Edukira joan

La Mure

La Mure
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Isère
BarrutiGrenobleko barrutia
Kantonamenducanton of La Mure
Izen ofizialaLa Mure
Posta kodea38350
Geografia
Koordenatuak44°54′11″N 5°47′15″E / 44.9031°N 5.7875°E / 44.9031; 5.7875
Mapa
Azalera8,33 km²
Altitudea886 m, 720 m, 1.204 m eta 882 m
MugakideakSusville, Sousville, Cognet, Pierre-Châtel, Ponsonnas, Prunières eta Saint-Honoré
Demografia
Biztanleria4.963 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 2.723 (%55) (%45) 2.226 alt_right
Dentsitatea596 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakMarktredwitz
lamure.fr

La Mure Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 4.963 biztanle zituen 8,3 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Susville, Sousville, Cognet, Pierre-Châtel, Ponsonnas, Prunières eta Saint-Honoré.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
La MureLa Mure
Població amb 132 habitants (2000)Sousville (1,8 km)
Població amb 268 habitants (2000)Ponsonnas (2,0 km)
Població amb 372 habitants (2000)Prunières (2,3 km)
Població amb 1427 habitants (2000)Susville (2,8 km)
Població amb 48 habitants (2000)Cognet (2,9 km)
Població amb 130 habitants (2000)Siévoz (4,0 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta hego Alpeetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 850-1000 mm artekoa, gutxiena udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 9,3 °C-koa da, 17,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1077 mm-koa da, urtarrilean 8,8 euri-egun eta uztailean 6,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 8,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 948,6 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 36,2 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -25,5 °C-koa da, 2010ko otsailaren 1an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 9,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (18,4 °C) eta hotzena urtarrila (0,4 °C). Urteko prezipitazioa 1029 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (123 mm) eta lehorrena otsaila (63 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,26 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (8,4 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (11,0 °C) eta hotzena 1963 (7,4 °C).[6]

    Datu klimatikoak (La Mure)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 0.4 1.0 4.8 8.2 12.3 16.2 18.4 17.7 13.4 9.7 4.5 1.2 9.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 85 63 72 87 94 76 65 70 89 108 123 97 1029
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (8,4 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,7−0,1+1,1+0,9+1,0+1,2+0,5+0,7−0,5+0,3+0,8+0,8
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (8,4 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea10002000300040005000600070001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 2.226 gizon, 2.723 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.45
 
95+
 
0.92
1.57
 
90-94
 
3.86
2.92
 
85-89
 
3.49
2.92
 
80-84
 
4.92
6.24
 
75-79
 
5.10
7.14
 
70-74
 
9.88
5.35
 
65-69
 
6.21
8.72
 
60-64
 
6.76
6.29
 
55-59
 
5.47
5.80
 
50-54
 
4.70
6.74
 
45-49
 
4.85
6.20
 
40-44
 
6.61
4.72
 
35-39
 
5.73
5.84
 
30-34
 
4.22
3.14
 
25-29
 
4.41
4.27
 
20-24
 
2.75
6.33
 
15-19
 
3.86
5.88
 
10-14
 
7.20
6.11
 
5-9
 
4.99
3.37
 
0-4
 
4.08
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, La Mure udalerrian 4.790 biztanle zeuden eta 2.525 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,90 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 48,0), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

4.790biztanle
2.525elkarbizitza-unitate
1,90lagun elkarbizitza-unitateko
1.288familia
Udalerria
% 16
% 25
% 10
% 48
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.288 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (636). Guraso bakarreko 251 familietatik 210etan ama zen guraso bakarra. 691 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 266k seme-alaba bakarra zuten etxean, 215k bi, eta 115k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 401 bikoteetatik 50tan (% 12,5) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

636
401
251
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean691
Seme-alaba bat266
Bi seme-alaba215
Hiru seme-alaba90
Lau edo gehiago25

15 urte edo gehiago zituzten 4.199 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 11,4 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 41,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 60,5). 80 urte edo gehiagoko 490 biztanleetatik 380 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 110 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 11
25-39% 17
40-54% 23
55-64% 36
65-79% 38
80 +% 41
Bikotean bizi da
15-24% 14
25-39% 61
40-54% 59
55-64% 57
65-79% 57
80 +% 33

