Edukira joan

Orsay

Wikipedia, Entziklopedia askea
Orsay
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Île-de-France
DepartamenduaEssonne
AlkateaDavid Ros (en) Itzuli
Izen ofizialaOrsay
Posta kodea91400
Geografia
Koordenatuak48°41′53″N 2°11′15″E / 48.6981°N 2.1875°E / 48.6981; 2.1875
Mapa
Azalera7,97 km²
Altitudea90 m, 51 m, 160 m eta 113 m
MugakideakSaclay, Les Ulis, Bures-sur-Yvette, Gif-sur-Yvette, Palaiseau eta Villebon-sur-Yvette
Demografia
Biztanleria16.498 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 8.111 (%49,2) (%50,4) 8.310 alt_right
Dentsitatea2.070 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakKempen, Dogondoutchi eta Vila Nova de Paiva
mairie-orsay.fr

Orsay Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. Azken erroldaren arabera 16.498 biztanle zituen 7,97 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Saclay, Les Ulis, Bures-sur-Yvette, Gif-sur-Yvette, Palaiseau eta Villebon-sur-Yvette.

Mapa
Orsay eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Orsay
Població amb 24528 habitants (2000)Les Ulis (2,3 km)
Població amb 3013 habitants (2000)Saclay (3,7 km)
Població amb 641 habitants (2000)Saint-Aubin (3,9 km)
Població amb 2174 habitants (2000)Villejust (4,0 km)


Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Parisko arroaren hego-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak, batez ere udaberrian (120-150 mm); negu hotza (3,5 °C))[2].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,4 °C-koa da, 15,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 659 mm-koa da, urtarrilean 11 euri-egun eta uztailean 8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Gometz-le-Châtel udalerrian dago, 4,5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 734,7 mm-koa delarik[3]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,8 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -19,2 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 17an lortua[oh 1][3].

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[4]

BiztanleriaUrtea030006000900012.00015.00018.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 8.427 gizon, 8.230 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.04
 
95+
 
0.10
0.61
 
90-94
 
1.53
1.53
 
85-89
 
2.55
2.31
 
80-84
 
2.90
3.14
 
75-79
 
3.78
3.71
 
70-74
 
4.63
3.45
 
65-69
 
3.82
4.66
 
60-64
 
5.92
6.11
 
55-59
 
6.78
6.22
 
50-54
 
6.18
6.84
 
45-49
 
5.44
5.87
 
40-44
 
5.69
5.92
 
35-39
 
6.48
6.30
 
30-34
 
5.09
8.51
 
25-29
 
6.23
12.58
 
20-24
 
10.57
8.78
 
15-19
 
7.40
5.19
 
10-14
 
5.66
4.73
 
5-9
 
4.96
3.49
 
0-4
 
4.29
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[5].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Orsay udalerrian 15.496 biztanle zeuden eta 7.439 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,08 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 43,9), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[7]

15.496biztanle
7.439elkarbizitza-unitate
2,08lagun elkarbizitza-unitateko
4.066familia
Udalerria
% 24
% 24
% 44
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 4.066 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (1.814). Guraso bakarreko 451 familietatik 326etan ama zen guraso bakarra. 2.055 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 784k seme-alaba bakarra zuten etxean, 909k bi, eta 318k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 1.814 bikoteetatik 111tan (% 6,1) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[7]

1.801
1.814
451
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean2.055
Seme-alaba bat784
Bi seme-alaba909
Hiru seme-alaba246
Lau edo gehiago72

15 urte edo gehiago zituzten 14.223 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 23,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 43,8. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 77,5).[7]

Bakarrik bizi da
15-24% 23
25-39% 24
40-54% 13
55-64% 20
65-79% 24
80 +% 44
Bikotean bizi da
15-24% 6
25-39% 57
40-54% 78
55-64% 73
65-79% 73
80 +% 48

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 40,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 13,5 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,0 izatezko bikotean eta % 5,4 PACS bidez lotuta). % 36,1 ezkongabeak ziren, % 5,6 alargunak eta % 4,5 dibortziatuak.[7]

Ezkonduta% 40,4
Ezkongabea% 36,1
Izatezko bikotean% 8,0
Alarguna% 5,6
PACS bidez lotuta% 5,4
Dibortziatuta% 4,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: goi-mailako langileak (% 39,5), erretiratuak (% 24,0), erdi-mailako lanbideak (% 11,7), bestelakoak (% 11,6). Talde nagusia (goi-mailako langileak, % 39,5) Essonne departamenduko batez bestekoaren (% 19,1) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[7]

