breaking". Red Bull (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  10. 1 2 3 4 Schloss, Joseph (2009). Foundation: B-boys, B-girls, And Hip-Hop Culture In New York. Oxford University Press.
  11. ↑ Johnson, Imani Kai (2015). "Hip-Hop Dance". En Justin A. Williams (ed.). The Cambridge Companion to Hip-Hop. Cambridge: Cambridge University Press, pp. 22–31.
  12. ↑ Holman, Michael (2004). "Breaking: The History". That's the Joint!: The Hip-Hop Studies Reader (en inglés). Nova York: Routledge. pp. 32–35. ISBN 978-0-203-64219-1.
  13. ↑ Heinilä, Harri (2023). "50 Years of Hip Hop? The Hip Hop Legacy of DJ Kool Herc, Its Jazz Connection, and the Beginning of the Hip Hop Scene in Finland" (PDF) (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  14. ↑ Assunção, Matthias Röhrig (2005). Capoeira: The Jogo de Angola from Luanda to Cyberspace, Volume Two, p. 165. Routledge.
  15. ↑ Marc, Soren (febreiro de 2019). "The influence of capoeira on breaking in the 1970s". Breaking and Capoeira (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  16. 1 2 3 4 5 Chang, Jeff (2005). Can't Stop Won't Stop: A History of the Hip-Hop Generation. Nova York: St. Martin's Press.
  17. ↑ Hager, Steven (1984). Hip Hop: The Illustrated History of Break Dancing, Rap Music, and Graffiti. St. Martin's Press, pp. 81–83. ISBN 978-0-312-37317-7.
  18. 1 2 3 Planet B-Boy (filme). Estados Unidos: Mental Pictures, 2008. Dirección de Benson Lee.
  19. 1 2 3 Weiss, Jeff (19 de setembro de 2022). "Break Out West". Red Bull (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  20. 1 2 Fogarty, Mary (2006). "'Whatever Happened to Breakdancing?': Transnational B-Boy/B-Girl Networks, Underground Video Magazines, and Imagined Affinities". Department of Communication, Popular Culture and Film, Brock University, Ontario (en inglés).
  21. ↑ Fogarty, Mary; Kai Johnson, Imani (2022). Oxford Handbook of Hip Hop Dance Studies. Oxford University Press. ISBN 9780190247867.
  22. 1 2 3 "History". BraunBattleoftheYear.com (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 25 de setembro de 2011. Consultado o 20 de xullo de 2011.
  23. ↑ Walker, Susan (30 de maio de 2008). "Wide world of break-dancing sports". Toronto Star (en inglés).
  24. ↑ "The Notorious IBE 2009". Style43.com (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 19 de abril de 2010. Consultado o 8 de outubro de 2009.
  25. ↑ "Report du Chelles Battle Pro #2 – L'édition 2013 vue de l'intérieur". Urban-Culture.fr (en francés). 14 de marzo de 2013. Arquivado dende o orixinal o 28 de febreiro de 2014. Consultado o 28 de febreiro de 2014.
  26. ↑ "About the Red Bull BC One". RedBullBCOne.com (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 10 de febreiro de 2010. Consultado o 20 de setembro de 2009.
  27. ↑ "Cico". ProDance.co.uk (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 21 de decembro de 2010. Consultado o 5 de decembro de 2010.
  28. ↑ "Red Bull BC One – B-Boy Cico". RedBullBCOne.com (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 9 de febreiro de 2010. Consultado o 3 de agosto de 2009.
  29. 1 2 Chang, Jeff (26 de xuño de 2008). "So you think they can break-dance?". Salon.com (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 7 de outubro de 2010. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  30. ↑ "O.U.R. System". OurBBoys.com (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 4 de xuño de 2012. Consultado o 3 de xuño de 2012.
  31. ↑ "'Breaking' news: Breakdancing added as an event for 2024 Paris Olympics". Los Angeles Times (en inglés). 7 de decembro de 2020. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  32. 1 2 Coskrey, Jason (9 de agosto de 2024). "Japanese B-girl Ami wins first breaking gold medal as sport makes Olympic debut". The Japan Times (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  33. ↑ Peters, Andrew (10 de agosto de 2024). "Olympic Breakdancing 2024 Results: Men's Breaking Medal Bracket Winners, Highlights". Bleacher Report (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  34. ↑ Garcia, Gretty (9 de agosto de 2024). "Will There Be Breakdancing at the 2028 Los Angeles Games?". Cosmopolitan (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  35. ↑ Meghelli, Samir (2012). Between New York and Paris: Hip Hop and the Transnational Politics of Race, Culture, and Citizenship (tese de doutoramento). Nova York: Columbia University.
  36. ↑ Spady, James G.; Alim, H. Samy; Meghelli, Samir (2006). The Global Cipha: Hip Hop Culture and Consciousness. Filadelfia: Black History Museum Press. ISBN 978-0-9671741-1-2.
  37. ↑ Condry, Ian. "Japanese Hip-Hop". MIT (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 22 de abril de 2011. Consultado o 9 de setembro de 2009.
