Plouha

Aod Plouha e Brec'heg.

Anv gallek (ofisiel)

Plouha

Bro istorel

Bro-Sant-Brieg (Goueloù)

Melestradurezh

Plouha (pennlec'h)

22222

22580

Maer
Amzer gefridi

Xavier Compain
Kerzu 2021-2026

(fr)Ti-kêr

Poblañsouriezh

Poblañs

4 634 ann. (2023)^[1]

Stankter

116 ann./km²

Douaroniezh

Daveennoù
lec'hiañ

48° 41′ Norzh
2° 56′ Kornôg / 48.68, -2.93

Uhelderioù

kreiz-kêr : 108 m
bihanañ 0 m — brasañ 109 m

Gorread

39,97 km²

Plouha

Plouha a zo ur gumun hag ur penn-kanton eus Breizh, e Bro-Oueloù hag e departamant Aodoù-an-Arvor.

Douaroniezh

Emañ ar gumun etre Binig ha Pempoull. Bourk Plouha zo e-kichen ar mor (3 km) hag e kornôg Bae Sant-Brieg.

"Beg ar C'hastell" eo an tornaod uhelañ e Breizh (104 m uhel) hag evel-just, a-hed an aod ez eus "gwenodennoù maltouterien" evit ober pourmenadennoù plijus (he zornaodoù zo un tammig heñvel ouzh reoù Iwerzhon).

Meur a aod-traezh zo e Plouha evit neuial, c'hoari pe ober sport : aod ar Palud, aod Brec'heg, traezhenn Bonaparte (a-raok e oa anvet "ouf Cochat"), Ouf Gwin Zegal hag Ouf Porzh Moger.

Anv

Stummoù skrivet

Erwan Vallerie (1995) ː Ploeaza, 1198; Plohaza, 1198; Ploaha, 1202; Plohaac, 1202; Ploaza, 1259; Ploaha, 1266; Ploaza, 1267; Plooza, 1362; Ploehaha, pe Plochaha, 1364; Ploaha, 1420; Ploaha, Ploeha, 1428; Ploha, 1437; Ploeaza, 1453; Ploeaha, 1494; Plouha, 1516; Plourha, 1630.

Gerdarzh

Etimologiezh (an hini gwirheñvelañ): an anv Plouha a zeufe deus ar gerioù "Plou-" (pleb) hag eus an anv "Aza" pe "Adda" (stum predenek an anv biblek "Adam"). An anv "Plouha" a zo bet implijet abaoe 1575. An dud a zo anvet : Plouahad / Plouahiz - Plouhaez / Plouhaezed. ^{(Daveoù a vank)}.

Ardamezioù

Rannet : - ouzh 1 : en gul e seizh vailhenn en aour, 3, 3, 1; - ouzh 2 : en glazur, e seizh vezantenn en aour, 3, 3, 1; e gab en aour

Istor

Ragistor

Abaoe oadvezh an arem ha goude ivez e-pad oadvezh an houarn (roudoù a oa bet kavet : bouc'haloù ha mein benet) e oa tud o chom eno.

Krennamzer

Ar wech kentañ a oa bet meneget Plouha a oa e 1198 met ar gumun a oa poblet abaoe pell.
E-pad ar grennamzer (abaoe an XII^vet kantved) e oa renet al lec'h gant Konted Goueloù (gante e oa bet lakaet sevel iliz ar bourk da skouer).

Prantad modern

Etre ar XV^vet kantved hag ar XVIII^vet kantved e oa bet renet gant aotrouien Rohan, Guemene, Montbazon...

Dispac'h Gall

Da vare an Dispac'h bras a oa bet kreñv ar chouanerezh e Plouha. E miz meurzh 1794 e oa 1 000 chouan bennak o c'hortoz listri o tont eus Bro-Saoz evit kavout tud ouzhpenn hag armoù evit en em gannañ, met ne oa ket deuet a-benn al listri da dostaat da aodañ. A-benn ar fin e oa bet paket ar chouanted gant ar republikaned ha goude an emgann a oa bet strewet.
Diwezhatoc'h, e 1800, e oa bet preizhet tiez ar geodedourien gant ur strollad chouaned hag an dud a oa bet drouklazhet (unan a oa bet douaret ent-bev zoken).

