Zianamida

Zianamida
Formula kimikoa	CH2N2
SMILES kanonikoa	2D eredua
MolView	3D eredua
Konposizioa	karbono, Nitrogeno eta hidrogeno
Base konjokatua	cyanamide(2-) (en)
Mota	Nitrilo
Ezaugarriak
Dentsitatea	1,28 g/cm³ (20 ℃)
Azidotasuna (pKa)	10,3
Disolbagarritasuna	78 g/100 g (ur, 15 ℃)
Momentu dipolarra	4,27 D
Fusio-puntua	45 ℃ ; 45 ℃ ; 44 ℃
Deskonposizio-puntua	260 ℃
Fusio-entalpia	4,27 D
Masa molekularra	42,022 Da
Arriskuak
NFPA 704	1 4 3
Denboran ponderatutako esposizio muga	2 mg/m³ (10 h, baliorik ez)
Flash-puntua	141 ℃
Eragin dezake	cyanamide exposure (en)
Identifikatzaileak
InChlKey	XZMCDFZZKTWFGF-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia	420-04-2
ChemSpider	9480
PubChem	9864
Reaxys	1732569
Gmelin	16698
ChEBI	784
ChEMBL	CHEMBL56279
NBE zenbakia	2811
RTECS zenbakia	GS5950000
ZVG	16160
DSSTox zenbakia	GS5950000
EC zenbakia	206-992-3
ECHA	100.006.358
MeSH	D003484
Human Metabolome Database	HMDB0250603
UNII	21CP7826LC
KEGG	D00123 eta C01566
PDB Ligand	CNN

Zianamida konposatu organikoa da NH₂CN formula duena nitriloen klaseko . Solido kristalino koorgea da. Uretan, etanoletan, dietil eterretan eta disolbatzaile organiko polarretan disolbagarria da. Narritagarria eta toxikoa da^[1]^[2].

Tautomeria

Molekula beraren barruan gune nukleozale zein elektroizale bana edukita, zianamidak hainbat erreakzio ditu bere buruarekin. Zianamida bi tautomero bezala existitzen da, bata N≡C–NH₂ eta bestea HN=C=NH (karboodiimida). N≡C–NH₂ forma da nagusi, baina erreakzio gutxi batzuetan (adib. sililazioa) diimidaren forma garrantzitsua dela dirudi.^[3]

Sintesia

Zianamida kaltzio zianamidaren hidrolisiaren bidez sintetizatzen da, zein kaltzio karburotik prestatzen den Frank-Caroren prozesuari jarraituz^[4].

CaCN₂ + H₂O + CO₂ → CaCO₃ + H₂NCN

Erabilera

Zianamidak erabilera zabala du nekazaritzan. Batetik, udaberrian aplikatzen da kimuen irekiera uniformea, hosto-emate goiztiarra eta loratzea estimulatzeko. Zianamidak modu eraginkorrean konpentsa dezake aurreko udazkenean metatuta ez diren hotz-unitateak, bestela galduko litzatekeen uzta salbatuz. Bereziki eraginkorra da landare zurkaretan, hala nola ahabietan, mahatsondoetan, sagarrondoetan, muxikondoetan eta kiwiondoetan^[3].

Zianamidaren % 50eko ur-disoluzioa desinfektatzaie gisa ere erabiltzen da bereziki txerri-hazkuntzan, Salmonella eta Shigella generoko bakterioak eta euliak modu eraginkorrean hiltzen dituelako^[5].

Halaber, sintesi organikoan ere erabilpen zabala du intsektizidak, botikak, herbizidak eta fungizidak sintetizatzeko besteak beste^[3].

Toxkotasuna

Zianamida nitrilo organiko guztiak bezala zianuroa sortuaz deskonposatzen da eta ezaguna da zianuroak arnasketa-prozesuak eragozten dituela^[6].

Erreferentziak

↑ Zianamida. Zientzia eta teknologiaren hiztegi entziklopedikoa. Elhuyar fundazioa.
↑ (Ingelesez) PubChem. «Cyanamide» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2026-04-02).
1 2 3 Gunther, T & Mertschenk, B. (2008). Cyanamides, Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. 7th ed. John Wiley & Sons.
↑ O'Neil, M.J. (ed.). (2006). The Merck Index - An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals. Merck and Co., Inc., 448 or..
↑ (Alemanez) «Alzogur®» Alzchem Group (kontsulta data: 2026-04-02).
↑ (Ingelesez) PubChem. «Hazardous Substances Data Bank (HSDB) : 1550» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2026-04-02).

Datuak: Q414555
Multimedia: Cyanamide / Q414555

[1] Zianamida. Zientzia eta teknologiaren hiztegi entziklopedikoa. Elhuyar fundazioa.

[2] (Ingelesez) PubChem. «Cyanamide» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2026-04-02).

[:0-3] 1 2 3 Gunther, T & Mertschenk, B. (2008). Cyanamides, Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. 7th ed. John Wiley & Sons.

[4] O'Neil, M.J. (ed.). (2006). The Merck Index - An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals. Merck and Co., Inc., 448 or..

[5] (Alemanez) «Alzogur®» Alzchem Group (kontsulta data: 2026-04-02).

[6] (Ingelesez) PubChem. «Hazardous Substances Data Bank (HSDB) : 1550» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2026-04-02).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]