Artemis II
| Enwau |
| ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Math o daith | Hedfan o amgylch y lleuad efo criw ynddo | ||||
| Corff neu gwmni rheoli | NASA | ||||
| Hyd y daith | 9 diwrnod, 1 awr, 32 munud a 15 eiliad | ||||
| Pellter a deithiwyd | 694,481 milltir (1,117,659 km) | ||||
| Manylion y cerbyd | |||||
| Cerbyd gofod | CM-003 Integrity | ||||
| Alldaith | |||||
| Cychwynwyd | 1 Ebrill 2026 | ||||
| Gofodwyr | |||||
| Nifer y gofodwyr | 4 | ||||
| Aelodau | |||||
| Cychwyn y daith | |||||
| Dyddiad lansio | 22:35:12 UTC 1 Ebrill 2026 | ||||
| Roced | Space Launch System Block 1 | ||||
| Safle lansio | Canolfan Ofod Kennedy | ||||
| Diwedd y daith | |||||
| Adenillwyd gan | Llynges yr Unol Daleithiau | ||||
| Dyddiad glanio | 10 Ebrill 2026, 22:35:12 y.h. UTC | ||||
| Man lle glaniodd | Y Cefnfor Tawel | ||||
Insignia'r rhaglen
| |||||
Taith i'r Lleuad oedd Artemis II (1-10 Ebrill 2026), wnaeth hedfan o amgylch y Lleuad. Mae'n rhan o raglen Artemis, sydd yn bwriadu creu lle parhaol i fyw a gweithio ar y lleuad.[1][2] Lansiodd y roced yn llwyddiannus o Cape Canaveral yn Florida am 22:35:12 UTC (6:35:12 yh EDT, amser lleol) ar 1 Ebrill 2026. Dyma oedd y tro cyntaf i griw teithio yn llong ofod Orion, a gafodd ei henwi'n Integrity gan y criw.[3] Dyma oedd y tro cyntaf i long ofod a chriw ynddi fynd i'r Lleuad ers Apollo 17 yn 1972.[4][5]
Victor Glover oedd y person croenliw cyntaf, a Christina Koch oedd y fenyw gyntaf, a Jeremy Hansen oedd y person anamericanaidd cyntaf erioed i hedfan yn bellach nag orbit isel y Ddaear.[6] Mae'r daith hefyd wedi mynd â phobl yn bellach i'r gofod nag erioed o'r blaen gan fynd mor bell â 252,757 o filltiroedd.[7] Torrwyd record Apollo 13 o 1970 o 248,655 milltir.[8]
Y daith
[golygu | golygu cod]I baratoi ar gyfer y daith, cafodd dros 700,000 galwyn o danwydd ei lwytho i'r llong ofod, ac roedd y gofodwyr wedi cyrraedd y capsiwl nifer o oriau o flaen llaw.[9] Lansiodd y roced a oedd yn 322 troedfedd o hyd am 22:35:12 UTC o Ganolfan Ofod Kennedy ar 1 Ebrill 2026. Roedd y capsiwl wedi cylchdroi'r Ddaear am tua 25 awr cyn anelu am y Lleuad.[10]
Yr agosaf cyrhaeddodd y criw at wyneb y lleuad oedd 4,067 milltir. Collodd y criw gysylltiad gyda'r ddaear am 40 munud wrth basio'r lleuad rhwng 22:46 UTC a 23:24 UTC.[11]
Ail-ymunodd Orion ag atmosffer y Ddaear tra'n symud ar gyflymder o 24,661 milltir yr awr (39,688 km/awr). Glaniodd y llong ofod yn y Cefnfor Tawel ger San Diego, lle roedd Llynges yr Unol Daleithiau yn cwrdd â nhw.
Y gofodwyr
[golygu | golygu cod]
Cyhoeddodd NASA enwau'r gofodwyr a fyddai'n hedfan llong ofod Orion ar 3 Ebrill 2023.[12]
| Rôl | Gofodwr |
|---|---|
| Prif ofodwr | Ail daith ofod |
| Peilot | Ail daith ofod |
| Gofodwr arbenigol 1 | Ail daith ofod |
| Gofodwr arbenigol 2 | Taith ofod gyntaf |
| Rôl | Gofodwr |
|---|---|
| Gofodwr arbenigol | |
| Gofodwr arbenigol |
Cysylltiadau â Chymru
[golygu | golygu cod]Defnyddiwyd technoleg cwmni laser 'Spectrum Technologies' o Ben-y-bont ar Ogwr ar gyfer y daith.[13] Mae peiriannau'r cwmni yn defnyddio lasers i brintio rhifau a llythrennau ar wifrau, ac roedd rhai o'u gwifrau nhw yng nghapsiwl Orion.[14]
Mae'r cwmni hefyd yn gweithio gyda SpaceX.