XX^vet kantved

Brezel-bed kentañ

Mervel a reas 168 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,94% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911^[2].

Eil Brezel-bed

Mervel a reas 68 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel^[2].
E-pad an Eil Brezel-bed o doa aozet ha renet ar «rouedad "Shelburn"» gant daou baotr eus Kebek, Lucien Dumais ha Raymond Labrosse, eus an MI9 (ur rann eus servijoù sekred Breizh-Veur). Ar pal e oa adpakout hag adkas da Vreizh-Veur al levierien diskaret gant an Alamaned a-us Bro C'hall pe Breizh.
E Plouha e oa an ti (anv kod : «Ti Alfoñs») el lec'h ma veze kaset ha bodet al levierien, goude-se e vezent heñchet dre al lanneier gant tud deus Plouha betek oufig Cochat (anv kod : «traezhenn Bonaparte»). Ac'hane e vezent kaset kuit da Vreizh-veur gant ur gorvetenn (ar gorvetenn-se a oa sturiet gant sturiet gant David Leslie Birkin, tad-kozh Jane Birkin). A-benn ar fin eo 138 levier a oa bet treuzkazet e-giz-se betek Breizh-Veur. Hirie an deiz e c'haller bepred mont war roudoù an dud-se dre wenojennoù istorel, plijus ha brav.
D’ar 25 a viz Mae 1944 e voe taget an ti-post, gant seizh pe eizh ezel eus ar Rezistañs moarvat, met an archerion c'hall a erruas kerkent, tennoù a voe hag un archer a varvas an deiz war-lerc'h en ospital Sant-Brieg, hervez danevelloù sizhuniek Titouroù Hollek Sant-Brieg^[3].

Brezelioù didrevadennañ

Brezel Indez-Sina

Mervel a reas tri milour er Viêtnam.

Brezel Aljeria

Mervel a reas daou soudard.

Monumantoù ha traoù heverk

Ar c’hastell hag ar chapel.

Kastell Lizandre hag e chapel.

An iliz katolik.

Iliz katolik Sant Pêr.

Chapel Kervaria hag ar c'halvar.

Chapel Kervaria an Iskuit eus an XIII^vet kantved hag he c'halvar.
Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost ^[4].
Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn^[5].
Gwerenn-livet (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn^[6].
Plakennoù koun ar rouedad Shelburn, luc’hskeudenn^[7].

Brezhoneg

Ya d'ar brezhoneg

D'an 20 a viz Du 2008 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant ar C'huzul-kêr.
D'ar 6 a viz Genver 2011 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 2.

Deskadurezh

E distro-skol 2025 e oa 57 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (18 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)^[8].

Prizioù dazont ar brezhoneg

E 2010 e oa bet roet da di-kêr Plouha (rampo gant ti-kêr Pleskob) eil Priz dazont ar brezhoneg, rummad "Strollegezhioù", gant Ofis ar Brezhoneg^[9].

Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

Tud

Tud ganet eno

1774 ː Armand de Courson de Villeneuve, komandant Enez Bourbon (Réunion), eus 1814 da 1819; marvet e Pariz an 23 C'hwevrer 1849.
1777 ː Placide de Courson de Villeneuve, penn chouan dindan lesañv Querelle, letanant-koronal e 1799, mevel-kamp Jorj Kadoudal.
1798 : Placide Guézou, beleg ha troour brezhonek.
1821 ː Jean-Louis Hamon, livour, bet ganet e keriadenn Sant-Loup, e Breheg. Marvet e Saint-Raphaël (Var), an 29 Mae 1874. Un delwenn a zo bet savet evitañ war blasenn Breizh e Plouha.

Ardamezeg ar familhoù

	Berthou Aotrounez Kerversio	En aour e sparfell en sabel, e benn ouzh kleiz, ur skourrig geotet en e bav dehoù, heuliet gant teir rodig-kentr en sabel.
	Calloët, Aotrounez Kermaria ha Lizandré	En aour e dreustell en glazur, leinet gant ur voualc'henn ivez en glazur
	du Quélenec Aotrounez Kerjolly ha Kersalic	En erminoù, e gab en gul karget gant teir flourdilizenn en aour