Edukira joan

Dornes

Dornes
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Borgoina-Franche-Comté
Departamendua Nièvre
BarrutiNeverseko barrutia
Kantonamenducanton of Dornes
Izen ofizialaDornes
Posta kodea58390
Geografia
Koordenatuak46°42′54″N 3°21′09″E / 46.715°N 3.3525°E / 46.715; 3.3525
Mapa
Azalera39,49 km²
Altitudea207 m, 261 m eta 239 m
MugakideakAurouër, Saint-Ennemond, Neuville-lès-Decize, Saint-Parize-en-Viry, Toury-Lurcy eta Toury-sur-Jour
Demografia
Biztanleria1.437 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 795 (%54,5) (%45,5) 664 alt_right
Dentsitatea36 bizt/km²
dornes.fr

Dornes Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.437 biztanle zituen 39,5 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Aurouër, Saint-Ennemond, Neuville-lès-Decize, Saint-Parize-en-Viry, Toury-Lurcy eta Toury-sur-Jour.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
DornesDornes
Població amb 369 habitants (2000)Aurouër (5,2 km)
Població amb 410 habitants (2000)Toury-Lurcy (6,1 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Massif Centraleko erdialdea eta ipar-hegal aurrekoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: aire lehorra udan, eguzkialdi ona)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1b zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11 °C-koa da, 16 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 816 mm-koa da, urtarrilean 11,8 euri-egun eta uztailean 7,5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Yzeure udalerrian dago, 15,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,9 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 795,7 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 43,2 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -21 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,6 °C) eta hotzena urtarrila (3,5 °C). Urteko prezipitazioa 837 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (83 mm) eta lehorrena martxoa (59 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,34 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (9,8 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2023 izan zen (12,6 °C) eta hotzena 1985 (8,8 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Dornes)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.5 3.8 7.0 10.0 13.9 17.6 19.6 19.2 14.9 11.3 6.8 4.1 11.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 72 60 59 71 76 63 63 64 65 80 83 82 837
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,8 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,1+0,3+1,4+1,3+1,5+1,7+1,4+1,8+0,3+0,7+1,2+1,2
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,8 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea600900120015001800210024001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 664 gizon, 795 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.30
 
95+
 
0.63
2.26
 
90-94
 
2.39
0.75
 
85-89
 
3.77
1.51
 
80-84
 
4.15
2.86
 
75-79
 
0.63
6.17
 
70-74
 
4.40
7.23
 
65-69
 
9.06
5.27
 
60-64
 
4.28
6.63
 
55-59
 
4.28
5.12
 
50-54
 
7.04
8.73
 
45-49
 
3.27
9.19
 
40-44
 
5.53
5.12
 
35-39
 
9.31
8.28
 
30-34
 
6.79
2.56
 
25-29
 
5.79
4.52
 
20-24
 
3.27
4.07
 
15-19
 
2.14
6.17
 
10-14
 
7.04
6.02
 
5-9
 
9.81
7.23
 
0-4
 
6.42
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Dornes udalerrian 1.392 biztanle zeuden eta 647 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,15 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 35,9), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

1.392biztanle
647elkarbizitza-unitate
2,15lagun elkarbizitza-unitateko
410familia
Udalerria
% 28
% 29
% 36
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 410 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (187). Guraso bakarreko 45 familietatik 30etan ama zen guraso bakarra. 196 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 106k seme-alaba bakarra zuten etxean, 74k bi, eta 33k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 178 bikoteetatik 37tan (% 20,8) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

187
178
45
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean196
Seme-alaba bat106
Bi seme-alaba74
Hiru seme-alaba27
Lau edo gehiago6

15 urte edo gehiago zituzten 1.197 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 8,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 39,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 78,2). 80 urte edo gehiagoko 141 biztanleetatik 104 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 37 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 8
25-39% 16
40-54% 13
55-64% 18
65-79% 27
80 +% 39
Bikotean bizi da
15-24% 8
25-39% 72
40-54% 78
55-64% 74
65-79% 64
80 +% 36

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 41,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 19,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,3 izatezko bikotean eta % 8,5 PACS bidez lotuta). % 22,3 ezkongabeak ziren, % 10,2 alargunak eta % 5,9 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 41,8
Ezkongabea% 22,3
Izatezko bikotean% 11,3
Alarguna% 10,2
PACS bidez lotuta% 8,5
Dibortziatuta% 5,9

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,3), eskulangileak (% 16,2), enplegatuak (% 13,3), erdi-mailako lanbideak (% 13,1). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,3) Nièvre departamenduko batez bestekoaren (% 41,5) azpitik dago. 40 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 6,2).[10]

Udalerria
% 13
% 13
% 16
% 36
Nièvre
% 12
% 14
% 14
% 42
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 759 etxebizitza zeuden. Horietatik 649 egoitza nagusi ziren, 23 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 87 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (697), eta apartamentuak gutxi ziren (57). Egoitza nagusietatik 503 beren jabearen bizilekuak ziren, 131 alokairuan zeuden, 4 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 16 doan lagata.[11]

759etxebizitza
649egoitza nagusi
697etxe
57apartamentu

Etxebizitza multzoa

649
87
Egoitza nagusia (649)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (23)Hutsik (87)

Etxe mota

697
Etxea (697)Apartamentua (57)

Jabetza egoera

503
131
Jabeak (503)Alokairuan (131)HLM (4)Doan lagata (16)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (171).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik102
1919-194578
1946-1970111
1971-1990171
1991-200578
2006-202093

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (309). 266 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 444 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 249 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 345tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela3
2 gela35
3 gela91
4 gela211
5 gela edo gehiago309

Berogailu mota

93
74
209
266
Gas sarea (93)Fuel-olioa (74)Elektrizitatea (209)Gas botila (8)Bestelakoak (266)

Aparkalekua eta ibilgailuak

444aparkalekua
249ibilgailu 1
345ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 809 biztanleetatik 639 aktibo ziren (% 79,0), horietako 608 lanean (% 75,2) eta 31 langabezian (aktiboen % 4,9).

80915-64 urteko biztanle
% 79,0aktibo
% 75,2lanean
% 4,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 51,7
25-54 urte% 92,0
55-64 urte% 59,4
Gizonak% 82,6
Emakumeak% 75,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 15,0
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 7,1
Batxilergoa% 3,5
Goi-mailako +2% 3,2
Goi-mailako +3/4% 2,7
Goi-mailako +5% 0,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 4,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

171 ez-aktibotik 54 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 31,6), 56 erretiraturik zeuden (% 32,7) eta 60 bestelako ez-aktibo ziren (% 35,1).

Ez-aktiboak

% 32
% 33
% 35
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 8
% 25
% 32
% 22
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 310 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 608 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

310enplegu udalerrian
% 78,1soldatapeko
% 21,9ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.980 eurokoa zen.

23.980 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.010 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 52 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 13 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 24 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 3 iturginak, 4 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.[13]

2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 drogeria zen.[14]

2000. urtean Dornes udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.208 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Dornes udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 193 ikaslekin.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1959ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,5 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Yzeure », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]