luukʼ

Maya yucateco

luukʼ
pronunciación (AFI)	/lùːkʼ/
silabación	luukʼ
longitud silábica	monosílaba
rima	ùːkʼ

Etimología 1

Si puedes, incorpórala: ver cómo.

Sustantivo

1

Lodo, fango.

Locuciones

Locuciones [▲▼]

• chak luukʼ
• chʼin luukʼ
• tsʼop luukʼ

Etimología 2

Si puedes, incorpórala: ver cómo.

Sustantivo

1

Trago.

Verbo intransitivo

2

Engullir, deglutir, devorar.

Conjugación

Conjugación de luukʼ  (intransitivo, antipasivo, regular) [▲▼]

Formas no personales (verboides)
Infinitivo	luukʼ
Formas personales
	(teen)	(teech)	(letiʼ)	(toʼon)	(teʼex)	(letiʼob)
Indicativo incompletivo	(teen) kin luukʼ	(teech) ka luukʼ	(letiʼ) ku luukʼ	(toʼon) k luukʼ, kin luukʼoʼonOTE	(teʼex) ka luukʼeʼex	(letiʼob) ku luukʼoʼob
Indicativo completivo	(teen) (j)luukʼnajen	(teech) (j)luukʼnajech	(letiʼ) (j)luukʼnajij*	(toʼon) (j)luukʼnajoʼon	(teʼex) (j)luukʼnajeʼex	(letiʼob) (j)luukʼnajoʼob
Indicativo resultativo	(teen) luukʼnajaʼanen	(teech) luukʼnajaʼanech	(letiʼ) luukʼnajaʼan	(toʼon) luukʼnajaʼanoʼon	(teʼex) luukʼnajaʼaneʼex	(letiʼob) luukʼnajaʼanoʼob
Subjuntivo	(teen) luukʼnaken	(teech) luukʼnakech	(letiʼ) luukʼnak	(toʼon) luukʼnakoʼon	(teʼex) luukʼnakeʼex	(letiʼob) luukʼnakoʼob
Imperativo	(teen) ―	(teech) luukʼnen	(letiʼ) ―	(toʼon) ―	(teʼex) luukʼneneʼex	(letiʼob) ―
Leyenda: † arcaico, x no normativo, ■ cambio ortográfico, ■ irregularidad, OTE: forma usada en el oriente de Yucatán y centro de Quintana Roo, COL: coloquial, * los sufijos -ej/-ij se eliminan en posición no terminal.

Véase también

• lukʼ