Məzmuna keç

Teodor Mayman

Vikipediya, azad ensiklopediya
Teodor Mayman
Doğum tarixi 11 iyul 1927(1927-07-11)[1][2][…]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 5 may 2007(2007-05-05)[3][1][…] (79 yaşında)
Vəfat yeri
Elm sahəsi fizika
İş yerləri
Təhsili
Elmi rəhbəri Uillis Lemb
Üzvlüyü
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Teodor Harold Mayman (ing. Theodore Harold Maiman; 11 iyul 1927[1][2][…], Los-Anceles, Kaliforniya – 5 may 2007[3][1][…], Vankuver, Britaniya Kolumbiyası, Kanada) — lazerin ixtirası ilə geniş şəkildə tanınan amerikalı mühəndis və fizik.[4][5][6][7][8][9][10] Meymanın lazeri sonrakı bir çox lazer növünün inkişafına səbəb oldu.[11][12] Lazer 16 may 1960-cı ildə uğurla işə salındı. 7 iyul 1960-cı ildə Manhettendə keçirilən mətbuat konfransında[13] Mayman və onun işəgötürəni Hughes Aircraft Company lazeri dünyaya elan etdilər.[14] Meymana ixtirası üçün patent verildi,[15] və o, gördüyü işlərə görə bir çox mükafat və təltiflər aldı. İlk lazerin hazırlanmasındakı təcrübələri və sonrakı əlaqəli hadisələr onun "Lazer Odisseyası" kitabında[16] daha sonra 2018-ci ildə "Lazer İxtiraçısı: Teodor H. Meymanın Xatirələri" adlı yeni başlıq altında yenidən nəşr olunan kitabında təsvir edilmişdir.[17]

Erkən və tələbəlik həyatı

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Mayman Los-Ancelesdə yəhudi ailəsində, elektrik mühəndisi və ixtiraçı olan Abraham "Abe" Maymanın[13] və Rouz Abramsonun ailəsində anadan olub. Gənc yaşlarında ailəsi Kolorado ştatının Denver şəhərinə köçüb və atasına ev elektronikası laboratoriyasında təcrübələr aparmağa kömək edib. Mayman öz tərcümeyi-halında "əksər hiperaktiv uşaqlarda olduğu kimi, mən də arıq, təxminən 10-15 funt az çəkidə idim" deyə yazır və o dövrdə Ritalin mövcud olsaydı, özünü onun hədəfi hesab edirdi.[18] Yeniyetməlik illərində Mayman elektrik cihazları və radioları təmir etməklə pul qazanıb,[19] və orta məktəbi bitirdikdən sonra 17 yaşında Milli Birlik Radio Şirkətində kiçik mühəndis kimi işə götürülüb.[20]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. 1 2 3 4 Theodore H. Maiman // Encyclopædia Britannica (ing.).
  2. 1 2 Theodore Harold Maiman // Gran Enciclopèdia Catalana (kat.). Grup Enciclopèdia, 1968.
  3. 1 2 https://web.archive.org/web/20070524105559/http://news.independent.co.uk:80/people/obituaries/article2524415.ece.
  4. ↑ Lengyel, Bela A. Lasers: Generation of Light by Stimulated Emission. John Wiley & Sons. 1962. 22–28.
  5. ↑ Bromberg, Joan Lisa. The Laser in America, 1950–1970. MIT Press. 1991. 86–92. ISBN 978-0-262-02318-4.
  6. ↑ Bertolotti, Mario. The History of the Laser. Institute of Physics Publishing. 2005. 226–234. ISBN 0750309113.
  7. ↑ Townes, Charles H. Laura Garwin and Tim Lincoln (redaktor). "The First Laser". A Century of Nature: Twenty-One Discoveries that Changed Science and the World. University of Chicago Press. 2003. 107–12. 4 aprel 2004 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 yanvar 2026.
  8. ↑ Hecht, Jeff. Beam: The Race to Make the Laser. Oxford University Press. 2005. 106–15, 169–82.
  9. ↑ Johnson, John Jr. (May 11, 2008). "Theodore H. Maiman, at age 32; scientist created the first LASER". Los Angeles Times
  10. ↑ "Maiman Builds First Working Laser". Physics History: May 16, 1960. APS News 19. may 2010. 28 mart 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 yanvar 2026.
  11. ↑ "The First Ruby Laser". LaserFest. 6 iyun 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 dekabr 2013.
  12. ↑ "Voila. That was it! The Laser was born! Celebrating 50 Years of Laser Technology, 1960–2010". HRL Laboratories LLC. 14 dekabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 dekabr 2013.
  13. 1 2 Martin, Douglas. "Theodore Maiman, 79, Dies; Demonstrated First Laser". The New York Times. 11 may 2007. 1 oktyabr 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 yanvar 2026.
  14. ↑ "Speech by Dr. Theodore H. Maiman, Hughes Aircraft Company, at a Press Conference at the Hotel Delmonico" (PDF). New York. 7 iyul 1960. 13 dekabr 2013 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 31 dekabr 2013.
  15. ↑ Maiman, Theodore H. (1961) "Ruby laser systems " U.S. Patent 3.353.115
  16. ↑ Maiman, Theodore H. The Laser Odyssey. Laser Press. 2000. ISBN 978-0-9702927-0-4. 21 avqust 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2025.
  17. ↑ Maiman, Theodore H. The Laser Inventor: Memoirs of Theodore H. Maiman. Springer. 2018. ISBN 978-3-319-61939-2. 11 iyul 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 iyul 2020.
  18. ↑ The Laser Inventor. Springer Biographies. 2018. doi:10.1007/978-3-319-61940-8. ISBN 978-3-319-61939-2.
  19. ↑ "Theodore Maiman". The Telegraph. 11 may 2007.
  20. ↑ "Laser Inventor, Biography of Theodore Maiman from laserinventor.com". 8 oktyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 dekabr 2013.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Teodor_Mayman&oldid=8914692"