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 35,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,5 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,6 izatezko bikotean eta % 4,9 PACS bidez lotuta). % 27,8 ezkongabeak ziren, % 11,0 alargunak eta % 10,2 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 35,5
Ezkongabea% 27,8
Alarguna% 11,0
Izatezko bikotean% 10,6
Dibortziatuta% 10,2
PACS bidez lotuta% 4,9

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 41,9), enplegatuak (% 18,3), eskulangileak (% 14,5), erdi-mailako lanbideak (% 10,9). Talde nagusia (erretiratuak, % 41,9) Isère departamenduko batez bestekoaren (% 28,7) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 11
% 18
% 14
% 42
Isère
% 15
% 17
% 14
% 14
% 29
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 3.033 etxebizitza zeuden. Horietatik 2.518 egoitza nagusi ziren, 156 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 359 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (1.568), etxeak baino gehiago (1.423). Egoitza nagusietatik 1.174 beren jabearen bizilekuak ziren, 1.187 alokairuan zeuden, 576 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 157 doan lagata.[11]

3.033etxebizitza
2.518egoitza nagusi
1.423etxe
1.568apartamentu

Etxebizitza multzoa

2.518
359
Egoitza nagusia (2.518)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (156)Hutsik (359)

Etxe mota

1.423
1.568
Etxea (1.423)Apartamentua (1.568)

Jabetza egoera

1.174
1.187
576
Jabeak (1.174)Alokairuan (1.187)HLM (576)Doan lagata (157)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (769).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik420
1919-1945305
1946-1970769
1971-1990650
1991-2005147
2006-2020218

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (740). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (1.291 etxebizitzatan). 1.463 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 1.337 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 667tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela85
2 gela328
3 gela644
4 gela721
5 gela edo gehiago740

Berogailu mota

457
1.291
653
Gas sarea (39)Fuel-olioa (457)Elektrizitatea (1.291)Gas botila (78)Bestelakoak (653)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.463aparkalekua
1.337ibilgailu 1
667ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 2.716 biztanleetatik 1.984 aktibo ziren (% 73,0), horietako 1.752 lanean (% 64,5) eta 232 langabezian (aktiboen % 11,7).

2.71615-64 urteko biztanle
% 73,0aktibo
% 64,5lanean
% 11,7langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 52,7
25-54 urte% 87,4
55-64 urte% 53,6
Gizonak% 75,6
Emakumeak% 70,6

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 22,2
BEPC, brebeta% 16,0
CAP-BEP% 12,2
Batxilergoa% 11,0
Goi-mailako +2% 4,4
Goi-mailako +3/4% 7,4
Goi-mailako +5% 10,2

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 11,7). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

732 ez-aktibotik 206 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 28,1), 220 erretiraturik zeuden (% 30,1) eta 306 bestelako ez-aktibo ziren (% 41,8).

Ez-aktiboak

% 28
% 30
% 42
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 9
% 23
% 35
% 26
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 2.875 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.752 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

2.875enplegu udalerrian
% 86,7soldatapeko
% 13,3ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.450 eurokoa zen, eta biztanleen % 17 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

23.450 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 27.290 €
% 17,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 13,0

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 358 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 12 janari enpresak ziren, 5 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 13 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 41 eraikuntza enpresak ziren, 88 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 11 garraio enpresak ziren, 34 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 18 finantziazio enpresak ziren, 18 higiezinen enpresak ziren, 29 zerbitzu enpresak ziren, 54 administrazio publikoko enpresak ziren eta 29 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 102 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 2 funerariak, 8 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 6 igeltseroak, 4 margolariak, 5 zurginak, 9 iturginak, 4 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 12 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 3 aldi baterako lan enpresak, 21 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 3 apaindegiak.[13]

2009an zeuden 48 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 3 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 9 okindegiak, 6 harategiak, 4 liburu dendak, 10 arropa dendak, 2 zapata-dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen eta 4 lore-dendak ziren.[14]

2000. urtean La Mure udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 518 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, osasun-zentro 1 bat, 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an 2 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. La Mure udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 776 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 403.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 2003ko azaroaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,6 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « La Mure-radome », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]