Madhva

Madhva
Madhva
Doğum tarixi	1238
Doğum yeri	Hindistan;
Vəfat tarixi	1317 (78–79 yaşında)
Fəaliyyəti	filosof, şair
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Madhva (həmçinin Madhvaçarya, Purna Praqnya və ya Ananda Tirtha kimi tanınır; 1238 – 1317) — görkəmli hindu filosofu və ilahiyyatçısı, Vedanta məktəbinin vaişnav kəlamına aid ən mühüm monoteist qollarından biri olan Dvaita (dualizm) və ya təlimdəki adı ilə Tattvavada fəlsəfəsinin banisi.^[1] Dvaita ənənəsində Madhva, külək və həyat tanrısı olan Vayunun yer üzündəki üçüncü təzahürü (inkarnasiyası) kimi qəbul edilir. Bu inanc ilkin olaraq Riqvedadakı "Balittha sukta" mətninə və Narayana Panditaçarya tərəfindən qələmə alınan Madhvanın rəsmi bioqrafiyası — "Sumadhva-viciya" əsərinə əsaslanır.^[2]

Madhva 40-dan çox fundamental fəlsəfi və ilahiyyat əsərinin müəllifidir. Bunların arasında Viasanın Vedanta-sutralarına, Bhaqavat Gitaya və əsas Upanişadlara yazdığı şərhlər, həmçinin Riqvedanın müəyyən hissələrinə yazdığı traktatlar və Mahabharatanın geniş fəlsəfi təhlili olan "Mahabharata-tatparya-nirnaya" əsəri xüsusi yer tutur.^[3]

Tənqid

Dvaita fəlsəfəsi, ruhların əzəli və dəyişməz olaraq talelərinin əvvəlcədən müəyyən edilməsi (predestinasiya) ideyasına görə Hindistanın digər yerli dini-fəlsəfi sistemlərindən kəskin şəkildə fərqlənir. Bu fərqliliyə görə bəzi qərbli və şərqli dinşünaslar, Madhvanın bu cür radikal dualist baxışlarının formalaşmasında İslam teologiyasının (xüsusilə Allah ilə yaradılan arasındakı mütləq fərq prinsipinin) təsirinin ola biləcəyi ehtimalını irəli sürmüşlər.^[4]

Tanınmış hind filosofu və dövlət xadimi Sarvepalli Radhakrişnan isə Madhvanın mətnləri şərh etmə metodologiyasını tənqid edərək yazırdı:

Onun bütün əsərləri elə bir təəssürat yaradır ki, o, fəlsəfəsini qurarkən "Prasthanatrayi"dən (Upanişadlar, Bhaqavat Gita və Brahma-sutralar) daha çox Puranaların (əsatirlər külliyyatının) mətnlərinə əsaslanır. Madhva üçün bu ali avtoritetə malik fəlsəfi mətnləri özünün dualist metafizikasına müvafiq şəkildə yozmaq o qədər də asan olmamışdır. O, bu müqəddəs ifadələri öz dualizm çərçivəsinə sığışdırmağa çalışarkən bir çox mühüm vəhy kəlamları ilə açıq ziddiyyətə düşür.
Sarvepalli Radhakrişnan — Hindistan Fəlsəfəsi, II cild^[5]

Həmçinin bax

İstinadlar

↑ Sharma, B. N. K. History of the Dvaita School of Vedanta and Its Literature (ingilis). Delhi: Motilal Banarsidass. 2000. 79–85. ISBN 978-81-208-1575-9.
↑ Padmanabhachar, C. M. The Life and Teachings of Sri Madhvacharyar (ingilis). Madras: Progressive Press. 1909. 12–18.
↑ Dasgupta, Surendranath. The Philosophy of Madhva // A History of Indian Philosophy (ingilis). IV. Cambridge: Cambridge University Press. 1949.
↑ Urban, Hugh B. The Power of Tantra: Religion, Sexuality and the Politics of South Asian Studies (ingilis). London: I.B. Tauris. 2010. 142.
↑ Radhakrishnan, Sarvepalli. Indian Philosophy (ingilis). II. London: George Allen & Unwin. 1927. 740–745.

