Edukira joan

Airen

Airen
Ayrens
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
DepartamenduaCantal
BarrutiAurillaceko barrutia
Kantonamenducanton of Laroquebrou
Izen ofizialaAyrens
Jatorrizko izenaAyrens
Posta kodea15250
Geografia
Koordenatuak44°59′05″N 2°19′37″E / 44.9847°N 2.3269°E / 44.9847; 2.3269
Mapa
Azalera25,5 km²
Altitudea517 m, 729 m eta 623 m
MugakideakFreix-Anglards, Jussac, Saint-Illide, Saint-Paul-des-Landes, Saint-Victor, Teissières-de-Cornet eta Nieudan
Demografia
Biztanleria614 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 306 (%49,2) (%50,8) 316 alt_right
Dentsitatea24 bizt/km²

Airen (okzitanieraz Airen, frantsesez eta ofizialki: Ayrens) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 614 biztanle zituen 25,5 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Freix-Anglards, Jussac, Saint-Illide, Saint-Paul-des-Landes, Saint-Victor, Teissières-de-Cornet eta Nieudan.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
AyrensAyrens
Població amb 642 habitants (2000)Crandelles (3,0 km)
Població amb 108 habitants (2000)Saint-Victor (4,2 km)
Població amb 106 habitants (2000)Nieudan (6,5 km)
Població amb 1820 habitants (2000)Jussac (7,5 km)
Població amb 1925 habitants (2000)Naucelles (7,6 km)
Població amb 987 habitants (2000)Reilhac (7,7 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10 °C-koa da, 6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1237 mm-koa da, urtarrilean 12,4 euri-egun eta uztailean 7,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Aurillac udalerrian dago, 12,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1134,7 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 38,1 °C-koa da, 2019ko ekainaren 27an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -24,5 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 10,5 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (18,9 °C) eta hotzena urtarrila (3,1 °C). Urteko prezipitazioa 1177 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (121 mm) eta lehorrena uztaila (82 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,29 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (9,7 °C) baino 1,8 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (12,6 °C) eta hotzena 1980 (8,6 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Airen)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.1 3.4 6.6 9.3 13.2 16.9 18.9 18.5 14.4 11.1 6.5 3.9 10.5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 95 84 86 108 109 91 82 84 101 106 121 111 1177
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,7 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,5−0,1+1,4+1,4+1,6+1,7+1,0+1,4−0,4+0,1+0,5+0,7
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,7 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea4006008001000120014001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 316 gizon, 306 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
1.96
0.00
 
90-94
 
0.00
3.48
 
85-89
 
0.00
5.06
 
80-84
 
3.59
1.58
 
75-79
 
6.86
6.96
 
70-74
 
0.00
5.06
 
65-69
 
10.46
5.06
 
60-64
 
5.23
10.13
 
55-59
 
10.46
3.48
 
50-54
 
1.63
7.91
 
45-49
 
6.54
9.18
 
40-44
 
9.80
11.08
 
35-39
 
4.90
3.16
 
30-34
 
7.84
4.75
 
25-29
 
3.59
1.58
 
20-24
 
0.00
1.58
 
15-19
 
4.90
12.03
 
10-14
 
8.17
3.16
 
5-9
 
9.48
4.75
 
0-4
 
4.58
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Ayrens udalerrian 614 biztanle zeuden eta 259 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,37 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 33,6). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 28,6 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

614biztanle
259elkarbizitza-unitate
2,37lagun elkarbizitza-unitateko
180familia
Udalerria
% 32
% 34
% 29
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 180 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (87). Guraso bakarreko 10 familietatik 5etan ama zen guraso bakarra. 97 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 25k seme-alaba bakarra zuten etxean, 42k bi, eta 17k hiru edo gehiago.[10]

87
84
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean97
Seme-alaba bat25
Bi seme-alaba42
Hiru seme-alaba11
Lau edo gehiago6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 31,3), enplegatuak (% 21,2), eskulangileak (% 18,9), erdi-mailako lanbideak (% 11,6). Talde nagusia (erretiratuak, % 31,3) Cantal departamenduko batez bestekoaren (% 39,0) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,9).[10]

Udalerria
% 8
% 11
% 21
% 19
% 31
Cantal
% 12
% 15
% 13
% 39
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 351 etxebizitza zeuden. Horietatik 259 egoitza nagusi ziren, 58 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 34 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (342), eta apartamentuak gutxi ziren (7). Egoitza nagusietatik 231 beren jabearen bizilekuak ziren, 24 alokairuan zeuden, 8 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 4 doan lagata.[11]

351etxebizitza
259egoitza nagusi
342etxe
7apartamentu

Etxebizitza multzoa

259
58
34
Egoitza nagusia (259)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (58)Hutsik (34)

Etxe mota

342
Etxea (342)Apartamentua (7)

Jabetza egoera

231
24
Jabeak (231)Alokairuan (24)HLM (8)Doan lagata (4)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (71).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik57
1919-194519
1946-197014
1971-199071
1991-200535
2006-202055

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (128). 157 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 222 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 87 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 161tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela6
3 gela26
4 gela99
5 gela edo gehiago128

Berogailu mota

39
50
157
Gas sarea (1)Fuel-olioa (39)Elektrizitatea (50)Gas botila (12)Bestelakoak (157)

Aparkalekua eta ibilgailuak

222aparkalekua
87ibilgailu 1
161ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 359 biztanleetatik 289 aktibo ziren (% 80,5), horietako 269 lanean (% 74,9) eta 20 langabezian (aktiboen % 6,9).

35915-64 urteko biztanle
% 80,5aktibo
% 74,9lanean
% 6,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 52,9
25-54 urte% 95,2
55-64 urte% 54,5
Gizonak% 78,0
Emakumeak% 83,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 40,0
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 6,4
Batxilergoa% 10,8
Goi-mailako +2% 3,9
Goi-mailako +3/4% 5,3
Goi-mailako +5% 3,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

70 ez-aktibotik 23 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 32,9), 27 erretiraturik zeuden (% 38,6) eta 19 bestelako ez-aktibo ziren (% 27,1).

Ez-aktiboak

% 33
% 39
% 27
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 12
% 16
% 32
% 29
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 72 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 269 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

72enplegu udalerrian
% 50,0soldatapeko
% 51,4ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.730 eurokoa zen.

24.730 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.820 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 zurginak eta 1 iturgina.[13]

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.[14]

2000. urtean Ayrens udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.024 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1945ko abuztuaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,8 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Aurillac », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]