Edukira joan

Butten

Butten
Frantziako udalerria
Administrazioa
Antzinako herrialdea Alemaniar Inperioa
Lurralde Alsazia-Lorrena
District of Alsace-LorraineUnterelsaß
Izen ofizialaButten
Posta kodea67430
Geografia
Koordenatuak48°58′15″N 7°13′16″E / 48.9708°N 7.2211°E / 48.9708; 7.2211
Mapa
Azalera15,19 km²
Altitudea227 m, 364 m eta 292 m
MugakideakRahling, Soucht, Dehlingen, Diemeringen, Lorentzen eta Ratzwiller
Demografia
Biztanleria640 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 314 (%47,9) (%52,1) 342 alt_right
Dentsitatea42 bizt/km²
butten.fr

Butten Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. Azken erroldaren arabera 640 biztanle zituen 15,2 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Rahling, Soucht, Dehlingen, Diemeringen, Lorentzen eta Ratzwiller.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
ButtenButten
Població amb 833 habitants (2000)Rahling (2,3 km)
Població amb 386 habitants (2000)Dehlingen (2,4 km)
Població amb 252 habitants (2000)Ratzwiller (2,4 km)
Població amb 207 habitants (2000)Lorentzen (3,8 km)
Població amb 1640 habitants (2000)Diemeringen (4,2 km)
Població amb 344 habitants (2000)Schmittviller (4,8 km)
Població amb 666 habitants (2000)Waldhambach (5,0 km)
Població amb 297 habitants (2000)Domfessel (5,5 km)
Població amb 429 habitants (2000)Vœllerdingen (5,9 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima kontinental du, eta Vosgeetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio oso handiak (1500-2000 mm/urte) urte osoan; negu gogorra (1 °C baino gutxiago))[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1b zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 9,7 °C-koa da, 17,1 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1009 mm-koa da, urtarrilean 11,7 euri-egun eta uztailean 1 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Berg_(Alsazia) udalerrian dago, 10,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 801,8 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 38,1 °C-koa da, 2026ko ekainaren 27an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -16,8 °C-koa da, 2012ko otsailaren 7an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 10,2 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,5 °C) eta hotzena urtarrila (1,6 °C). Urteko prezipitazioa 861 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (93 mm) eta lehorrena apirila (52 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,26 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (9,3 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2020, 2022, 2023 eta 2024. Urterik beroena 2023 izan zen (11,3 °C) eta hotzena 1963 (8,1 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Butten)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 1.6 2.5 6.0 10.0 14.1 17.6 19.5 18.9 14.4 10.0 5.3 2.4 10.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 77 69 68 52 77 66 71 65 69 78 79 93 861
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,3 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,1+0,7+0,9+1,3+1,1+1,4+1,2+1,2−0,2+0,2+0,7+0,9
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,3 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea6006507007508008509001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 342 gizon, 314 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
1.46
 
85-89
 
0.00
1.46
 
80-84
 
1.59
1.46
 
75-79
 
3.18
4.39
 
70-74
 
6.05
10.23
 
65-69
 
3.18
8.77
 
60-64
 
7.96
4.39
 
55-59
 
12.42
12.28
 
50-54
 
7.96
6.14
 
45-49
 
6.69
4.68
 
40-44
 
5.10
8.77
 
35-39
 
7.01
3.22
 
30-34
 
1.59
6.14
 
25-29
 
7.96
5.85
 
20-24
 
3.50
6.43
 
15-19
 
5.10
4.68
 
10-14
 
14.01
3.22
 
5-9
 
3.50
6.43
 
0-4
 
3.18
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Butten udalerrian 640 biztanle zeuden eta 273 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,34 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 32,6). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 28,2 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

640biztanle
273elkarbizitza-unitate
2,34lagun elkarbizitza-unitateko
196familia
Udalerria
% 30
% 33
% 9
% 28
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 196 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (89). Guraso bakarreko 25 familietatik 15etan ama zen guraso bakarra. 99 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 50k seme-alaba bakarra zuten etxean, 26k bi, eta 21k hiru edo gehiago.[10]

89
82
25
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean99
Seme-alaba bat50
Bi seme-alaba26
Hiru seme-alaba21
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 536 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 3,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 36,1. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 77,4).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 4
25-39% 8
40-54% 15
55-64% 15
65-79% 19
80 +% 36
Bikotean bizi da
15-24% 11
25-39% 75
40-54% 70
55-64% 77
65-79% 77
80 +% 56

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 50,6 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,4 izatezko bikotean eta % 8,0 PACS bidez lotuta). % 20,5 ezkongabeak ziren, % 7,3 alargunak eta % 5,2 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 50,6
Ezkongabea% 20,5
Izatezko bikotean% 8,4
PACS bidez lotuta% 8,0
Alarguna% 7,3
Dibortziatuta% 5,2

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: eskulangileak (% 33,0), erretiratuak (% 28,6), enplegatuak (% 14,3), erdi-mailako lanbideak (% 12,8). Talde nagusia (eskulangileak, % 33,0) Rhin Beherea departamenduko batez bestekoaren (% 15,9) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 13
% 14
% 33
% 29
Rhin Beherea
% 14
% 17
% 15
% 16
% 28
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 312 etxebizitza zeuden. Horietatik 274 egoitza nagusi ziren, 6 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 33 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (286), eta apartamentuak gutxi ziren (26). Egoitza nagusietatik 234 beren jabearen bizilekuak ziren, 30 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 10 doan lagata.[11]

312etxebizitza
274egoitza nagusi
286etxe
26apartamentu

Etxebizitza multzoa

274
33
Egoitza nagusia (274)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (6)Hutsik (33)

Etxe mota

286
26
Etxea (286)Apartamentua (26)

Jabetza egoera

234
30
Jabeak (234)Alokairuan (30)Doan lagata (10)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (70).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik30
1919-194537
1946-197042
1971-199070
1991-200539
2006-202052

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (204). 162 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 251 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 113 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 143tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela7
3 gela18
4 gela45
5 gela edo gehiago204

Berogailu mota

71
40
162
Fuel-olioa (71)Elektrizitatea (40)Gas botila (1)Bestelakoak (162)

Aparkalekua eta ibilgailuak

251aparkalekua
113ibilgailu 1
143ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 395 biztanleetatik 328 aktibo ziren (% 83,0), horietako 312 lanean (% 79,0) eta 16 langabezian (aktiboen % 4,9).

39515-64 urteko biztanle
% 83,0aktibo
% 79,0lanean
% 4,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 67,9
25-54 urte% 95,3
55-64 urte% 63,1
Gizonak% 85,5
Emakumeak% 80,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 7,1
CAP-BEP% 5,5
Batxilergoa% 7,9
Goi-mailako +2% 0,0
Goi-mailako +3/4% 0,0
Goi-mailako +5% 10,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 4,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

67 ez-aktibotik 17 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 25,4), 25 erretiraturik zeuden (% 37,3) eta 25 bestelako ez-aktibo ziren (% 37,3).

Ez-aktiboak

% 25
% 37
% 37
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 15
% 27
% 45
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 62 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 312 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

62enplegu udalerrian
% 72,6soldatapeko
% 25,8ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.120 eurokoa zen.

27.120 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.890 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.[13]

2000. urtean Butten udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 518 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 2003ko abuztuaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 5,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Berg », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]