Edukira joan

Les Estables

Wikipedia, Entziklopedia askea
Les Estables
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
DepartamenduaLoira Garaia
BarrutiLe Puy-en-Velayko barrutia
Kantonamenducanton of Fay-sur-Lignon
Izen ofizialaLes Estables
Posta kodea43150
Geografia
Koordenatuak44°54′16″N 4°09′16″E / 44.9044°N 4.1544°E / 44.9044; 4.1544
Mapa
Azalera33,94 km²
Altitudea1.033 m, 1.725 m eta 1.366 m
MugakideakLe Béage, Borée, La Rochette, Chaudeyrolles, Freycenet-la-Cuche, Freycenet-la-Tour, Moudeyres eta Saint-Front
Demografia
Biztanleria321 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 172 (%54,6) (%45,4) 143 alt_right
Dentsitatea9 bizt/km²
lesestables.fr

Les Estables (frantsesez eta ofizialki: Les Estables) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 321 biztanle zituen 33,9 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Le Béage, Borée, La Rochette, Chaudeyrolles, Freycenet-la-Cuche, Freycenet-la-Tour, Moudeyres eta Saint-Front.

Mapa
Les Estables eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Les EstablesLes Estables
Població amb 128 habitants (2000)Chaudeyrolles (6,4 km)
Població amb 164 habitants (2000)Borée (6,8 km)
Població amb 328 habitants (2000)Le Béage (6,8 km)
Població amb 62 habitants (2000)La Rochette (7,0 km)
Població amb 105 habitants (2000)Moudeyres (7,1 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko hego-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1500 mm artekoa, gutxiena udan, gehiena udazkenean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 6 °C-koa da, 15,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1284 mm-koa da, urtarrilean 11,4 euri-egun eta uztailean 6,9 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 6,9 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1226,7 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 33 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -19,2 °C-koa da, 2012ko otsailaren 4an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 6,8 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (15,4 °C) eta hotzena otsaila (−0,5 °C). Urteko prezipitazioa 1048 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (124 mm) eta lehorrena otsaila (53 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,38 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (5,7 °C) baino 2,1 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (8,8 °C) eta hotzena 1963 (4,8 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Les Estables)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) -0.5 -0.5 2.3 5.0 9.0 13.0 15.4 15.2 11.0 7.6 3.0 0.6 6.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 68 53 56 89 113 95 80 81 104 120 124 66 1048
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (5,7 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,0+0,4+1,5+1,4+1,4+1,8+1,1+1,70,0+0,4+1,0+1,2
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (5,7 °C)
+4 °C−4 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea2004006008001000120014001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 143 gizon, 172 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
2.91
0.00
 
90-94
 
0.00
3.50
 
85-89
 
0.00
7.69
 
80-84
 
9.30
3.50
 
75-79
 
0.00
3.50
 
70-74
 
2.91
18.18
 
65-69
 
6.40
6.99
 
60-64
 
6.40
6.99
 
55-59
 
12.21
3.50
 
50-54
 
15.12
6.99
 
45-49
 
6.40
0.00
 
40-44
 
2.91
14.69
 
35-39
 
5.81
0.00
 
30-34
 
0.00
10.49
 
25-29
 
2.91
0.00
 
20-24
 
8.72
6.99
 
15-19
 
6.40
0.00
 
10-14
 
8.72
6.99
 
5-9
 
2.91
0.00
 
0-4
 
0.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Les Estables udalerrian 321 biztanle zeuden eta 157 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,04 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 36,3), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

321biztanle
157elkarbizitza-unitate
2,04lagun elkarbizitza-unitateko
94familia
Udalerria
% 25
% 24
% 10
% 36
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 94 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (40). Guraso bakarreko 16 familietatik 16etan ama zen guraso bakarra. 49 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

38
40
16
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 35,0), enplegatuak (% 21,0), nekazariak (% 15,9), eskulangileak (% 10,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 35,0) Loira Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) azpitik dago. 25 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 15,9).[10]

Udalerria
% 16
% 10
% 21
% 11
% 35
Loira Garaia
% 14
% 14
% 16
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 446 etxebizitza zeuden. Talderik handiena bigarren egoitza edo noizbehinkakoa ziren (249), 155 egoitza nagusiekin alderatuta eta 41 hutsik. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (293), eta apartamentuak gutxi ziren (149). Egoitza nagusietatik 112 beren jabearen bizilekuak ziren, 42 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 1 doan lagata.[11]

446etxebizitza
155egoitza nagusi
293etxe
149apartamentu

Etxebizitza multzoa

155
249
41
Egoitza nagusia (155)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (249)Hutsik (41)

Etxe mota

293
149
Etxea (293)Apartamentua (149)

Jabetza egoera

112
42
Jabeak (112)Alokairuan (42)Doan lagata (1)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (49).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik28
1919-194510
1946-197010
1971-199049
1991-200528
2006-202029

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (62). 63 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 112 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 80 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 62tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela2
2 gela10
3 gela25
4 gela56
5 gela edo gehiago62

Berogailu mota

55
31
63
Fuel-olioa (55)Elektrizitatea (31)Gas botila (5)Bestelakoak (63)

Aparkalekua eta ibilgailuak

112aparkalekua
80ibilgailu 1
62ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 194 biztanleetatik 153 aktibo ziren (% 78,9), horietako 148 lanean (% 76,3) eta 5 langabezian (aktiboen % 3,3).

19415-64 urteko biztanle
% 78,9aktibo
% 76,3lanean
% 3,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 42,9
25-54 urte% 96,3
55-64 urte% 64,4
Gizonak% 77,9
Emakumeak% 78,0

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 8,3
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 2,1
Batxilergoa% 5,7
Goi-mailako +2% 4,2
Goi-mailako +3/4% 0,0
Goi-mailako +5% 0,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 3,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

41 ez-aktibotik 14 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 34,1), 20 erretiraturik zeuden (% 48,8) eta 7 bestelako ez-aktibo ziren (% 17,1).

Ez-aktiboak

% 34
% 49
% 17
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 25
% 13
% 10
% 23
% 26
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 193 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 148 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

193enplegu udalerrian
% 53,4soldatapeko
% 46,6ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.500 eurokoa zen.

22.500 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 25.140 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 45 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 14 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 4 igeltseroak ziren, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 4 jatetxeak.[13]

2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 2 kirol-dendak ziren.[14]

2000. urtean Les Estables udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.872 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2009ko urriaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,7 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Les Estables_sapc », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Les_Estables&oldid=11342033"(e)tik eskuratuta