Edukira joan

Vabre

Vabre
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Tarn
BarrutiCastreseko barrutia
Kantonamenducanton of Vabre
Izen ofizialaVabre
Posta kodea81330
Geografia
Koordenatuak43°41′35″N 2°25′35″E / 43.6931°N 2.4264°E / 43.6931; 2.4264
Mapa
Azalera28,43 km²
Altitudea370 m, 274 m, 668 m eta 512 m
MugakideakLe Bez, Fontrieu, Lacaze, Lacrouzette, Montredon-Labessonnié eta Saint-Pierre-de-Trivisy
Demografia
Biztanleria726 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 357 (%49,2) (%50,8) 368 alt_right
Dentsitatea26 bizt/km²
vabre.fr

Vabre (frantsesez eta ofizialki: Vabre) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 726 biztanle zituen 28,4 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Le Bez, Fontrieu, Lacaze, Lacrouzette, Montredon-Labessonnié eta Saint-Pierre-de-Trivisy.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
VabreVabre
Població amb 146 habitants (2000)Ferrières (4,4 km)
Població amb 1785 habitants (2000)Lacrouzette (6,8 km)
Població amb 149 habitants (2000)Espérausses (9,0 km)
Població amb 1424 habitants (2000)Brassac (9,3 km)
Població amb 319 habitants (2000)Lacaze (9,4 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[2].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,4 °C-koa da, 16,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1174 mm-koa da, urtarrilean 11,9 euri-egun eta uztailean 5,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Montredon-Labessonnié udalerrian dago, 6,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1133,8 mm-koa delarik[3]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,6 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15,6 °C-koa da, 1987ko urtarrilaren 12an lortua[oh 1][3].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,3 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,9 °C) eta hotzena urtarrila (3,9 °C). Urteko prezipitazioa 1148 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (123 mm) eta lehorrena uztaila (55 mm).[4]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,17 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,0 °C) baino 0,9 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik hiru 2000tik aurrerakoak dira (2011, 2022 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (12,9 °C) eta hotzena 1963 (9,8 °C).[4]

    Datu klimatikoak (Vabre)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.9 4.3 7.2 9.8 13.7 17.6 19.9 19.6 15.5 12.0 7.5 4.8 11.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 116 89 94 115 113 80 55 64 81 104 123 114 1148
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,0 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,3−0,3+1,0+0,9+1,0+1,0+0,1+0,6−0,9−0,2+0,3+0,3
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,0 °C)
+2 °C−2 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[5]

BiztanleriaUrtea500100015002000250030001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 368 gizon, 357 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
1.40
2.72
 
90-94
 
5.60
0.00
 
85-89
 
5.88
8.15
 
80-84
 
5.60
4.08
 
75-79
 
8.68
5.43
 
70-74
 
5.60
10.87
 
65-69
 
9.80
10.87
 
60-64
 
5.60
8.42
 
55-59
 
7.00
12.23
 
50-54
 
5.32
5.16
 
45-49
 
6.44
1.09
 
40-44
 
3.64
5.16
 
35-39
 
5.32
5.16
 
30-34
 
5.32
1.36
 
25-29
 
2.52
3.80
 
20-24
 
1.12
7.34
 
15-19
 
3.92
3.53
 
10-14
 
1.40
2.17
 
5-9
 
6.16
2.45
 
0-4
 
3.64
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Vabre udalerrian 726 biztanle zeuden eta 395 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,84 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 44,6), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[8]

726biztanle
395elkarbizitza-unitate
1,84lagun elkarbizitza-unitateko
214familia
Udalerria
% 17
% 27
% 10
% 45
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 214 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (108). Guraso bakarreko 40 familietatik 30etan ama zen guraso bakarra. 138 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 40k seme-alaba bakarra zuten etxean, 31k bi, eta 5k hiru edo gehiago.[8]

108
66
40
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean138
Seme-alaba bat40
Bi seme-alaba31
Hiru seme-alaba5
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 647 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 4,1 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 54,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 62,2).[8]