Udalerria
% 40
% 12
% 24
% 12
Essonne
% 19
% 19
% 17
% 12
% 24
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 8.374 etxebizitza zeuden. Horietatik 7.448 egoitza nagusi ziren, 296 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 630 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (4.410), etxeak baino gehiago (3.855). Egoitza nagusietatik 4.429 beren jabearen bizilekuak ziren, 2.826 alokairuan zeuden, 221 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 193 doan lagata.[8]

8.374etxebizitza
7.448egoitza nagusi
3.855etxe
4.410apartamentu

Etxebizitza multzoa

7.448
Egoitza nagusia (7.448)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (296)Hutsik (630)

Etxe mota

3.855
4.410
Etxea (3.855)Apartamentua (4.410)

Jabetza egoera

4.429
2.826
Jabeak (4.429)Alokairuan (2.826)HLM (221)Doan lagata (193)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (2.457).[8]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik298
1919-1945528
1946-19702.129
1971-19902.457
1991-20051.008
2006-2020967

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (2.923). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (3.937 etxebizitzatan). 5.639 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 3.645 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 2.239tan bi edo gehiago.[8]

Gela kopurua

1 gela1.106
2 gela1.093
3 gela1.174
4 gela1.152
5 gela edo gehiago2.923

Berogailu mota

3.937
658
2.659
Gas sarea (3.937)Fuel-olioa (658)Elektrizitatea (2.659)Gas botila (35)Bestelakoak (160)

Aparkalekua eta ibilgailuak

5.639aparkalekua
3.645ibilgailu 1
2.239ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 11.231 biztanleetatik 7.906 aktibo ziren (% 70,4), horietako 7.296 lanean (% 65,0) eta 610 langabezian (aktiboen % 7,7).

11.23115-64 urteko biztanle
% 70,4aktibo
% 65,0lanean
% 7,7langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 27,5
25-54 urte% 93,4
55-64 urte% 75,3
Gizonak% 71,7
Emakumeak% 68,9

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 15,2
BEPC, brebeta% 16,1
CAP-BEP% 9,8
Batxilergoa% 12,4
Goi-mailako +2% 7,2
Goi-mailako +3/4% 8,6
Goi-mailako +5% 5,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,7). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

3.325 ez-aktibotik 2.583 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 77,7), 386 erretiraturik zeuden (% 11,6) eta 356 bestelako ez-aktibo ziren (% 10,7).

Ez-aktiboak

% 78
% 12
% 11
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 60
% 20
% 12
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 10.415 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 7.296 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

10.415enplegu udalerrian
% 90,7soldatapeko
% 9,3ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 36.910 eurokoa zen, eta biztanleen % 9 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

36.910 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 27.940 €
% 9,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 15,4

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 877 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 11 janari enpresak ziren, 16 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 16 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 67 eraikuntza enpresak ziren, 163 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 19 garraio enpresak ziren, 50 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 61 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 45 finantziazio enpresak ziren, 44 higiezinen enpresak ziren, 194 zerbitzu enpresak ziren, 140 administrazio publikoko enpresak ziren eta 48 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[9]

2009an zeuden norbanakoentzako 167 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 14 banku bulegoak, 3 funerariak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 3 autoeskolak, 10 igeltseroak, 6 margolariak, 6 zurginak, 10 iturginak, 11 argiketariak, 12 eraikuntza enpresak, 12 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 4 aldi baterako lan enpresak, 44 jatetxeak, 18 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.[10]

2009an zeuden 57 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 8 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 10 okindegiak, 4 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 1 arraindegi zen, 3 liburu dendak, 11 arropa dendak, 5 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 4 altzari dendak, 1 kirol-denda zen, 2 lurrin-dendak, 1 bitxi-denda zen eta 4 lore-dendak ziren.[11]

2000. urtean Orsay udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , 2 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, minbiziaren aurkako zentru 1 bat, 2 urgentzia zentro, amatasun-klinika 1 bat, 6 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an 4 haur-eskola eta 5 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Orsay udalerrian 3 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 2 hezkuntza orokorreko lizeo.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.348 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 1.504.

6 Unibertsitate zentroak zeuden, horietatik 2 Unibertsitate mailako formakuntza eta ikerketa unitateak ziren, 2 unibertsitate-insitutoak, 1 ingenieritza eskola bat eta 1 bestelako goi-mailako ikasketa zentro bat zen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1964ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  3. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Gometz-le-Chat. », fiche climatologique. .
  4. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  5. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  6. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  7. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  8. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  10. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  11. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Orsay&oldid=11318678"(e)tik eskuratuta