Edukira joan

Montberon

Wikipedia, Entziklopedia askea
Montberon
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Garona Garaia
BarrutiToulouseko barrutia
Kantonamenducanton of Toulouse-15
Izen ofizialaMontberon
Posta kodea31140
Geografia
Koordenatuak43°42′56″N 1°28′49″E / 43.7156°N 1.4803°E / 43.7156; 1.4803
Mapa
Azalera6,35 km²
Altitudea128 m, 193 m eta 156 m
MugakideakVillariès, Bazus, Labastide-Saint-Sernin, Lapeyrouse-Fossat, Pechbonnieu eta Saint-Loup-Cammas
Demografia
Biztanleria3.158 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.580 (%50,7) (%49,3) 1.535 alt_right
Dentsitatea497 bizt/km²
montberon.fr

Montberon (frantsesez eta ofizialki: Montberon) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 3.158 biztanle zituen 6,3 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Villariès, Bazus, Labastide-Saint-Sernin, Lapeyrouse-Fossat, Pechbonnieu eta Saint-Loup-Cammas.

Mapa
Montberon eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
MontberonMontberon
Població amb 3688 habitants (2000)Pechbonnieu (2,0 km)
Població amb 588 habitants (2000)Bazus (3,5 km)
Població amb 3662 habitants (2000)Gratentour (4,0 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Hego-mendebaldeko arroko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,4 °C-koa da, 15,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 738 mm-koa da, urtarrilean 9,3 euri-egun eta uztailean 5,5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Blanhac_(Garona_Garaia) udalerrian dago, 13,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 627 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,4 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -19,2 °C-koa da, 1956ko otsailaren 15an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,5 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (22,0 °C) eta hotzena urtarrila (5,8 °C). Urteko prezipitazioa 710 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (77 mm) eta lehorrena otsaila (45 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,30 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,7 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,4 °C) eta hotzena 1963 (11,7 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Montberon)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.8 6.4 9.4 11.9 15.9 19.8 22.0 22.0 18.2 14.3 9.3 6.5 13.5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 64 45 52 71 77 66 46 48 54 60 67 59 710
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,7 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,60,0+1,1+1,0+1,3+1,4+0,7+1,4+0,2+0,5+0,6+0,7
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,7 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea05001000150020002500300035001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.535 gizon, 1.580 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.32
0.00
 
90-94
 
0.00
0.98
 
85-89
 
1.58
1.30
 
80-84
 
2.85
2.61
 
75-79
 
2.85
3.26
 
70-74
 
3.80
4.56
 
65-69
 
5.70
6.19
 
60-64
 
6.01
10.10
 
55-59
 
10.44
9.77
 
50-54
 
8.86
8.79
 
45-49
 
7.91
7.49
 
40-44
 
8.54
5.21
 
35-39
 
6.65
5.21
 
30-34
 
6.96
3.58
 
25-29
 
2.53
3.58
 
20-24
 
1.27
4.89
 
15-19
 
7.91
8.47
 
10-14
 
6.01
6.84
 
5-9
 
4.75
7.17
 
0-4
 
5.06
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Montberon udalerrian 3.028 biztanle zeuden eta 1.257 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,41 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 35,0). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 22,3 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

3.028biztanle
1.257elkarbizitza-unitate
2,41lagun elkarbizitza-unitateko
956familia
Udalerria
% 35
% 30
% 11
% 22
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 956 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (445). Guraso bakarreko 134 familietatik 77etan ama zen guraso bakarra. 413 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 290k seme-alaba bakarra zuten etxean, 199k bi, eta 54k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 445 bikoteetatik 50tan (% 11,2) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

377
445
134
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean413
Seme-alaba bat290
Bi seme-alaba199
Hiru seme-alaba49
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 2.567 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 3,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 36,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 79,3). 80 urte edo gehiagoko 116 biztanleetatik 110 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 6 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 4
25-39% 4
40-54% 8
55-64% 14
65-79% 19
80 +% 36
Bikotean bizi da
15-24% 2
25-39% 79
40-54% 79
55-64% 76
65-79% 74
80 +% 52