Biblioqrafiya

Dehsen, Christian von. Philosophers and Religious Leaders. Routledge. 1999. ISBN 978-1573561525.
Bryant, Edwin. Krishna : A Sourcebook (Chapter 15 by Deepak Sarma). Oxford University Press. 2007. ISBN 978-0195148923.
Jones, Constance; Ryan, James D., Encyclopedia of Hinduism, Infobase, 2006, ISBN 9780816075645, 20 oktyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 3 fevral 2016
Sharma, B. N. Krishnamurti. Philosophy of Śrī Madhvācārya. Motilal Banarsidass (2014 Reprint). 1962. ISBN 978-8120800687.
Sharma, B. N. Krishnamurti. A History of the Dvaita School of Vedānta and Its Literature, 3rd Edition. Motilal Banarsidass (2008 Reprint). 2000. ISBN 978-8120815759. 23 dekabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 mart 2022.
Sharma, Chandradhar. A Critical Survey of Indian Philosophy. Motilal Banarsidass. 1994. ISBN 978-81-208-0365-7.
Sarma, Deepak. "Is Jesus a Hindu? S.C. Vasu and Multiple Madhva Misrepresentations". Journal of Hindu-Christian Studies. 13. 2000. doi:10.7825/2164-6279.1228.
Sheridan, Daniel. Texts in Context: Traditional Hermeneutics in South Asia (Editor: Jeffrey Timm). State University of New York Press. 1991. ISBN 978-0791407967.
Stoker, Valerie. "Madhva (1238–1317)". Internet Encyclopedia of Philosophy. 2011. 12 oktyabr 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 fevral 2016.

Əlavə ədəbiyyat siyahısı

Flood, Gavin. The Blackwell Companion to Hinduism. Oxford: Blackwell Publishing. 2003. 251. ISBN 978-0-631-21535-6.
Goswami, S.D. Readings in Vedic Literature: The Tradition Speaks for Itself. S.l.: Assoc Publishing Group. 1976. 240 pages. ISBN 978-0-912776-88-0.
Padmanabhachar, C.M. The Life and Teachings of Sri Madhvacharya (PDF). İstifadə tarixi: 28 iyul 2011.
Sarma, Deepak. Epistemologies and the Limitations of Philosophical Inquiry: Doctrine in Madhva Vedanta. Routledge. 2005. ISBN 9780415308052.
Tapasyananda. Bhakti Schools of Vedanta. Madras (Chennai): Sri Ramakrishna Math. 1991. ISBN 978-81-7120-226-3.
Mesquita, Roque. Madhva's Unknown Literary Sources: Some Observations. New Delhi: Aditya Prakashan. 2000. ISBN 978-8186471517.
Mesquita, Roque. Madhva's Quotes from the Purāṇas and the Mahābhārata. Wien: De Nobili Research Library. 2008. ISBN 978-3900271402.

Xarici keçidlər

Vikianbarda Madhva ilə əlaqəli mediafayllar var.

Vikisitatda Madhva ilə əlaqədar sitatlar var.

Əsərləri və ya müəllifi olduğu işlər: Madhva İnternet arxivində
Bibliography of Madhvacharya's works, Item 751 Arxivləşdirilib 13 noyabr 2021 at the Wayback Machine, Karl Potter, University of Washington
"Madhva" article in the Internet Encyclopedia of Philosophy
Madhvacharya at Encyclopædia Britannica
A Note on the date of Madhvacharya Arxivləşdirilib 17 iyul 2020 at the Wayback Machine by S. Srikanta Sastri
Sri Yantrodharaka Hanuman Stotram by Sri Vyasa Rajaru
Discussion on quotations and interpretations by Madhvacharya. https://gosai.com/writings/the-divinity-of-sri-caitanya-mahaprabhu-0

[1] Sharma, B. N. K. History of the Dvaita School of Vedanta and Its Literature (ingilis). Delhi: Motilal Banarsidass. 2000. 79–85. ISBN 978-81-208-1575-9.

[2] Padmanabhachar, C. M. The Life and Teachings of Sri Madhvacharyar (ingilis). Madras: Progressive Press. 1909. 12–18.

[3] Dasgupta, Surendranath. The Philosophy of Madhva // A History of Indian Philosophy (ingilis). IV. Cambridge: Cambridge University Press. 1949.

[4] Urban, Hugh B. The Power of Tantra: Religion, Sexuality and the Politics of South Asian Studies (ingilis). London: I.B. Tauris. 2010. 142.

[5] Radhakrishnan, Sarvepalli. Indian Philosophy (ingilis). II. London: George Allen & Unwin. 1927. 740–745.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]