Bakarrik bizi da
15-24% 4
25-39% 13
40-54% 19
55-64% 29
65-79% 32
80 +% 55
Bikotean bizi da
15-24% 6
25-39% 55
40-54% 59
55-64% 62
65-79% 62
80 +% 38

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 41,3 ezkonduta zegoen, eta beste % 11,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 6,3 izatezko bikotean eta % 5,6 PACS bidez lotuta). % 29,5 ezkongabeak ziren, % 9,0 alargunak eta % 8,5 dibortziatuak.[8]

Ezkonduta% 41,3
Ezkongabea% 29,5
Alarguna% 9,0
Dibortziatuta% 8,5
Izatezko bikotean% 6,3
PACS bidez lotuta% 5,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 47,6), eskulangileak (% 16,2), enplegatuak (% 11,4), erdi-mailako lanbideak (% 9,9). Talde nagusia (erretiratuak, % 47,6) Tarn departamenduko batez bestekoaren (% 36,8) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 2,5).[8]

Udalerria
% 10
% 11
% 16
% 48
Tarn
% 8
% 14
% 15
% 12
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 652 etxebizitza zeuden. Horietatik 389 egoitza nagusi ziren, 179 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 85 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (595), eta apartamentuak gutxi ziren (51). Egoitza nagusietatik 304 beren jabearen bizilekuak ziren, 65 alokairuan zeuden, 30 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 19 doan lagata.[9]

652etxebizitza
389egoitza nagusi
595etxe
51apartamentu

Etxebizitza multzoa

389
179
85
Egoitza nagusia (389)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (179)Hutsik (85)

Etxe mota

595
Etxea (595)Apartamentua (51)

Jabetza egoera

304
65
Jabeak (304)Alokairuan (65)HLM (30)Doan lagata (19)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (131).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik131
1919-194548
1946-197057
1971-1990112
1991-200518
2006-202016

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (194). 159 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 247 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 190 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 161tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela15
2 gela18
3 gela61
4 gela101
5 gela edo gehiago194

Berogailu mota

113
103
159
Gas sarea (4)Fuel-olioa (113)Elektrizitatea (103)Gas botila (10)Bestelakoak (159)

Aparkalekua eta ibilgailuak

247aparkalekua
190ibilgailu 1
161ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 388 biztanleetatik 289 aktibo ziren (% 74,5), horietako 245 lanean (% 63,1) eta 43 langabezian (aktiboen % 14,9).

38815-64 urteko biztanle
% 74,5aktibo
% 63,1lanean
% 14,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 34,7
25-54 urte% 88,9
55-64 urte% 64,5
Gizonak% 74,6
Emakumeak% 74,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 27,3
BEPC, brebeta% 13,3
CAP-BEP% 15,3
Batxilergoa% 15,0
Goi-mailako +2% 11,1
Goi-mailako +3/4% 7,7
Goi-mailako +5% 20,8

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 14,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

100 ez-aktibotik 29 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 29,0), 32 erretiraturik zeuden (% 32,0) eta 38 bestelako ez-aktibo ziren (% 38,0).

Ez-aktiboak

% 29
% 32
% 38
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 14
% 25
% 18
% 30
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 175 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 245 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

175enplegu udalerrian
% 73,1soldatapeko
% 26,9ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 20.670 eurokoa zen.

20.670 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.420 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 46 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[10]

2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 2 funerariak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 3 igeltseroak, 2 margolariak, 1 iturgina, 2 eraikuntza enpresak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.[11]

2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 2 harategiak eta 1 liburu denda zen.[12]

2000. urtean Vabre udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 840 hektarea erabiltzen.[13]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an osasun-zentro 1 eta botika 1 bat zegoen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1985ko uztailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,5 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  3. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Montredon-Labessonnié », fiche climatologique. .
  4. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  5. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  6. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  7. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  8. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  11. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  12. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  13. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]