Edukira joan

Galhac

Wikipedia, Entziklopedia askea
Galhac
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Tarn
Izen ofizialaGaillac
Posta kodea81600
Geografia
Koordenatuak43°54′02″N 1°53′54″E / 43.9006°N 1.8983°E / 43.9006; 1.8983
Mapa
Azalera50,93 km²
Altitudea140 m, 105 m, 288 m eta 175 m
MugakideakBroze, Brens, Cahuzac-sur-Vère, Castelnau-de-Montmiral, Lisle-sur-Tarn, Montans, Rivières eta Senouillac
Demografia
Biztanleria16.162 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 8.558 (%53,2) (%46,8) 7.523 alt_right
Dentsitatea317 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakCaspe eta Santa Maria a Vico
ville-gaillac.fr

Galhac (okzitanieraz Galhac, frantsesez eta ofizialki: Gaillac) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 16.162 biztanle zituen 50,9 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Broze, Brens, Cahuzac-sur-Vère, Castelnau-de-Montmiral, Lisle-sur-Tarn, Montans, Rivières eta Senouillac.

Mapa
Gaillac eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
GaillacGaillac
Població amb 2063 habitants (2000)Brens (1,5 km)
Població amb 1256 habitants (2000)Montans (3,7 km)
Població amb 925 habitants (2000)Rivières (5,5 km)
Població amb 104 habitants (2000)Broze (5,8 km)
Població amb 997 habitants (2000)Senouillac (6,2 km)
Població amb 112 habitants (2000)Montels (6,9 km)
Població amb 810 habitants (2000)Técou (7,6 km)
Població amb 1718 habitants (2000)Lagrave (7,7 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Hego-mendebaldeko arroko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,3 °C-koa da, 16 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 731 mm-koa da, urtarrilean 10,7 euri-egun eta uztailean 5,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Le_Séquestre udalerrian dago, 17,5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 733,9 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,3 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -20,4 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,8 °C) eta hotzena urtarrila (5,1 °C). Urteko prezipitazioa 734 mm-koa da; hilabeterik euritsuena apirila da (77 mm) eta lehorrena uztaila (45 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,20 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,5 °C) baino 1,2 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (14,8 °C) eta hotzena 1963 (11,5 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Galhac)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.1 5.7 8.9 11.8 15.8 19.7 21.8 21.7 17.5 13.6 8.6 5.7 13.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 61 48 54 77 76 61 45 51 59 67 68 67 734
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,5 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,1−0,5+0,9+1,0+1,4+1,4+0,5+1,2−0,4−0,10,00,0
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,5 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea40006000800010.00012.00014.00016.00018.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 7.523 gizon, 8.558 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.35
 
95+
 
0.54
1.56
 
90-94
 
2.07
2.79
 
85-89
 
4.00
4.13
 
80-84
 
3.70
4.15
 
75-79
 
5.45
6.13
 
70-74
 
6.77
6.79
 
65-69
 
6.10
5.45
 
60-64
 
6.31
6.19
 
55-59
 
6.40
5.99
 
50-54
 
6.65
6.01
 
45-49
 
5.90
6.17
 
40-44
 
5.43
5.53
 
35-39
 
6.86
5.38
 
30-34
 
4.85
4.03
 
25-29
 
4.35
4.01
 
20-24
 
3.31
6.10
 
15-19
 
4.90
6.63
 
10-14
 
7.35
6.89
 
5-9
 
5.38
5.72
 
0-4
 
3.70
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Gaillac udalerrian 15.654 biztanle zeuden eta 7.697 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,03 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 41,7), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

15.654biztanle
7.697elkarbizitza-unitate
2,03lagun elkarbizitza-unitateko
4.419familia
Udalerria
% 19
% 27
% 11
% 42
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 4.419 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (2.051). Guraso bakarreko 879 familietatik 704etan ama zen guraso bakarra. 2.332 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 942k seme-alaba bakarra zuten etxean, 756k bi, eta 390k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 1.489 bikoteetatik 199tan (% 13,4) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

2.051
1.489
879
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean2.332
Seme-alaba bat942
Bi seme-alaba756
Hiru seme-alaba251
Lau edo gehiago139

15 urte edo gehiago zituzten 13.419 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 11,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 34,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 65,6). 80 urte edo gehiagoko 1.456 biztanleetatik 1.180 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 276 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 11
25-39% 19
40-54% 20
55-64% 31
65-79% 29
80 +% 34
Bikotean bizi da
15-24% 13
25-39% 66
40-54% 63
55-64% 59
65-79% 65
80 +% 43

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 38,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,9 izatezko bikotean eta % 5,4 PACS bidez lotuta). % 26,2 ezkongabeak ziren, % 8,3 alargunak eta % 9,4 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 38,9
Ezkongabea% 26,2
Izatezko bikotean% 11,9
Dibortziatuta% 9,4
Alarguna% 8,3
PACS bidez lotuta% 5,4