Ymgysylltu â'r cyhoedd
[golygu | golygu cod]I gael mwy o sylw gan y cyhoedd, crëwyd gwefan gan NASA i alluogi i unrhywun gael cofrodd o docyn teithio digidol. Roedd enwau'r bobl a gafodd docyn hefyd wedi cael eu cofnodi ar gerdyn SD oedd wedi cael ei roi yng nghapsiwl Orion ar gyfer y lansiad.[15]
Ar 4 Mawrth 2026, cyhoeddwyd bwydlen y gofodwyr ar gyfer y daith.
Oriel
[golygu | golygu cod]- Y daith
- Capsiwl llong ofod Orion
- Roced Artemis II, 17 Ionawr 2026
- Artemis II ym mis Ionawr 2026
- Y criw o flaen y roced
- Tocyn teithio digidol ar gael i'r cyhoedd
- Koch yn yr oriau cyn y daith
- Y roced yn lawnsio o Ganolfan Ofod Kennedy
Hunlun o gapsiwl Orion
Llun "Helo, World" a dynnwyd gan Reid Wiseman ar y ffordd i'r lleuad- Y criw yn y llong ofod
- Y Ddaear yn machlud
- Paratoi ar gyfer hedfan o amgylch y lleuad
- Y criw ar fin glanio yn y Cefnfor Tawel
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ "NASA's Artemis Moon Missions: all you need to know". www.rmg.co.uk (yn Saesneg). Cyrchwyd 15 Chwefror 2026.
- ↑ Cymru, Prifysgol De (2 Ebrill 2026). "Heriau diarth oedd bywyd ar y Lleuad". Prifysgol De Cymru. Cyrchwyd 11 Ebrill 2026.
- ↑ "Gofodwyr yn 'barod i fynd' ar y daith gyntaf heibio'r Lleuad ers 50 mlynedd". newyddion.s4c.cymru. 31 Mawrth 2026. Cyrchwyd 31 Mawrth 2026.
- ↑ "Dros Ginio - 'Ma'n hynod o gyffrous a dwi'n mynd i ddilyn gwefan NASA i smalio bod fi yno efo nhw!' - BBC Sounds". BBC. Cyrchwyd 3 Ebrill 2026.
- ↑ "Artemis II: Disgwyl i'r llong ofod deithio heibio'r Lleuad". newyddion.s4c.cymru. 6 Ebrill 2026. Cyrchwyd 7 Ebrill 2026.
- ↑ "Our Artemis Crew - NASA" (yn Saesneg). Cyrchwyd 15 Chwefror 2026.
- ↑ "Artemis II live updates as crew breaks Apollo 13 distance record before moon flyby". www.cbsnews.com. 6 Ebrill 2026. Cyrchwyd 6 Ebrill 2026.
- ↑ "Llong ofod Artemis II yn dychwelyd o du hwnt i'r Lleuad". newyddion.s4c.cymru. 7 Ebrill 2026. Cyrchwyd 7 Ebrill 2026.
- ↑ "Taith hanesyddol Artemis II i'r Lleuad yn gadael Florida yn llwyddiannus". newyddion.s4c.cymru. 2 Ebrill 2026. Cyrchwyd 2 Ebrill 2026.
- ↑ "'Rhyfeddol': Roced Artemis II wedi gadael orbit y Ddaear". newyddion.s4c.cymru. 3 Ebrill 2026. Cyrchwyd 4 Ebrill 2026.
- ↑ "Llong ofod Artemis II yn dychwelyd i'r Ddaear ar ôl teithio heibio'r Lleuad". newyddion.s4c.cymru. 11 Ebrill 2026. Cyrchwyd 11 Ebrill 2026.
- ↑ "'Fly me to the moon': Artemis II crew announced". Boeing. 3 Ebrill 2023. Cyrchwyd 11 Ebrill 2026.
- ↑ "Artemis II space mission leaves Welsh firm 'over the moon'". BBC News (yn Saesneg). 9 Ebrill 2026. Cyrchwyd 11 Ebrill 2026.
- ↑ "Welsh company is playing key role in Artemis II mission". Business Live (yn Saesneg). 10 Ebrill 2026. Cyrchwyd 11 Ebrill 2026.
- ↑ Moskowitz, Clara. "Your Name Could Be Part of NASA's Next Lunar Adventure". Scientific American (yn Saesneg). Cyrchwyd 4 Ebrill 2026.