Edukira joan

Lafitole

Wikipedia, Entziklopedia askea
Lafitole
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Pirinio Garaiak
BarrutiTarbeseko barrutia
KantonamenduCanton of Maubourguet
Izen ofizialaLafitole
Posta kodea65700
Geografia
Koordenatuak43°26′38″N 0°04′17″E / 43.4439°N 0.0714°E / 43.4439; 0.0714
Mapa
Azalera8,69 km²
Altitudea232 m, 180 m, 239 m eta 189 m
MugakideakSauveterre, Gensac, Maubourguet, Monfaucon eta Vic-en-Bigorre
Demografia
Biztanleria433 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 216 (%49,8) (%50,2) 218 alt_right
Dentsitatea50 bizt/km²

La Fitòla (okzitanieraz La Fitòla, frantsesez eta ofizialki: Lafitole) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 433 biztanle zituen 8,7 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Sauveterre, Gensac, Maubourguet, Monfaucon eta Vic-en-Bigorre.

Mapa
La Fitòla eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
LafitoleLafitole
Població amb 85 habitants (2000)Gensac (1,8 km)
Població amb 54 habitants (2000)Ansost (3,3 km)
Població amb 213 habitants (2000)Monfaucon (3,4 km)
Població amb 182 habitants (2000)Nouilhan (3,9 km)
Població amb 167 habitants (2000)Sauveterre (4,0 km)
Població amb 2506 habitants (2000)Maubourguet (4,0 km)
Població amb 174 habitants (2000)Liac (4,1 km)
Població amb 50 habitants (2000)Barbachen (4,4 km)
Població amb 399 habitants (2000)Larreule (4,6 km)
Població amb 478 habitants (2000)Artagnan (4,7 km)
Població amb 89 habitants (2000)Ségalas (5,4 km)
Població amb 393 habitants (2000)Caixon (5,5 km)
Població amb 295 habitants (2000)Auriébat (5,5 km)
Població amb 77 habitants (2000)Buzon (5,6 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,1 °C-koa da, 14,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 925 mm-koa da, urtarrilean 10,4 euri-egun eta uztailean 6,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Maubourguet udalerrian dago, 3,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 904,3 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 44 °C-koa da, 1947ko abuztuaren 1an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15,5 °C-koa da, 1956ko otsailaren 21an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,1 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,9 °C) eta hotzena urtarrila (5,8 °C). Urteko prezipitazioa 927 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (101 mm) eta lehorrena abuztua (57 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,35 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,1 °C) baino 1,9 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (14,9 °C) eta hotzena 1963 (11,1 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Lafitole)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.8 6.6 9.5 11.9 15.6 19.1 20.9 20.8 17.4 13.6 8.9 6.4 13.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 89 69 74 90 90 71 60 57 67 72 101 87 927
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,5+0,3+1,4+1,3+1,7+1,8+1,0+1,6+0,2+0,5+0,6+0,7
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea300400500600700800900100011001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 218 gizon, 216 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
2.29
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
2.31
0.00
 
85-89
 
5.09
2.29
 
80-84
 
7.41
2.29
 
75-79
 
2.31
2.29
 
70-74
 
2.31
11.93
 
65-69
 
4.63
6.88
 
60-64
 
6.94
2.29
 
55-59
 
5.09
15.60
 
50-54
 
0.00
13.76
 
45-49
 
13.89
4.59
 
40-44
 
15.74
4.59
 
35-39
 
9.26
4.59
 
30-34
 
4.63
0.00
 
25-29
 
0.00
0.00
 
20-24
 
4.17
12.84
 
15-19
 
4.63
6.88
 
10-14
 
6.94
6.88
 
5-9
 
2.31
0.00
 
0-4
 
2.31
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Lafitole udalerrian 406 biztanle zeuden eta 191 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,13 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 32,5), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

406biztanle
191elkarbizitza-unitate
2,13lagun elkarbizitza-unitateko
129familia
Udalerria
% 29
% 25
% 14
% 32
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 129 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (56). Guraso bakarreko 26 familietatik 15etan ama zen guraso bakarra. 62 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

47
56
26
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 47,6), erdi-mailako lanbideak (% 17,8), enplegatuak (% 16,2), eskulangileak (% 9,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 47,6) Pirinio Garaiak departamenduko batez bestekoaren (% 37,6) gainetik dago. 6 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 3,1).[10]

Udalerria
% 18
% 16
% 9
% 48
Pirinio Garaiak
% 13
% 17
% 12
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 220 etxebizitza zeuden. Horietatik 190 egoitza nagusi ziren, 15 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 15 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (211), eta apartamentuak gutxi ziren (6). Egoitza nagusietatik 168 beren jabearen bizilekuak ziren, 19 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 3 doan lagata.[11]

220etxebizitza
190egoitza nagusi
211etxe
6apartamentu

Etxebizitza multzoa

190
Egoitza nagusia (190)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (15)Hutsik (15)

Etxe mota

211
Etxea (211)Apartamentua (6)

Jabetza egoera

168
19
Jabeak (168)Alokairuan (19)Doan lagata (3)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (68).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik68
1919-194520
1946-197019
1971-199030
1991-200528
2006-202025

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (93). 98 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 154 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 63 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 110tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela10
3 gela25
4 gela61
5 gela edo gehiago93

Berogailu mota

39
41
98
Gas sarea (1)Fuel-olioa (39)Elektrizitatea (41)Gas botila (10)Bestelakoak (98)

Aparkalekua eta ibilgailuak

154aparkalekua
63ibilgailu 1
110ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 280 biztanleetatik 207 aktibo ziren (% 73,9), horietako 171 lanean (% 61,1) eta 36 langabezian (aktiboen % 17,4).

28015-64 urteko biztanle
% 73,9aktibo
% 61,1lanean
% 17,4langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 33,3
25-54 urte% 87,6
55-64 urte% 58,2
Gizonak% 71,5
Emakumeak% 76,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 42,1
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 17,1
Batxilergoa% 13,8
Goi-mailako +2% 16,7
Goi-mailako +3/4% 15,4
Goi-mailako +5% 9,1

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 17,4). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

73 ez-aktibotik 24 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 32,9), 25 erretiraturik zeuden (% 34,2) eta 24 bestelako ez-aktibo ziren (% 32,9).

Ez-aktiboak

% 33
% 34
% 33
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 52 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 171 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

52enplegu udalerrian
% 67,3soldatapeko
% 32,7ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.980 eurokoa zen.

22.980 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.320 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 3 garraio enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 margolaria, 1 iturgina eta 1 argiketaria.[13]

2000. urtean Lafitole udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 735 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1886ko uztailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Maubourguet », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Lafitole&oldid=11339568"(e)tik eskuratuta