Edukira joan

Badarosc

Wikipedia, Entziklopedia askea
Badarosc
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
DepartamenduaLozère
BarrutiMendeko barrutia
Kantonamenducanton of Mende-Nord
Izen ofizialaBadaroux
Posta kodea48000
Geografia
Koordenatuak44°32′12″N 3°33′00″E / 44.5367°N 3.55°E / 44.5367; 3.55
Mapa
Azalera20,72 km²
Altitudea736 m, 1.220 m eta 919 m
MugakideakLe Born, Pelouse, Sainte-Hélène, Lanuéjols, Mende eta Chastel-Nouvel
Demografia
Biztanleria930 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 514 (%53,3) (%46,7) 450 alt_right
Dentsitatea45 bizt/km²
badaroux.fr

Badarosc (okzitanieraz Badarosc, frantsesez eta ofizialki: Badaroux) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 930 biztanle zituen 20,7 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Le Born, Pelouse, Sainte-Hélène, Lanuéjols, Mende eta Chastel-Nouvel.

Mapa
Badaroux eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
BadarouxBadaroux
Població amb 154 habitants (2000)Le Born (2,7 km)
Població amb 331 habitants (2000)Lanuéjols (4,4 km)
Població amb 12153 habitants (2000)Mende (4,5 km)
Població amb 296 habitants (2000)Brenoux (6,0 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko hego-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1500 mm artekoa, gutxiena udan, gehiena udazkenean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2d zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 9,8 °C-koa da, 16,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1120 mm-koa da, urtarrilean 10,8 euri-egun eta uztailean 5,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Mende (Lozère) udalerrian dago, 5,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10,7 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 846,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,1 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -20 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 6,9 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (15,8 °C) eta hotzena urtarrila (−0,5 °C). Urteko prezipitazioa 942 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (108 mm) eta lehorrena otsaila (52 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,30 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (6,2 °C) baino 1,6 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (8,7 °C) eta hotzena 1963 (5,2 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Badarosc)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) -0.5 -0.4 2.5 5.3 9.5 13.5 15.8 15.3 10.9 7.6 3.1 0.5 6.9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 67 52 53 87 96 76 64 73 93 101 108 73 942
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (6,2 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,4−0,1+1,3+1,5+1,6+1,9+1,1+1,2−0,60,0+0,5+0,5
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (6,2 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea30040050060070080090010001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 450 gizon, 514 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.97
1.11
 
90-94
 
0.00
2.22
 
85-89
 
1.95
1.11
 
80-84
 
2.72
5.56
 
75-79
 
2.92
1.11
 
70-74
 
4.86
13.11
 
65-69
 
7.59
5.56
 
60-64
 
3.89
12.22
 
55-59
 
9.53
6.44
 
50-54
 
6.42
3.78
 
45-49
 
4.09
8.00
 
40-44
 
4.47
5.11
 
35-39
 
6.03
2.67
 
30-34
 
8.56
6.00
 
25-29
 
6.03
5.11
 
20-24
 
2.14
6.22
 
15-19
 
5.45
5.56
 
10-14
 
11.87
8.00
 
5-9
 
6.03
1.11
 
0-4
 
4.47
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Badaroux udalerrian 930 biztanle zeuden eta 417 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,23 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 35,0). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 28,8 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

930biztanle
417elkarbizitza-unitate
2,23lagun elkarbizitza-unitateko
292familia
Udalerria
% 28
% 35
% 29
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 292 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (146). Guraso bakarreko 31 familietatik 26etan ama zen guraso bakarra. 152 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 68k seme-alaba bakarra zuten etxean, 50k bi, eta 23k hiru edo gehiago.[10]

146
115
31
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean152
Seme-alaba bat68
Bi seme-alaba50
Hiru seme-alaba23
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 771 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 5,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 27,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 83,5).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 6
25-39% 12
40-54% 8
55-64% 19
65-79% 23
80 +% 28
Bikotean bizi da
15-24% 13
25-39% 77
40-54% 84
55-64% 78
65-79% 76
80 +% 71

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 49,0 ezkonduta zegoen, eta beste % 22,6 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,8 izatezko bikotean eta % 9,7 PACS bidez lotuta). % 19,7 ezkongabeak ziren, % 4,9 alargunak eta % 3,8 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 49,0
Ezkongabea% 19,7
Izatezko bikotean% 12,8
PACS bidez lotuta% 9,7
Alarguna% 4,9
Dibortziatuta% 3,8

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 29,7), erdi-mailako lanbideak (% 20,9), enplegatuak (% 13,7), goi-mailako langileak (% 11,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 29,7) Lozère departamenduko batez bestekoaren (% 35,8) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,2).[10]

Udalerria
% 11
% 21
% 14
% 10
% 30
Lozère
% 15
% 15
% 12
% 36
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 518 etxebizitza zeuden. Horietatik 412 egoitza nagusi ziren, 89 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 17 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (458), eta apartamentuak gutxi ziren (59). Egoitza nagusietatik 350 beren jabearen bizilekuak ziren, 59 alokairuan zeuden, 2 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 3 doan lagata.[11]

518etxebizitza
412egoitza nagusi
458etxe
59apartamentu

Etxebizitza multzoa

412
89
Egoitza nagusia (412)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (89)Hutsik (17)

Etxe mota

458
59
Etxea (458)Apartamentua (59)

Jabetza egoera

350
59
Jabeak (350)Alokairuan (59)HLM (2)Doan lagata (3)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (161).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik24
1919-194515
1946-197075
1971-1990161
1991-200578
2006-202054

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (256). Fuel-olioa zen berogailu mota nagusia (173 etxebizitzatan). 335 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 152 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 248tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela13
3 gela53
4 gela91
5 gela edo gehiago256

Berogailu mota

173
98
139
Gas sarea (1)Fuel-olioa (173)Elektrizitatea (98)Gas botila (1)Bestelakoak (139)

Aparkalekua eta ibilgailuak

335aparkalekua
152ibilgailu 1
248ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 538 biztanleetatik 432 aktibo ziren (% 80,3), horietako 417 lanean (% 77,5) eta 14 langabezian (aktiboen % 3,2).

53815-64 urteko biztanle
% 80,3aktibo
% 77,5lanean
% 3,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 37,8
25-54 urte% 95,4
55-64 urte% 71,4
Gizonak% 80,4
Emakumeak% 79,8

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 6,4
Batxilergoa% 2,8
Goi-mailako +2% 1,2
Goi-mailako +3/4% 2,6
Goi-mailako +5% 5,9

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 3,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

106 ez-aktibotik 57 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 53,8), 32 erretiraturik zeuden (% 30,2) eta 18 bestelako ez-aktibo ziren (% 17,0).

Ez-aktiboak

% 54
% 30
% 17
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 8
% 12
% 35
% 32
% 10
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 109 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 417 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

109enplegu udalerrian
% 50,5soldatapeko
% 49,5ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.700 eurokoa zen.

26.700 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.270 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 37 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 4 margolariak ziren, 2 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.[13]

2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 kirol-denda zen eta 1 drogeria zen.[14]

2000. urtean Badaroux udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 436 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1984ko azaroaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,7 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Mende-Ville », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Badarosc&oldid=11341811"(e)tik eskuratuta