Edukira joan

Loudes

Wikipedia, Entziklopedia askea
Loudes
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
DepartamenduaLoira Garaia
BarrutiLe Puy-en-Velayko barrutia
Kantonamenducanton of Loudes
Izen ofizialaLoudes
Posta kodea43320
Geografia
Koordenatuak45°05′17″N 3°44′55″E / 45.0881°N 3.7486°E / 45.0881; 3.7486
Mapa
Azalera24,33 km²
Altitudea759 m, 1.042 m eta 850 m
MugakideakBorne, Chaspuzac, Lissac, Saint-Jean-de-Nay, Saint-Paulien, Saint-Vidal eta Vazeilles-Limandre
Demografia
Biztanleria944 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 485 (%51,4) (%48,6) 458 alt_right
Dentsitatea39 bizt/km²

Loudes (frantsesez eta ofizialki: Loudes) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 944 biztanle zituen 24,3 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Borne, Chaspuzac, Lissac, Saint-Jean-de-Nay, Saint-Paulien, Saint-Vidal eta Vazeilles-Limandre.

Mapa
Loudes eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
LoudesLoudes
Població amb 630 habitants (2000)Chaspuzac (2,3 km)
Població amb 406 habitants (2000)Borne (4,2 km)
Població amb 459 habitants (2000)Saint-Vidal (4,6 km)
Població amb 259 habitants (2000)Lissac (5,1 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko hego-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1500 mm artekoa, gutxiena udan, gehiena udazkenean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 8,5 °C-koa da, 16 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 756 mm-koa da, urtarrilean 8,4 euri-egun eta uztailean 6,8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Chaspusac udalerrian dago, 1,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 9,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 682,4 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 37,4 °C-koa da, 2019ko ekainaren 27an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -23,2 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 7,8 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (16,6 °C) eta hotzena urtarrila (0,3 °C). Urteko prezipitazioa 870 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (95 mm) eta lehorrena otsaila (43 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,28 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (7,1 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (9,8 °C) eta hotzena 1963 (6,2 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Loudes)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 0.3 0.5 3.6 6.4 10.5 14.5 16.6 16.2 11.8 8.4 3.8 1.2 7.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 54 43 46 72 95 88 82 81 80 89 85 56 870
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (7,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,5−0,1+1,0+1,1+1,3+1,6+0,9+1,2−0,5+0,1+0,6+0,8
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (7,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea600800100012001400160018001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 458 gizon, 485 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
1.03
0.00
 
90-94
 
1.03
1.09
 
85-89
 
2.06
1.09
 
80-84
 
3.30
2.18
 
75-79
 
3.30
5.68
 
70-74
 
10.72
6.77
 
65-69
 
4.33
11.14
 
60-64
 
10.72
10.04
 
55-59
 
9.69
4.37
 
50-54
 
6.39
4.37
 
45-49
 
5.15
11.35
 
40-44
 
1.03
5.46
 
35-39
 
7.22
8.95
 
30-34
 
8.25
4.59
 
25-29
 
2.06
3.28
 
20-24
 
3.09
6.55
 
15-19
 
3.09
4.37
 
10-14
 
7.22
4.37
 
5-9
 
3.09
4.37
 
0-4
 
7.22
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Loudes udalerrian 939 biztanle zeuden eta 444 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,11 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 37,2), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

939biztanle
444elkarbizitza-unitate
2,11lagun elkarbizitza-unitateko
279familia
Udalerria
% 28
% 33
% 37
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 279 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (145). Guraso bakarreko 10 familietatik 10etan ama zen guraso bakarra. 160 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 50k seme-alaba bakarra zuten etxean, 54k bi, eta 15k hiru edo gehiago.[10]

145
124
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean160
Seme-alaba bat50
Bi seme-alaba54
Hiru seme-alaba10
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 796 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 3,4 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 71,4. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 76,7).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 3
25-39% 15
40-54% 16
55-64% 16
65-79% 25
80 +% 71
Bikotean bizi da
15-24% 15
25-39% 71
40-54% 77
55-64% 72
65-79% 73
80 +% 26

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 42,7 ezkonduta zegoen, eta beste % 20,7 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,4 izatezko bikotean eta % 8,3 PACS bidez lotuta). % 24,1 ezkongabeak ziren, % 8,0 alargunak eta % 4,6 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 42,7
Ezkongabea% 24,1
Izatezko bikotean% 12,4
PACS bidez lotuta% 8,3
Alarguna% 8,0
Dibortziatuta% 4,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 33,1), eskulangileak (% 22,1), erdi-mailako lanbideak (% 19,6), enplegatuak (% 11,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 33,1) Loira Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) azpitik dago. 16 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 3,6).[10]

Udalerria
% 20
% 11
% 22
% 33
Loira Garaia
% 14
% 14
% 16
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 615 etxebizitza zeuden. Horietatik 446 egoitza nagusi ziren, 47 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 122 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (508), eta apartamentuak gutxi ziren (100). Egoitza nagusietatik 321 beren jabearen bizilekuak ziren, 108 alokairuan zeuden, 20 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 16 doan lagata.[11]

615etxebizitza
446egoitza nagusi
508etxe
100apartamentu

Etxebizitza multzoa

446
122
Egoitza nagusia (446)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (47)Hutsik (122)

Etxe mota

508
100
Etxea (508)Apartamentua (100)

Jabetza egoera

321
108
Jabeak (321)Alokairuan (108)HLM (20)Doan lagata (16)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1991-2005 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (125).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik79
1919-194532
1946-197055
1971-199071
1991-2005125
2006-202085

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (185). 164 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 317 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 182 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 220tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela8
2 gela41
3 gela68
4 gela144
5 gela edo gehiago185

Berogailu mota

141
131
164
Fuel-olioa (141)Elektrizitatea (131)Gas botila (9)Bestelakoak (164)

Aparkalekua eta ibilgailuak

317aparkalekua
182ibilgailu 1
220ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 580 biztanleetatik 468 aktibo ziren (% 80,7), horietako 420 lanean (% 72,4) eta 48 langabezian (aktiboen % 10,3).

58015-64 urteko biztanle
% 80,7aktibo
% 72,4lanean
% 10,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 52,9
25-54 urte% 96,1
55-64 urte% 62,9
Gizonak% 81,0
Emakumeak% 80,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 17,4
BEPC, brebeta% 17,4
CAP-BEP% 7,9
Batxilergoa% 11,3
Goi-mailako +2% 9,2
Goi-mailako +3/4% 10,9
Goi-mailako +5% 8,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 10,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

112 ez-aktibotik 41 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 36,6), 48 erretiraturik zeuden (% 42,9) eta 23 bestelako ez-aktibo ziren (% 20,5).

Ez-aktiboak

% 37
% 43
% 21
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 30
% 25
% 28
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 279 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 420 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

279enplegu udalerrian
% 65,9soldatapeko
% 34,1ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.240 eurokoa zen.

24.240 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 25.140 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 51 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 16 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 2 zurginak, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.[13]

2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.[14]

2000. urtean Loudes udalerrian 48 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.736 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1984ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,1 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Le Puy-Loudes », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Loudes&oldid=11342067"(e)tik eskuratuta