  38. ↑ "Battle Of The Year - finalists 2015". Battleoftheyear.de (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 22 de novembro de 2015. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  39. ↑ "Red Bull BC One Champions: All winners since 2004". Red Bull (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  40. 1 2 Kawalik, Tracy (2 de outubro de 2018). "Meet Ami, The First Ever Red Bull BC One B-Girl World Champion". Red Bull BC One (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 29 de outubro de 2018. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  41. 1 2 Usher, Charles (5 de xullo de 2011). "South Korea: World breakdancing capital?". The Christian Science Monitor (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  42. ↑ "The World's Best Dance Crew: How Korean B-Boys Conquered Planet Rock". Cantstopwontstop.com (en inglés). 26 de xuño de 2008. Arquivado dende o orixinal o 8 de outubro de 2011. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  43. ↑ "30-летие первой волны брейкданса в СССР (1986–2016)". DOZADO (en ruso). 5 de xaneiro de 2017. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  44. ↑ Jenkins, Greg (1 de abril de 2011). "São Paulo's Original B-Boy". WeRClassic.com (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 10 de maio de 2011. Consultado o 8 de maio de 2012.
  45. ↑ Dwyer, Alex (19 de febreiro de 2012). "Samsonite Man: Breaking The Cycle With Cambodia, Crips & Education". HipHopDX.com (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 11 de outubro de 2012. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  46. ↑ "Where are the break dancers in China?". The World of Chinese (en inglés). 17 de setembro de 2013. Arquivado dende o orixinal o 27 de abril de 2019. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  47. ↑ Pool, Brett Hemmings (3 de setembro de 2023). "The history of Australian breaking in five essential crews". Red Bull (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  48. ↑ "Raygun, J Attack secure their ticket to Paris as Australia's first ever Olympic breakdancers". ABC News (en inglés). 28 de outubro de 2023. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  49. ↑ Gbogbo, Mawunyo (12 de agosto de 2024). "How did Raygun qualify for the Olympics? Is she really the best Australia has to offer?". ABC News (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  50. ↑ Chang, Jeff (2006). Total Chaos: The Art and Aesthetics of Hip-Hop. Nova York: BasicCivitas, p. 20. ISBN 0-465-00909-3.
  51. ↑ Lyons, Jacob "Kujo" (15 de febreiro de 2012). "Krazy Kujo Interview". B-Boy Magazine (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 6 de decembro de 2017. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  52. ↑ "Alien Ness's TOP 5 THINGS HE HATES IN BREAKIN". Vimeo (en inglés). marzo de 2009. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  53. 1 2 Schloss, Joseph G. (2006). ""Like Old Folk Songs Handed Down from Generation to Generation": History, Canon, and Community in B-Boy Culture". Ethnomusicology (en inglés) 50 (3): 411–432.
  54. ↑ "Bboy/Bgirl Foundations: Toprock". YouTube (en inglés). 1 de xaneiro de 2007. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  55. ↑ Marchand, Francois. "Breaking down Apache (with video): New film Sample This examines 'national anthem of hip-hop' recorded in Vancouver". Vancouver Sun (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 30 de decembro de 2013. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  56. ↑ Guevara, Nancy (1996). "Women Writin' Rappin' Breakin'". En William Eric Perkins (ed.). Droppin' science: critical essays on rap music and hip hop culture. Filadelfia: Temple University Press, pp. 49–62. ISBN 1-56639-362-0.
  57. ↑ La Rocco, Claudia (6 de agosto de 2006). "A Breaking Battle Women Hope to Win". The New York Times (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  58. ↑ "Firefly aka female breaker". BBC Living (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  59. ↑ "'Step Up: High Water': First Look At Season 2 Of YouTube Series". Deadline (en inglés). 24 de xaneiro de 2019. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  60. ↑ "Jay Park to host new JTBC breakdance program 'SHOWDOWN'; First episode airs on THIS date". Pinkvilla (en inglés). 16 de marzo de 2022. Arquivado dende o orixinal o 30 de maio de 2022. Consultado o 24 de outubro de 2026.
  61. ↑ "Announcement of the book for the US release". Artbook.com (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  62. ↑ "Break Street for Commodore 64 (1984)". MobyGames (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.
  63. ↑ "B-boy article". PSP411.com (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 2 de outubro de 2009. Consultado o 9 de setembro de 2009.
  64. ↑ "Review: Floor Kids". Destructoid (en inglés). Consultado o 24 de outubro de 2026.

Véxase tamén

[editar | editar a fonte]

Outros artigos

[editar | editar a fonte]

Bibliografía

[editar | editar a fonte]
  • Hager, Steven (1984). Hip Hop: The Illustrated History of Break Dancing, Rap Music, and Graffiti. St. Martin's Press. ISBN 978-0-312-37317-7.
  • Aprahamian, Serouj (2023). The Birth of Breaking. Nova York: Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1-5013-9431-7.
  • Chang, Jeff (2005). Can't Stop Won't Stop: A History of the Hip-Hop Generation. Nova York: St. Martin's Press.

Ligazóns externas

[editar | editar a fonte]
Obtido de «https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Breakdance&oldid=7740996»