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 35,3), enplegatuak (% 15,8), erdi-mailako lanbideak (% 15,7), eskulangileak (% 12,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 35,3) Tarn departamenduko batez bestekoaren (% 36,8) azpitik dago. 94 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,2).[10]

Udalerria
% 9
% 16
% 16
% 13
% 35
Tarn
% 8
% 14
% 15
% 12
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 8.551 etxebizitza zeuden. Horietatik 7.651 egoitza nagusi ziren, 251 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 650 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (6.027), eta apartamentuak gutxi ziren (2.510). Egoitza nagusietatik 4.324 beren jabearen bizilekuak ziren, 3.179 alokairuan zeuden, 860 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 148 doan lagata.[11]

8.551etxebizitza
7.651egoitza nagusi
6.027etxe
2.510apartamentu

Etxebizitza multzoa

7.651
Egoitza nagusia (7.651)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (251)Hutsik (650)

Etxe mota

6.027
2.510
Etxea (6.027)Apartamentua (2.510)

Jabetza egoera

4.324
3.179
860
Jabeak (4.324)Alokairuan (3.179)HLM (860)Doan lagata (148)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (1.773).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik1.006
1919-1945631
1946-19701.422
1971-19901.773
1991-20051.087
2006-20201.563

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (2.771). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (3.702 etxebizitzatan). 4.926 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 4.025 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 2.603tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela128
2 gela824
3 gela1.627
4 gela2.301
5 gela edo gehiago2.771

Berogailu mota

2.302
3.702
958
Gas sarea (2.302)Fuel-olioa (545)Elektrizitatea (3.702)Gas botila (144)Bestelakoak (958)

Aparkalekua eta ibilgailuak

4.926aparkalekua
4.025ibilgailu 1
2.603ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 9.118 biztanleetatik 6.763 aktibo ziren (% 74,2), horietako 5.722 lanean (% 62,8) eta 1.041 langabezian (aktiboen % 15,4).

9.11815-64 urteko biztanle
% 74,2aktibo
% 62,8lanean
% 15,4langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 47,0
25-54 urte% 88,1
55-64 urte% 56,6
Gizonak% 77,3
Emakumeak% 71,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 27,7
BEPC, brebeta% 31,9
CAP-BEP% 15,5
Batxilergoa% 17,2
Goi-mailako +2% 12,5
Goi-mailako +3/4% 10,2
Goi-mailako +5% 5,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 15,4). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

2.355 ez-aktibotik 785 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 33,3), 531 erretiraturik zeuden (% 22,5) eta 1.039 bestelako ez-aktibo ziren (% 44,1).

Ez-aktiboak

% 33
% 23
% 44
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 9
% 16
% 28
% 28
% 18
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 6.913 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 5.722 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

6.913enplegu udalerrian
% 81,8soldatapeko
% 18,2ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.200 eurokoa zen, eta biztanleen % 21 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

23.200 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.420 €
% 21,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 16,4

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 863 komertzioetatik, 12 erauzte enpresak ziren, 22 janari enpresak ziren, 41 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 95 eraikuntza enpresak ziren, 243 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 19 garraio enpresak ziren, 42 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 17 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 34 finantziazio enpresak ziren, 55 higiezinen enpresak ziren, 100 zerbitzu enpresak ziren, 119 administrazio publikoko enpresak ziren eta 64 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 223 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 9 banku bulegoak, 2 funerariak, 25 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 5 autoeskolak, 19 igeltseroak, 17 margolariak, 18 zurginak, 10 iturginak, 14 argiketariak, 6 eraikuntza enpresak, 23 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 4 aldi baterako lan enpresak, 29 jatetxeak, 19 higiezinen agentziak, 5 tintoreriak eta 8 apaindegiak.[13]

2009an zeuden 95 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 4 supermerkatuak, 4 brikolaje denda handika, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 17 okindegiak, 9 harategiak, 1 arraindegi zen, 9 liburu dendak, 17 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 3 zapata-dendak, 3 elektrotresna dendak, 2 altzari dendak, 3 kirol-dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 4 drogeria, 2 lurrin-dendak, 3 bitxi-dendak eta 4 lore-dendak ziren.[14]

2000. urtean Gaillac udalerrian 124 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.407 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, osasun-zentro 1 bat, 5 botika eta 3 anbulantzia zegoen.

2009an 3 haur-eskola eta 6 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Gaillac udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 2 hezkuntza orokorreko lizeo.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.424 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 843.

Gaillac udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1976ko azaroaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Albi », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Galhac&oldid=11338286"(e)tik eskuratuta