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 48,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 20,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,5 izatezko bikotean eta % 8,9 PACS bidez lotuta). % 20,4 ezkongabeak ziren, % 5,6 alargunak eta % 4,9 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 48,8
Ezkongabea% 20,4
Izatezko bikotean% 11,5
PACS bidez lotuta% 8,9
Alarguna% 5,6
Dibortziatuta% 4,9

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: goi-mailako langileak (% 24,7), erretiratuak (% 22,4), erdi-mailako lanbideak (% 22,0), enplegatuak (% 15,9). Talde nagusia (goi-mailako langileak, % 24,7) Garona Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 20,2) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,4).[10]

Udalerria
% 25
% 22
% 16
% 8
% 22
Garona Garaia
% 20
% 18
% 15
% 10
% 23
% 9
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.313 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.252 egoitza nagusi ziren, 11 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 49 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.218), eta apartamentuak gutxi ziren (95). Egoitza nagusietatik 1.012 beren jabearen bizilekuak ziren, 227 alokairuan zeuden, 38 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 13 doan lagata.[11]

1.313etxebizitza
1.252egoitza nagusi
1.218etxe
95apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.252
Egoitza nagusia (1.252)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (11)Hutsik (49)

Etxe mota

1.218
Etxea (1.218)Apartamentua (95)

Jabetza egoera

1.012
227
Jabeak (1.012)Alokairuan (227)HLM (38)Doan lagata (13)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (394).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik54
1919-19458
1946-197078
1971-1990333
1991-2005374
2006-2020394

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (685). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (673 etxebizitzatan). 1.153 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 457 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 756tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela3
2 gela43
3 gela121
4 gela400
5 gela edo gehiago685

Berogailu mota

368
673
127
Gas sarea (368)Fuel-olioa (51)Elektrizitatea (673)Gas botila (33)Bestelakoak (127)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.153aparkalekua
457ibilgailu 1
756ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 2.025 biztanleetatik 1.643 aktibo ziren (% 81,1), horietako 1.547 lanean (% 76,4) eta 95 langabezian (aktiboen % 5,8).

2.02515-64 urteko biztanle
% 81,1aktibo
% 76,4lanean
% 5,8langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 35,9
25-54 urte% 95,5
55-64 urte% 69,0
Gizonak% 81,2
Emakumeak% 81,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 8,1
BEPC, brebeta% 9,8
CAP-BEP% 5,6
Batxilergoa% 7,9
Goi-mailako +2% 5,8
Goi-mailako +3/4% 3,4
Goi-mailako +5% 4,1

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,8). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

382 ez-aktibotik 163 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 42,7), 106 erretiraturik zeuden (% 27,7) eta 113 bestelako ez-aktibo ziren (% 29,6).

Ez-aktiboak

% 43
% 28
% 30
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 9
% 26
% 29
% 23
% 12
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 503 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.547 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

503enplegu udalerrian
% 76,1soldatapeko
% 24,1ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 30.430 eurokoa zen, eta biztanleen % 6 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

30.430 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 27.040 €
% 6,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 15,9

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.834 ziren, horien artean 1.311 aktiboak ziren eta 523 inaktiboak ziren. 1.311 pertsona aktiboetatik 1.233 lanean zeuden (658 gizon eta 575 emakume) eta 78 langabezian zeuden (28 gizon eta 50 emakume). 523 pertsona inaktiboetatik 124 erretiraturik zeuden, 203 ikasten zeuden eta 196 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.[12]

Diru sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an Montberon udalerrian 884 unitate fiskal zeuden, 2.558 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.553 euro zen.[13]

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 105 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 26 eraikuntza enpresak ziren, 18 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 8 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 12 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[14]

2009an zeuden norbanakoentzako 30 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 5 zurginak, 4 iturginak, 4 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 1 jatetxe, 5 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.[15]

2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen eta 1 lore-denda zen.[16]

2000. urtean Montberon udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an psikiatriko 1 eta botika 1 bat zegoen.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1947ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 0,9 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Toulouse-Blagnac », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
  13. ↑ Revenus fiscaux des ménages en 2008
  14. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  15. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  16. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Montberon&oldid=11337965"(e)tik eskuratuta